Ba bộ vương miện

Ngày xưa có một ông vua có ba cô con gái. Hai cô lớn kiêu căng, hay gây gổ, còn cô út thì tốt bao nhiêu hai chị xấu bấy nhiêu. Rồi có ba chàng hoàng tử tới cầu hôn. Hai chàng giống hệt hai cô lớn, còn một chàng thì dễ mến y như cô út.

Một hôm, cả nhà đi dạo xuống cái hồ nằm cuối bãi cỏ, gặp một lão ăn mày nghèo khổ. Nhà vua chẳng cho lão cái gì, hai cô lớn cũng chẳng cho gì, hai chàng người yêu của họ cũng thế. Nhưng cô út và người yêu của cô thì có cho lão chút đỉnh, kèm theo những lời tử tế, mà lời tử tế thì quý hơn mọi thứ.

Tới bờ hồ, họ thấy gì? Một chiếc thuyền đẹp nhất mà các bạn từng thấy trong đời. Cô cả nói: "Mình sẽ đi thuyền chơi trên chiếc thuyền đẹp này." Cô hai nói: "Mình sẽ đi thuyền chơi trên chiếc thuyền đẹp này." Cô út nói: "Em không đi chiếc thuyền đẹp ấy đâu, em sợ nó bị yểm bùa." Nhưng hai chị dỗ dành mãi cô mới chịu xuống. Vua cha vừa định bước theo xuống thì trên boong bỗng nhảy ra một ông tí hon chỉ cao một gang tay, ra lệnh cho ngài lùi lại. Bốn người đàn ông đều đặt tay lên chuôi gươm. Nhưng gươm ấy có là đồ chơi thì họ cũng chẳng rút ra nổi, vì tay họ chẳng còn chút sức nào. Ông Một Gang tháo sợi xích bạc buộc thuyền, đẩy thuyền ra, nhe răng cười với bốn người đàn ông, rồi bảo:

— Hãy chào con gái và vợ chưa cưới của các người một thời gian. Còn cậu, cậu chẳng phải sợ, đến lúc cậu sẽ tìm lại được công chúa của cậu, rồi hai người sẽ sống vui như ngày hội. Kẻ xấu thì có lăn trần truồng trong vàng cũng chẳng giàu được. Chào nhé.

Ông nói câu thứ hai với chàng hoàng tử út. Rồi thuyền đi. Ba cô gái giơ tay ra nhưng chẳng nói được lời nào.

Con mèo liếm xong cái tai thì thuyền đã sang tới bờ bên kia, còn mấy người đàn ông khốn khổ chẳng nhúc nhích được tay chân mà đuổi theo. Họ thấy ông Một Gang dắt ba nàng công chúa lên bờ, rồi thả từng người vào một chiếc giỏ, thòng xuống một cái giếng kéo nước. Thế mà xưa nay chưa ai, cả vua lẫn hoàng tử, từng thấy có cái giếng nào ở chỗ ấy. Cô gái cuối cùng vừa khuất, mấy người đàn ông thấy sức lực trở lại tay chân. Họ chạy vòng quanh hồ, không dừng chân cho tới khi tới cái giếng có trục quay. Ở đó sợi dây thừng lụa còn cuộn trên trục, chiếc giỏ trắng xinh xắn còn treo lủng lẳng.

Chàng hoàng tử út nói:

— Thả tôi xuống. Tôi sẽ chết, hoặc tìm lại được các nàng.

Chàng người yêu của cô hai nói:

— Không, tới lượt tôi trước.

Chàng kia nói:

— Tôi lớn nhất.

Thế là họ nhường cho chàng cả. Chàng ngồi vào giỏ, mọi người thả chàng xuống. Thoạt đầu họ không còn thấy chàng, rồi sau khi tháo được cả trăm sào dây lụa thì dây chùng xuống, họ ngừng quay. Họ chờ hai tiếng đồng hồ, chẳng thấy ai giật dây, đành đi ăn bữa tối.

Người ta đặt lính canh tới sáng hôm sau. Rồi chàng thứ hai xuống. Và dĩ nhiên tới ngày thứ ba, chàng út cũng cho người thả mình xuống. Chàng xuống mãi, hết sào này tới sào khác, quanh chàng tối om như ngồi trong cái nồi to đậy nắp. Cuối cùng chàng thấy một tia sáng le lói tít phía dưới, rồi chẳng mấy chốc chân chạm đất. Chàng bước ra khỏi cái lò vôi to tướng, và kìa, trước mắt chàng có rừng cây, có đồng xanh, có một toà lâu đài giữa bãi cỏ, trên tất cả là bầu trời sáng trong. Chàng nói:

— Mình đang ở Xứ Tuổi Trẻ rồi. Để xem trong lâu đài có những ai.

Chàng đi tiếp, băng qua đồng cỏ, bãi cỏ, chẳng có ai ngăn chàng lại hay mời chàng vào lâu đài, nhưng cánh cửa lớn của sảnh đường mở toang. Chàng đi từ căn phòng đẹp này sang căn phòng đẹp hơn, cuối cùng tới căn phòng đẹp nhất, giữa phòng có một chiếc bàn. Ôi, bữa ăn bày trên đó mới thịnh soạn làm sao! Hoàng tử đói lắm, nhưng chàng quá lịch sự, chưa được mời thì không ăn. Thế là chàng ngồi bên bếp lửa. Chờ chẳng bao lâu, chàng nghe tiếng chân, rồi ông Một Gang bước vào, dắt tay cô em út. Hoàng tử và công chúa lao vào ôm chầm lấy nhau. Ông tí hon hỏi:

— Sao cậu không ăn?

Hoàng tử đáp:

— Thưa ông, tôi nghĩ chờ được mời mới là phải phép.

Ông bảo:

— Mấy hoàng tử kia đâu có nghĩ thế. Đứa nào cũng sà vào ăn chẳng xin phép ai, khi ta bảo chúng tự tiện quá mức thì chúng chỉ đáp lại bằng những lời thô lỗ. Thôi, giờ chắc chúng chẳng thấy đói mấy nữa đâu. Chúng đây này, toàn đá cẩm thạch tốt chứ chẳng còn là thịt là máu.

Ông chỉ hai pho tượng, một pho ở góc này, một pho ở góc kia căn phòng. Hoàng tử sợ lắm, nhưng chẳng dám nói gì. Ông Một Gang bắt chàng ngồi ăn giữa mình và cô dâu. Lẽ ra chàng đã vui như ngày hội, nếu không phải trông thấy hai người đá trong góc.

Ngày ấy trôi qua. Hôm sau, ông Một Gang chỉ về phía mặt trời, bảo chàng:

— Giờ cậu phải đi về phía kia. Chiều nay cậu sẽ tìm thấy cô công chúa thứ hai trong lâu đài một gã khổng lồ, lúc ấy cậu đã mệt và đói. Chiều mai cậu sẽ tìm thấy cô cả. Cậu cứ đưa cả hai về đây. Chẳng cần xin phép chủ của chúng. Biết đâu nếu có ngày được về nhà, chúng sẽ biết nhìn người nghèo như những con người bằng xương bằng thịt như chúng.

Hoàng tử lên đường. Trời đất ơi, khi tới toà lâu đài thứ nhất lúc mặt trời lặn thì chàng mệt và đói lắm thật. Ôi, cô công chúa thứ hai gặp chàng mừng biết bao! Cô dọn cho chàng một bữa tối ngon lành biết bao! Nhưng nghe tiếng gã khổng lồ ở cổng, cô giấu hoàng tử vào trong tủ. Gã khổng lồ vào, hít hít, hít hít, rồi nói:

— Thề có trời, ta ngửi thấy mùi thịt tươi.

Công chúa đáp:

— Ồ, chỉ là con bê em cho làm thịt hôm nay thôi.

Gã hỏi:

— Ừ, ừ. Bữa tối xong chưa?

Cô đáp:

— Xong rồi.

Trước khi rời bàn, gã đã chén ba phần tư con bê và một bình rượu. Ăn xong gã bảo:

— Ta nghĩ ta vẫn ngửi thấy mùi thịt tươi.

Cô bảo:

— Là chàng buồn ngủ đấy. Đi ngủ đi.

Gã hỏi:

— Bao giờ nàng lấy ta? Nàng cứ lần lữa mãi.

Cô đáp:

— Ngày mồng không tháng chẳng.

— Giá ta biết ngày ấy còn bao xa.

Gã nói, rồi ngủ thiếp đi, đầu gục vào đĩa.

Hôm sau, ăn sáng xong gã đi ra ngoài, và cô công chúa đưa hoàng tử tới toà lâu đài nơi cô chị cả ở. Ở đó chuyện cũng y như thế. Nhưng khi gã khổng lồ đã ngáy, cô công chúa đánh thức hoàng tử dậy. Hai người thắng yên hai con ngựa trong chuồng, phi ra đồng. Nhưng gót ngựa đập vào những hòn đá ngoài cổng, gã khổng lồ thức dậy, sải bước đuổi theo. Gã gầm, gã hét, gã càng hét thì ngựa càng phi nhanh. Đúng lúc trời rạng sáng, gã chỉ còn cách họ hai mươi sào.

Nhưng hoàng tử rời lâu đài ông Một Gang không phải là tay không. Chàng ghìm ngựa, ném qua vai một con dao ngắn, sắc, và lập tức một khu rừng rậm mọc lên giữa gã khổng lồ và họ. Họ đuổi kịp cơn gió thổi phía trước, còn cơn gió thổi phía sau chẳng đuổi kịp họ.

Cuối cùng họ tới gần toà lâu đài nơi cô em kia ở. Cô đã đứng chờ họ dưới một hàng rào cao, ngồi trên một con ngựa tốt.

Nhưng lúc này gã khổng lồ đã hiện ra trong tầm mắt, gầm như trăm con sư tử, và gã khổng lồ kia lập tức xông ra, cuộc rượt đuổi lại tiếp diễn. Ngựa nhảy hai bước thì hai gã khổng lồ nhảy ba bước, cuối cùng chúng chỉ còn cách bảy mươi sào. Bấy giờ hoàng tử lại dừng ngựa, ném con dao thứ hai về phía sau. Cả cánh đồng bằng sụt xuống, thành một cái hố đá sâu một phần tư dặm giữa họ và hai gã khổng lồ, dưới đáy đầy nước đen ngòm. Hai gã chưa kịp đi vòng qua thì hoàng tử và hai nàng công chúa đã vào tới vương quốc của nhà phù thuỷ vĩ đại, nơi hàng rào gai cao vút tự mở ra cho bất cứ ai ông muốn cho vào.

Ba chị em mừng mừng tủi tủi, cho tới khi hai cô lớn thấy người yêu mình đã hoá đá. Nhưng trong lúc họ đang khóc thương, ông Một Gang bước vào, lấy chiếc gậy chạm vào hai pho tượng. Thế là họ lại là thịt, là máu, là người sống, và tha hồ ôm hôn nhau. Rồi tất cả ngồi vào bàn ăn sáng, ông Một Gang ngồi ở đầu bàn.

Ăn sáng xong, ông dẫn họ sang một căn phòng khác, chẳng có gì ngoài những đống vàng, bạc, kim cương, lụa là, sa tanh. Trên bàn có ba bộ vương miện: một chiếc vương miện vàng lồng trong một chiếc vương miện bạc, chiếc vương miện bạc lại nằm trong một chiếc vương miện đồng. Ông cầm một bộ trao cho cô cả, một bộ trao cho cô hai, một bộ trao cho cô út, rồi bảo:

— Giờ các cô hãy xuống đáy cái hố, chẳng cần làm gì ngoài lay chiếc giỏ, người canh gác phía trên sẽ kéo các cô lên. Nhưng nhớ đấy, các cô phải giữ vương miện cẩn thận, và cùng làm lễ cưới trong một ngày, đội đúng những vương miện này. Nếu cưới riêng từng người, hay cưới mà không đội vương miện, thì tai hoạ sẽ tới. Nhớ lời ta.

Thế là họ kính cẩn chào từ biệt ông, khoác tay nhau đi tới đáy giếng. Trên đầu họ có bầu trời, có mặt trời. Trước mặt họ là một bức tường cao vút phủ đầy dây thường xuân, cao tới mức không nhìn thấy đỉnh. Trong tường có một cái cổng vòm, đáy giếng nằm ở bên trong cổng vòm ấy. Đôi trẻ nhất đi sau cùng. Công chúa bảo hoàng tử:

— Em chắc chắn hai hoàng tử kia chẳng có ý tốt với anh đâu. Anh giữ mấy bộ vương miện này dưới áo choàng. Nếu anh buộc phải ở lại sau cùng thì đừng ngồi vào giỏ, mà bỏ vào đó một hòn đá to hay vật gì thật nặng, rồi xem chuyện gì xảy ra.

Vừa vào trong cái hang tối, họ cho cô cả vào giỏ trước, lay giỏ, thế là cô được kéo lên. Rồi chiếc giỏ được thả xuống, cô hai lên, rồi tới cô út. Nhưng trước khi lên, cô út vòng tay ôm cổ hoàng tử, hôn chàng, khóc một chút. Cuối cùng tới lượt chàng hoàng tử út. Thay vì ngồi vào giỏ, chàng bỏ vào đó một hòn đá to. Chàng đứng tránh sang một bên lắng nghe. Chiếc giỏ được kéo lên chừng hai mươi sào thì rơi xuống cùng hòn đá đánh rầm như sấm, hòn đá vỡ tan thành từng mảnh vụn.

Thế là chàng hoàng tử đáng thương chẳng còn cách nào khác ngoài quay về lâu đài. Chàng đi khắp trong ngoài lâu đài, được ăn uống những món ngon nhất, có giường lông tơ để ngủ, đi dạo dài dài qua vườn tược, bãi cỏ, nhưng tìm cao tìm thấp chẳng thấy bóng dáng ông Một Gang đâu. Chưa được một tuần chàng đã chán, vì chàng cô đơn, nhớ người yêu quá. Hết một tháng, chàng chẳng biết làm gì với chính mình nữa.

Một buổi sáng, chàng vào phòng châu báu, để ý thấy trên bàn có một chiếc hộp đựng thuốc hít xinh xắn, chàng không nhớ đã từng thấy ở đó. Chàng cầm lên, mở ra, và ông Một Gang bước ra trên mặt bàn. Ông hỏi:

— Này hoàng tử, ta nghĩ cậu bắt đầu thấy hơi chán lâu đài của ta rồi phải không?

Hoàng tử đáp:

— Chà! Giá có công chúa của tôi ở đây, lại thỉnh thoảng được gặp ông, thì tôi chẳng bao giờ biết tới một ngày buồn.

Ông Một Gang nói:

— Thôi được, cậu ở đây đủ lâu rồi, trên kia người ta đang cần cậu. Giữ cẩn thận mấy bộ vương miện của cô dâu, và hễ cần ta giúp thì mở chiếc hộp này ra. Giờ cậu đi dạo xuống vườn, khi nào mỏi chân thì quay lại.

Hoàng tử đi trên một lối rải sỏi, hai bên là hàng rào cây xanh, mắt nhìn xuống đất, nghĩ hết chuyện nọ tới chuyện kia. Cuối cùng chàng ngẩng lên, và thấy mình đang đứng ngoài cổng một lò rèn chàng từng đi qua nhiều lần, cách cung điện của nàng công chúa đã hứa hôn với mình chừng một dặm. Áo quần trên người chàng rách tả tơi, nhưng mấy bộ vương miện vẫn được giữ an toàn dưới chiếc áo choàng cũ.

Bấy giờ bác thợ rèn bước ra, bảo:

— Thật đáng xấu hổ, một anh chàng to khoẻ như cậu mà lười biếng, trong khi bao nhiêu việc phải làm. Cậu có biết cầm búa cầm kìm không? Vào đây phụ một tay, tôi sẽ cho ăn, cho ở, làm được thì có vài đồng.

Hoàng tử đáp:

— Bác chẳng phải nói lần thứ hai. Tôi chỉ mong có việc mà làm.

Thế là chàng cầm búa, nện vào thanh sắt nung đỏ bác thợ rèn đang lật trên đe để làm một bộ móng ngựa.

Hai người làm chưa được bao lâu thì một bác thợ may bước vào, ngồi xuống, bắt đầu kể chuyện:

— Các bác đều nghe nói hai nàng công chúa không muốn cưới cho tới khi cô út có đủ vương miện và người yêu. Nhưng từ hôm cái trục quay "vô tình" tuột ra trong lúc người ta đang kéo chú rể tương lai của cô lên, thì chẳng còn thấy dấu vết cái giếng, sợi dây hay cái trục quay nào nữa, trơn như lòng bàn tay. Thế là hai hoàng tử cầu hôn hai cô lớn chẳng để người yêu và nhà vua yên lúc nào, cho tới khi được chấp thuận cho cưới, và lễ cưới định vào sáng nay. Tôi tò mò cũng tới xem, dĩ nhiên tôi mê lắm những bộ váy lộng lẫy của hai cô dâu, và ba chiếc vương miện trên đầu họ, vàng, bạc, đồng, lồng vào nhau. Cô út đứng bên cạnh, buồn rười rượi, mọi thứ đã sẵn sàng. Hai chú rể bước vào, kiêu hãnh, oai vệ chẳng ai bằng. Họ vừa bước tới hàng rào trước bàn thờ thì sàn ván bỗng toác ra rộng hai mét dưới chân, thế là họ rơi tõm xuống giữa đám người chết với quan tài dưới hầm mộ. Ôi, các bà các cô thét lên kinh hoàng! Người ta chạy ngược chạy xuôi, ngó xuống ầm ĩ! Nhưng ông giữ nhà thờ chẳng mấy chốc đã mở cửa hầm, và hai hoàng tử bò lên, bộ áo đẹp đẽ phủ một lớp mạng nhện với mốc meo dày cả đốt ngón tay.

Thế là nhà vua bảo hoãn đám cưới. "Vì ta thấy chẳng nên nghĩ tới chuyện ấy," ngài bảo, "chừng nào cô út chưa có ba chiếc vương miện để cùng cưới với hai chị. Ai mang tới cho ta ba chiếc vương miện y như của hai đứa kia, ta sẽ gả con gái út làm vợ. Nếu người ấy không muốn cưới thì người khác sẽ cưới, còn ta sẽ cho người ấy giàu sang."

Bác thợ rèn nói:

— Giá mà tôi làm được. Nhưng tôi đã xem mấy chiếc vương miện sau khi các công chúa về, tôi chẳng nghĩ trên đời có tay thợ rèn sắt hay thợ bạc nào làm giả được.

Hoàng tử nói:

— Nhát gan thì chẳng bao giờ lấy được vợ đẹp. Bác vào cung xin một phần tư cân vàng, một phần tư cân bạc, một phần tư cân đồng. Xin thêm một chiếc vương miện làm mẫu, lấy đầu tôi ra mà bảo đảm, sáng mai tôi sẽ đưa bác đúng những thứ người ta cần.

Bác thợ rèn hỏi:

— Cậu nói thật đấy chứ?

Hoàng tử đáp:

— Thật chứ sao. Bác cứ đi! Cùng lắm là mất công thôi.

Nói cho gọn, bác thợ rèn lấy được một phần tư cân vàng, một phần tư cân bạc, một phần tư cân đồng, đưa cho hoàng tử cùng chiếc vương miện mẫu. Đêm xuống, chàng đóng cửa lò rèn lại. Hàng xóm kéo nhau tụ ngoài sân, nghe chàng nện búa, nện búa, nện búa từ lúc ấy cho tới rạng sáng. Thỉnh thoảng chàng lại ném qua cửa sổ mấy mẩu vàng, bạc, đồng, đám người ăn không ngồi rồi xô nhau tranh nhặt, chửi nhau, rồi cầu cho người thợ được may mắn.

Đúng lúc mặt trời sắp mọc, chàng mở cửa, mang ra ba bộ vương miện chàng nhận từ tay người yêu. Mọi người hò reo vang dậy! Bác thợ rèn rủ chàng cùng vào cung, nhưng chàng không chịu. Thế là bác thợ rèn lên đường, cả làng kéo theo. Nhà vua thấy mấy bộ vương miện thì mừng biết bao! Ngài bảo bác thợ rèn:

— Này, ông là người đã có vợ. Giờ tính sao đây?

Bác thưa:

— Thưa bệ hạ, thật tình thần chẳng làm mấy chiếc vương miện ấy. Đó là một anh chàng to lớn mới vào làm cho thần hôm qua.

Nhà vua hỏi con gái:

— Này con gái, con có lấy cái anh chàng làm ra mấy chiếc vương miện này không?

Nàng thưa:

— Thưa cha, cho con xem chúng đã.

Nhưng xem xong, nàng nhận ra chúng ngay, đoán chính người yêu mình đã gửi chúng tới. Nàng nói:

— Con sẽ lấy người đã gửi tới những chiếc vương miện này.

Nhà vua bảo người lớn hơn trong hai hoàng tử:

— Anh lên lò rèn, đưa cỗ xe tốt nhất của ta đi, đón chú rể về đây.

Chàng kia chẳng muốn làm việc ấy chút nào, vì chàng kiêu ngạo lắm, nhưng không từ chối được. Tới lò rèn, chàng thấy hoàng tử đứng ở cửa, bèn vẫy lại gần xe, hỏi:

— Có phải mày là thằng làm mấy cái vương miện ấy không?

— Phải.

Hắn bảo:

— Thế thì phủi bụi trên người đi rồi lên xe. Nhà vua muốn gặp mày. Ta thương cho công chúa.

Chàng hoàng tử trẻ lên xe. Trên đường đi, chàng mở hộp thuốc hít, và ông Một Gang bước ra, đứng trên đùi chàng, hỏi:

— Nào, giờ cậu gặp chuyện gì?

Hoàng tử thưa:

— Thưa thầy, xin cho tôi về lại lò rèn, và cho cỗ xe này chất đầy đá lát đường.

Vừa nói xong là đã thành. Hoàng tử đã ngồi trong lò rèn của mình, còn mấy con ngựa thì thắc mắc chẳng hiểu cỗ xe vừa bị làm sao.

Khi xe vào tới sân cung, chính nhà vua ra mở cửa xe, để tỏ lòng kính trọng chàng rể mới. Ngài vừa vặn tay nắm, cả một trận mưa đá vụn đã đổ ụp xuống bộ tóc giả rắc phấn và chiếc áo lụa của ngài, và ngài ngã lăn ra dưới đống đá. Người ta hoảng hốt, cũng có tiếng cười. Nhà vua lau máu trên trán, nhìn chàng hoàng tử lớn bằng ánh mắt rất giận dữ. Chàng kia thưa:

— Tâu bệ hạ, thần rất tiếc về "tai nạn" này, nhưng thần không có lỗi. Thần thấy rõ anh thợ rèn trẻ lên xe, mà từ đó tới giờ chưa dừng lại phút nào.

Nhà vua quát:

— Hẳn là anh đã vô lễ với cậu ta.

Rồi nhà vua bảo hoàng tử kia:

— Anh đi đón anh thợ rèn trẻ về đây, và nhớ lịch sự.

Hoàng tử kia đáp:

— Bệ hạ chẳng phải lo.

Nhưng có những người cố mấy cũng chẳng tử tế nổi, và người đưa tin mới chẳng lịch sự hơn người cũ chút nào. Khi nhà vua mở cửa xe lần thứ hai, cả một trận bùn đổ ụp xuống người ngài. Nhà vua nói:

— Cứ thế này thì vô ích. Con cáo chẳng bao giờ tìm được người đưa tin nào giỏi hơn chính nó. Việc mình thì mình phải tự đi.

Thế là ngài thay áo, tắm rửa, rồi tự mình tới lò rèn của hoàng tử, mời chàng ngồi chung xe với mình. Hoàng tử xin được ngồi xe khác. Đi được nửa đường, chàng mở hộp thuốc hít.

Chàng thưa:

— Thưa thầy, giờ tôi muốn được ăn mặc đúng với thân phận mình.

Ông Một Gang đáp:

— Sẽ được như thế. Và giờ ta chào từ biệt cậu. Hãy cứ tốt bụng, tử tế như xưa nay vẫn thế. Hãy thương vợ. Ta chỉ khuyên cậu có thế thôi.

Ông Một Gang biến mất. Khi cửa xe mở ra giữa sân cung, hoàng tử bước xuống, lộng lẫy hết mức bàn tay người có thể làm ra, và việc đầu tiên chàng làm là chạy tới ôm chầm lấy cô dâu.

Ai nấy đều vui mừng, trừ hai chàng hoàng tử kia. Đám cưới chẳng phải chờ lâu, cả ba cặp cùng làm lễ trong một ngày. Ít lâu sau, hai cặp lớn về triều đình của mình, còn đôi trẻ nhất ở lại với ông vua già. Họ hạnh phúc như cặp vợ chồng hạnh phúc nhất mà bạn từng nghe trong truyện.

— Hết —