Vua Râu Chim Hoét

Ngày xưa có một ông vua có cô con gái đẹp tuyệt trần, nhưng tính nết lại kiêu kỳ, ngạo mạn đến mức chẳng chàng trai nào đến cầu hôn được nàng vừa mắt. Nàng từ chối hết người này đến người khác, mà còn đem họ ra chế giễu.

Một lần, nhà vua mở tiệc lớn, mời tất cả những người đàn ông muốn lấy vợ ở gần xa tới dự. Họ được xếp thành một hàng dài theo thứ bậc: đứng đầu là các vua, rồi tới các công tước, các vương hầu, các bá tước, các nam tước, sau cùng là những nhà quý tộc nhỏ. Công chúa được dẫn đi dọc hàng người, nhưng ai nàng cũng tìm ra được một điều để chê.

Người thứ nhất béo quá, nàng bảo:

— Thùng rượu!

Người thứ hai cao quá, nàng bảo:

— Cao lêu nghêu, đi đứng lênh khênh!

Người thứ ba thấp quá:

— Lùn mà lại mập, vụng như cái chày!

Người thứ tư xanh xao quá:

— Mặt như thần chết!

Người thứ năm đỏ quá:

— Con gà trống tía!

Người thứ sáu lưng không được thẳng lắm:

— Củi tươi đem hong sau bếp, cong queo hết cả!

Cứ thế, người nào nàng cũng chê được một câu. Nhưng nàng nhạo nhiều nhất là một ông vua hiền hậu đứng ở đầu hàng, ông có cái cằm hơi vểnh lên một chút. Nàng cười ngặt nghẽo:

— Ối, cằm ông này nhọn hoắt như mỏ con chim hoét!

Từ đó, người ta gọi ông là Vua Râu Chim Hoét.

Vua cha thấy con gái chẳng làm gì ngoài chế giễu thiên hạ, chê hết mọi người đến cầu hôn, liền nổi giận, thề rằng sẽ gả nàng cho người hành khất đầu tiên đến gõ cửa cung.

Vài hôm sau, có một anh hát rong đứng dưới cửa sổ cất tiếng hát, mong kiếm vài đồng bố thí. Vua nghe thấy, bảo:

— Cho anh ta lên đây.

Anh hát rong bước vào, quần áo bẩn thỉu rách rưới. Anh hát cho vua và công chúa nghe, hát xong thì ngả mũ xin chút tiền. Nhà vua nói:

— Tiếng hát của anh làm ta vui lòng lắm, ta gả con gái ta cho anh.

Công chúa hoảng hốt, nhưng vua cha nói:

— Ta đã thề sẽ gả con cho người ăn mày đầu tiên tới cửa, lời thề ấy ta phải giữ.

Nàng van nài thế nào cũng vô ích. Vua cho gọi cha xứ tới, làm lễ cưới cho nàng với anh hát rong ngay tức khắc. Lễ xong, nhà vua bảo:

— Giờ con đã là vợ một người ăn mày, ở lại trong cung không còn hợp nữa. Con đi theo chồng con đi.

Anh hát rong nắm tay nàng dắt ra khỏi cung, và nàng phải đi bộ theo anh. Tới một khu rừng lớn, nàng hỏi:

— Ôi, khu rừng đẹp này là của ai?

— Rừng này của Vua Râu Chim Hoét. Giá nàng lấy ông ấy thì rừng đã là của nàng.

— Phận ta mỏng manh thế này, ôi, giá ta đã lấy Vua Râu Chim Hoét!

Rồi họ đi qua một đồng cỏ, nàng lại hỏi:

— Đồng cỏ xanh tươi này là của ai?

— Đồng cỏ này của Vua Râu Chim Hoét. Giá nàng lấy ông ấy thì đồng cỏ đã là của nàng.

— Phận ta mỏng manh thế này, ôi, giá ta đã lấy Vua Râu Chim Hoét!

Rồi họ đi qua một thành phố lớn, nàng lại hỏi:

— Thành phố to đẹp này là của ai?

— Thành phố này của Vua Râu Chim Hoét. Giá nàng lấy ông ấy thì thành phố đã là của nàng.

— Phận ta mỏng manh thế này, ôi, giá ta đã lấy Vua Râu Chim Hoét!

Anh hát rong nói:

— Ta chẳng ưa chút nào cái kiểu nàng cứ mong lấy người khác làm chồng. Ta không đủ tốt với nàng hay sao?

Cuối cùng họ tới trước một túp nhà bé tí. Nàng thốt lên:

— Trời ơi, cái nhà sao mà nhỏ thế! Túp lều tồi tàn bé xíu này là của ai?

Anh hát rong đáp:

— Đây là nhà của ta và của nàng, chúng ta sẽ sống ở đây.

Cửa thấp quá, nàng phải cúi rạp người mới chui vào được. Công chúa hỏi:

— Người hầu đâu cả rồi?

Anh chồng đáp:

— Người hầu nào! Muốn việc gì xong thì nàng phải tự tay làm lấy. Nhóm lửa ngay đi, bắc nước lên mà nấu cơm cho ta ăn, ta mệt rã rời rồi.

Nhưng công chúa nào biết nhóm lửa, nào biết nấu nướng, rốt cuộc anh chồng phải xắn tay vào làm cùng thì bữa cơm mới tạm xong. Ăn xong bữa cơm đạm bạc, hai người đi ngủ. Sáng hôm sau, trời còn tờ mờ anh đã dựng nàng dậy để lo việc nhà.

Họ sống tằn tiện như thế được vài hôm thì ăn hết sạch chỗ lương thực dự trữ. Anh chồng bảo:

— Này vợ, cứ ăn mà không làm ra đồng nào thế này thì không được. Nàng đan rổ rá đi.

Anh ra ngoài cắt cành liễu mang về. Nàng ngồi đan, nhưng những cành liễu cứng đâm toạc cả đôi bàn tay mềm mại của nàng.

— Ta thấy việc này không xong rồi, — anh chồng nói, — thôi nàng kéo sợi vậy, có khi nàng làm được việc ấy hơn.

Nàng ngồi xuống thử kéo sợi, nhưng sợi chỉ cứng chẳng mấy chốc đã cứa vào những ngón tay non mềm, máu chảy ròng ròng.

— Đấy, nàng thấy chưa, — anh chồng nói, — nàng chẳng được việc gì cả, lấy phải nàng ta thật khổ. Thôi để ta thử buôn nồi niêu bát đĩa bằng đất nung. Nàng ra chợ ngồi bán hàng.

Nàng nghĩ bụng: "Trời ơi, lỡ có người ở vương quốc của cha ta ra chợ, thấy ta ngồi đó bán hàng, họ sẽ cười nhạo ta biết chừng nào!"

Nhưng chẳng còn cách nào khác, nàng phải chịu, nếu không cả hai vợ chồng sẽ chết đói.

Lần đầu buôn bán thuận lợi. Thấy người bán hàng xinh đẹp, ai cũng vui vẻ mua, nàng đòi bao nhiêu trả bấy nhiêu. Lắm người còn đưa tiền mà chẳng lấy nồi, để lại cho nàng. Hai vợ chồng sống nhờ số tiền ấy được ít lâu, tiêu hết thì anh chồng lại đánh về một mớ nồi niêu mới.

Lần này nàng ngồi ở một góc chợ, bày hàng quanh mình mà bán. Bỗng đâu một anh kỵ binh say rượu phi ngựa xộc tới, cho ngựa đạp thẳng vào đống nồi, vỡ tan thành nghìn mảnh. Nàng bật khóc, sợ quá chẳng biết làm sao.

— Trời ơi, rồi ta sẽ ra sao đây! Chồng ta sẽ nói thế nào!

Nàng chạy về nhà kể lại tai hoạ cho chồng nghe. Anh chồng bảo:

— Ai đời lại đem hàng sành hàng gốm ra ngồi ở góc chợ bao giờ! Thôi đừng khóc nữa. Ta thấy rõ rồi, nàng chẳng làm được việc gì nên hồn. Ta vừa lên hoàng cung của nhà vua nước mình, hỏi xem trong bếp có cần người giúp việc không. Họ hứa sẽ nhận nàng, được cái là có cơm ăn không mất tiền.

Thế là công chúa trở thành cô hầu bếp, phải phụ việc cho đầu bếp và làm những việc nặng nhọc, bẩn thỉu nhất. Nàng buộc ở hai bên túi áo hai cái niêu nhỏ, cơm thừa canh cặn người ta chia cho thì nàng bỏ vào đó mang về, hai vợ chồng sống nhờ vào ấy.

Rồi đến ngày trong cung cử hành lễ cưới của hoàng tử con cả. Người đàn bà nghèo khổ đi lên, đứng nép ở cửa phòng tiệc mà nhìn vào. Đèn nến được thắp sáng rực, khách khứa lần lượt bước vào, người sau lộng lẫy hơn người trước, khắp nơi rực rỡ huy hoàng. Nàng buồn bã nghĩ đến số phận mình, và nguyền rủa cái thói kiêu căng ngạo mạn đã khiến nàng ra nông nỗi hèn mọn, nghèo khổ thế này.

Người hầu bưng ra bưng vào những món ăn ngon lành, mùi thơm bay tới tận chỗ nàng đứng. Thỉnh thoảng họ ném cho nàng vài miếng, nàng cho cả vào cái niêu nhỏ, định mang về nhà.

Bỗng hoàng tử bước vào, mình mặc nhung lụa, cổ đeo những chuỗi vàng. Thấy người đàn bà xinh đẹp đứng ở cửa, chàng liền nắm lấy tay nàng, muốn mời nàng nhảy. Nàng hoảng sợ, khăng khăng từ chối, vì nàng nhận ra đó chính là Vua Râu Chim Hoét, người từng đến cầu hôn nàng và bị nàng chế giễu đuổi đi.

Nàng cưỡng lại cũng vô ích, chàng kéo nàng vào giữa phòng. Đúng lúc đó, sợi dây buộc hai cái túi đứt phựt, những chiếc niêu rơi xuống, canh đổ lênh láng, mẩu thức ăn văng tung toé khắp nơi. Ai nấy trông thấy đều phá lên cười, chế giễu ầm ĩ. Nàng xấu hổ đến mức chỉ mong được chui xuống đất sâu nghìn trượng.

Nàng vùng chạy ra cửa định trốn đi, nhưng tới cầu thang thì một người đàn ông đuổi kịp và đưa nàng trở lại. Nàng ngẩng lên nhìn, thì lại chính là Vua Râu Chim Hoét. Chàng dịu dàng nói:

— Đừng sợ. Ta và anh hát rong từng sống với nàng trong túp lều tồi tàn kia là một người. Vì yêu nàng mà ta đã cải trang như thế. Anh kỵ binh cho ngựa đạp vỡ nồi của nàng cũng chính là ta. Mọi chuyện ấy xảy ra là để uốn nắn tính kiêu kỳ của nàng, và phạt nàng vì thói ngạo mạn đã chế nhạo ta.

Nàng khóc nức nở:

— Thiếp đã sai trái quá nhiều, thiếp không đáng làm vợ chàng.

Nhưng chàng nói:

— Nàng hãy yên lòng, những ngày khổ cực đã qua rồi. Bây giờ chúng ta sẽ làm lễ cưới.

Các thị nữ tới, mặc cho nàng những bộ xiêm y lộng lẫy nhất. Vua cha cũng tới, cả triều đình cùng tới, chúc mừng nàng nên duyên với Vua Râu Chim Hoét. Và niềm vui thật sự bây giờ mới bắt đầu.

Giá mà chúng ta cũng được có mặt ở đó thì vui biết mấy.

— Hết —