Anh trai và em gái

Người anh nắm tay em gái, nói:

— Từ ngày mẹ mất, anh em mình chẳng được một giờ nào vui. Ngày nào mẹ kế cũng đánh, mình lại gần là bà ấy đá đuổi đi. Cái ăn của mình chỉ là mấy mẩu vỏ bánh mì cứng còn thừa. Con chó nhỏ dưới gầm bàn còn sướng hơn mình, thỉnh thoảng nó còn được ném cho một miếng ngon. Trời ơi, mẹ mà biết thì thương lắm! Đi thôi em, anh em mình đi khắp thiên hạ.

Hai anh em đi suốt một ngày, qua đồng cỏ, qua ruộng, qua những bãi đá. Mỗi khi trời mưa, cô em lại nói:

— Trời với lòng mình cùng khóc.

Chiều tối, hai đứa tới một khu rừng lớn. Buồn khổ, đói khát, lại đi đường xa, hai anh em mệt lả, chui vào một hốc cây rỗng ngồi rồi ngủ thiếp đi.

Sáng hôm sau tỉnh dậy, mặt trời đã lên cao, nắng rọi nóng ran vào trong hốc cây. Người anh nói:

— Em ơi, anh khát quá. Giá biết chỗ nào có suối, anh sẽ đi uống một hơi. Anh nghe như có tiếng nước chảy róc rách.

Anh đứng dậy, nắm tay em, hai đứa đi tìm suối.

Nhưng mụ dì ghẻ độc ác vốn là một mụ phù thuỷ. Mụ đã thấy hai đứa trẻ bỏ đi, liền lén theo sau, rón rén như phù thuỷ vẫn rón rén, và yểm bùa tất cả các con suối trong rừng.

Hai anh em tìm thấy một con suối nhỏ, nước lấp lánh nhảy qua những hòn đá. Người anh định cúi xuống uống, nhưng cô em nghe trong tiếng róc rách có tiếng nói:

— Ai uống nước ta, hoá thành hổ dữ. Ai uống nước ta, hoá thành hổ dữ.

Cô em kêu lên:

— Anh ơi, em xin anh, đừng uống. Uống vào anh sẽ thành thú dữ, xé xác em mất.

Người anh không uống, dù khát cháy cổ:

— Anh chờ tới con suối sau vậy.

Tới con suối thứ hai, cô em lại nghe tiếng nước nói:

— Ai uống nước ta, hoá thành chó sói. Ai uống nước ta, hoá thành chó sói.

— Anh ơi, em xin anh, đừng uống. Uống vào anh sẽ thành chó sói, ăn thịt em mất.

Người anh không uống, nói:

— Anh chờ tới con suối sau. Nhưng tới đó thì anh phải uống, em nói gì cũng mặc. Anh khát quá rồi.

Tới con suối thứ ba, cô em nghe trong tiếng róc rách:

— Ai uống nước ta, hoá thành hoẵng con. Ai uống nước ta, hoá thành hoẵng con.

— Anh ơi, em xin anh, đừng uống. Uống vào anh sẽ thành con hoẵng, chạy mất, bỏ em lại.

Nhưng người anh đã quỳ ngay xuống bên suối, cúi người uống nước. Vừa mấy giọt đầu tiên chạm môi, cậu đã nằm đó, hoá thành một chú hoẵng non.

Cô em khóc thương người anh tội nghiệp bị yểm bùa. Chú hoẵng con cũng khóc, ngồi buồn rầu bên cạnh em. Mãi rồi cô bé nói:

— Đừng khóc nữa, hoẵng con yêu quý. Em sẽ không bao giờ bỏ anh đâu.

Cô tháo chiếc nịt tất bằng vàng của mình, đeo vào cổ chú hoẵng, rồi nhổ cỏ bấc tết thành một sợi dây mềm. Cô buộc chú vào dây, dắt đi tiếp, đi mãi vào sâu trong rừng.

Đi rất lâu, rất lâu, cuối cùng hai anh em tới một ngôi nhà nhỏ. Cô bé nhìn vào, thấy trống không, liền nghĩ: "Mình có thể ở lại đây." Cô gom lá khô và rêu, lót cho chú hoẵng một ổ nằm êm. Sáng nào cô cũng đi đào rễ cây, hái quả mọng, nhặt hạt dẻ cho mình, còn với chú hoẵng thì mang về cỏ non. Chú ăn cỏ ngay trong tay cô, vui vẻ nhảy nhót trước mặt cô. Tối đến, khi đã mệt và đọc kinh xong, cô bé gối đầu lên lưng chú hoẵng con. Đó là chiếc gối của cô, và cô ngủ say êm ả. Giá như người anh còn giữ được hình người, thì đó hẳn là một cuộc sống tuyệt vời.

Hai anh em sống một mình giữa chốn hoang vu như thế được một thời gian. Rồi một hôm, vua nước ấy mở một cuộc săn lớn trong rừng. Tiếng tù và, tiếng chó sủa, tiếng thợ săn hò reo vui vẻ vang dội qua những tán cây. Chú hoẵng nghe thấy, chỉ muốn được chạy theo.

— Em ơi, cho anh ra ngoài đi săn với. Anh không chịu nổi nữa rồi.

Chú nài mãi, cô em đành bằng lòng.

— Nhưng tối anh phải về đấy. Bọn thợ săn hung dữ lắm, em sẽ khoá cửa lại. Để em biết là anh, anh hãy gõ cửa và nói: "Em gái ơi, cho anh vào." Không nói thế thì em không mở cửa đâu.

Chú hoẵng nhảy vụt ra ngoài, sung sướng, hớn hở giữa trời đất bao la. Nhà vua và đám thợ săn thấy con vật đẹp, liền đuổi theo, nhưng không sao đuổi kịp. Mỗi lần tưởng đã bắt được, chú lại nhảy vọt qua bụi cây, biến mất.

Trời tối, chú chạy về túp nhà, gõ cửa:

— Em gái ơi, cho anh vào.

Cánh cửa nhỏ mở ra, chú nhảy vào, nằm nghỉ suốt đêm trên ổ êm.

Sáng hôm sau cuộc săn lại bắt đầu. Nghe tiếng tù và và tiếng thợ săn hò "hô, hô!", chú hoẵng lại không yên, nói:

— Em ơi, mở cửa cho anh, anh phải ra ngoài.

Cô em mở cửa, dặn:

— Nhưng tối anh phải về, nhớ nói câu nói của mình.

Nhà vua và đám thợ săn lại thấy chú hoẵng đeo vòng cổ vàng, tất cả cùng đuổi theo, nhưng chú nhanh nhẹn quá, họ không theo kịp. Cứ thế suốt cả ngày. Nhưng chiều tối, đám thợ săn vây được chú, một người bắn trúng nhẹ vào chân, chú phải đi khập khiễng, chạy chậm hẳn lại. Một người thợ săn rón rén theo chú về tới túp nhà, nghe chú gọi: "Em gái ơi, cho anh vào", rồi thấy cửa mở ra cho chú vào, đóng lại ngay.

Người thợ săn ghi nhớ hết mọi điều, về tâu lại với nhà vua những gì mình đã thấy, đã nghe. Nhà vua phán:

— Ngày mai ta sẽ săn thêm một lần nữa.

Cô em hoảng hốt khi thấy chú hoẵng của mình bị thương. Cô rửa sạch máu, đắp lá thuốc lên, rồi bảo:

— Anh về ổ nằm đi, hoẵng yêu quý, cho mau lành.

Vết thương nhẹ lắm, sáng hôm sau chú hoẵng đã chẳng thấy đau gì nữa. Nghe ngoài kia tiếng săn bắn lại rộn ràng, chú nói:

— Anh không chịu nổi, anh phải ra đó. Chẳng dễ gì ai bắt được anh đâu.

Cô em khóc:

— Lần này họ sẽ giết anh mất. Rồi em ở đây một mình giữa rừng, bị cả thế gian bỏ rơi. Em không cho anh ra đâu.

— Thế thì anh sẽ chết ở đây vì buồn. Nghe tiếng tù và là anh như muốn nhảy tung khỏi da mình!

Cô em không biết làm sao khác, lòng nặng trĩu, đành mở cửa. Chú hoẵng khoẻ mạnh, vui vẻ nhảy vào rừng.

Nhà vua trông thấy chú, liền bảo đám thợ săn:

— Hôm nay cứ đuổi theo nó suốt ngày tới tối, nhưng không ai được làm nó đau.

Mặt trời vừa lặn, nhà vua bảo người thợ săn:

— Giờ dẫn ta tới túp nhà trong rừng.

Đến trước cánh cửa nhỏ, vua gõ cửa và gọi:

— Em gái yêu ơi, cho anh vào.

Cửa mở. Nhà vua bước vào, thì thấy một cô gái xinh đẹp chưa từng thấy. Cô gái hoảng hốt khi thấy người bước vào không phải chú hoẵng của mình, mà là một người đàn ông đội vương miện vàng. Nhưng nhà vua nhìn cô trìu mến, đưa tay ra, nói:

— Nàng có muốn về lâu đài với ta và làm người vợ yêu của ta không?

— Dạ có. Nhưng hoẵng con cũng phải đi cùng. Em không bỏ nó lại.

— Nó sẽ ở bên nàng suốt đời, và sẽ không thiếu thứ gì.

Vừa lúc ấy chú hoẵng nhảy vào. Cô em lại buộc chú vào sợi dây cỏ bấc, tự tay dắt chú ra khỏi túp nhà trong rừng.

Nhà vua đặt cô gái xinh đẹp lên ngựa, đưa về lâu đài. Lễ cưới được tổ chức linh đình, cô trở thành hoàng hậu, và hai người sống vui vẻ bên nhau một thời gian dài. Chú hoẵng được chăm sóc, nâng niu, tung tăng chạy nhảy trong vườn thượng uyển.

Còn mụ dì ghẻ độc ác, kẻ đã khiến hai đứa trẻ phải bỏ nhà ra đi, vẫn đinh ninh rằng cô em đã bị thú dữ trong rừng xé xác, còn người anh, trong lốt hoẵng con, đã bị thợ săn bắn chết. Khi nghe tin hai anh em sống hạnh phúc, sung sướng như thế, lòng mụ sôi lên ghen tức, không lúc nào yên. Mụ chẳng nghĩ gì khác ngoài việc làm sao đẩy hai anh em vào cảnh bất hạnh.

Con gái ruột của mụ xấu như ma, lại chột một mắt, cứ trách mụ:

— Làm hoàng hậu, cái phúc ấy lẽ ra phải là của con.

Mụ già dỗ cho con nguôi:

— Cứ im đi. Đến lúc ta sẽ ra tay.

Thời gian trôi qua. Hoàng hậu sinh được một cậu con trai kháu khỉnh, đúng lúc nhà vua đi săn vắng. Mụ phù thuỷ già giả làm thị nữ, bước vào phòng hoàng hậu đang nằm, bảo người sản phụ:

— Mời lệnh bà, nước tắm đã sẵn rồi. Tắm vào sẽ khoẻ người, lại sức. Nhanh lên kẻo nguội.

Con gái mụ cũng có mặt. Hai mẹ con khiêng hoàng hậu yếu ớt vào phòng tắm, đặt nàng vào bồn, rồi khoá cửa lại mà chạy. Trong phòng tắm chúng đã đốt một ngọn lửa nóng như lửa địa ngục, chẳng mấy chốc nàng hoàng hậu trẻ đẹp ngạt thở mà chết.

Xong việc, mụ già đội mũ ngủ cho con gái, đặt nó nằm lên giường thay chỗ hoàng hậu. Mụ còn làm phép cho nó mang hình dáng, dung mạo của hoàng hậu, chỉ có con mắt đã mất thì mụ không trả lại được. Để nhà vua khỏi nhận ra, nó phải nằm nghiêng về phía con mắt chột.

Tối hôm ấy, nhà vua về, nghe tin mình có con trai thì mừng lắm, định vào bên giường người vợ yêu xem nàng thế nào. Mụ già vội kêu lên:

— Lạy bệ hạ, xin cứ buông rèm. Hoàng hậu chưa được nhìn ra ánh sáng, phải nghỉ ngơi yên tĩnh.

Nhà vua lui ra, không biết rằng người nằm trên giường là hoàng hậu giả.

Nửa đêm, khi mọi người đã ngủ, chỉ còn bà vú ngồi thức bên nôi trong phòng em bé. Bà thấy cửa mở ra, và hoàng hậu thật bước vào. Nàng bế đứa bé ra khỏi nôi, ôm vào lòng cho bú. Rồi nàng rũ chiếc gối nhỏ cho phồng, đặt con nằm lại, đắp chăn cho con. Nàng cũng không quên chú hoẵng, đi tới góc phòng chú nằm, vuốt ve lưng chú. Rồi nàng lặng lẽ đi ra cửa.

Sáng hôm sau, bà vú hỏi lính gác có ai vào lâu đài trong đêm không. Họ đáp:

— Không, chúng tôi chẳng thấy ai cả.

Nàng cứ đến như thế nhiều đêm liền, không bao giờ nói một lời. Bà vú đêm nào cũng thấy, nhưng không dám nói với ai.

Một thời gian sau, có một đêm hoàng hậu cất tiếng nói:

— Con ta sao rồi? Hoẵng ta sao rồi?
Ta còn đến hai lần, rồi chẳng bao giờ nữa.

Bà vú không đáp. Nhưng khi nàng biến mất rồi, bà tới gặp nhà vua kể hết mọi chuyện. Nhà vua nói:

— Trời ơi, chuyện gì thế này! Đêm mai ta sẽ thức bên đứa bé.

Tối hôm sau vua vào phòng em bé. Nửa đêm, hoàng hậu lại hiện ra, nói:

— Con ta sao rồi? Hoẵng ta sao rồi?
Ta còn đến một lần, rồi chẳng bao giờ nữa.

Rồi nàng chăm con như mọi khi, trước khi biến mất. Nhà vua không dám gọi nàng, nhưng đêm sau nữa vua lại thức. Nàng lại nói:

— Con ta sao rồi? Hoẵng ta sao rồi?
Đêm nay ta đến, rồi chẳng bao giờ nữa.

Nhà vua không kìm được nữa, nhảy tới bên nàng:

— Nàng không thể là ai khác, nàng là người vợ yêu của ta.

— Vâng, em là người vợ yêu của chàng.

Ngay lúc ấy, nhờ ơn trời, nàng sống lại, tươi tắn, hồng hào, khoẻ mạnh. Nàng kể cho nhà vua nghe tội ác mà mụ phù thuỷ và con gái mụ đã gây ra cho nàng. Nhà vua cho đưa cả hai mẹ con ra xét xử, và bản án được tuyên. Đứa con gái bị đưa vào rừng cho thú dữ xé xác. Mụ phù thuỷ bị ném vào lửa, chết cháy thảm thương.

Mụ vừa cháy thành tro thì chú hoẵng con hoá lại thành người. Từ đó, hai anh em sống hạnh phúc bên nhau cho tới cuối đời.

— Hết —