Chuyến đi thứ nhất

Chương 1: Chuyến đi thứ nhất

Vào thời khalip Ha-run An-ra-sít, ở thành Bát-đa có một anh khuân vác nghèo tên là Hin-bát. Một hôm trời nóng như đổ lửa, anh được thuê gánh một gánh hàng nặng từ đầu thành này sang đầu thành kia. Đi chưa được nửa đường, anh đã mệt rã rời. Vừa hay anh lọt vào một con phố yên tĩnh, mặt đường rưới nước hoa hồng, gió mát thổi hiu hiu. Anh đặt gánh xuống đất, ngồi nghỉ dưới bóng một toà nhà lớn.

Ngồi một lúc, anh thấy chẳng còn chỗ nào dễ chịu hơn. Từ những khung cửa sổ mở toang bay ra mùi trầm hương thơm ngát, quyện với mùi nước hoa hồng đang bốc hơi trên mặt đường nóng. Trong nhà vọng ra tiếng đàn sáo réo rắt, lẫn tiếng hót của chim hoạ mi và đủ loài chim khác. Rồi anh ngửi thấy mùi thức ăn thơm phức, đoán bên trong đang có tiệc vui.

Anh tò mò không biết ai ở trong toà nhà tráng lệ này, vì con phố ấy anh ít khi đi qua. Anh bèn bước tới chỗ mấy người hầu ăn mặc sang trọng đứng ở cửa, hỏi tên chủ nhà.

— Sao? Người hầu đáp. Anh sống ở Bát-đa mà không biết đây là nhà của ông Xin-bát, người thuỷ thủ lừng danh đã đi khắp mọi biển dưới gầm trời này hay sao?

Anh khuân vác vẫn thường nghe người ta nói về sự giàu có của Xin-bát. Anh không khỏi ganh tị với một người sung sướng bao nhiêu thì mình khổ sở bấy nhiêu. Anh ngước mắt nhìn trời, than to:

— Lạy Đấng Tạo Hoá toàn năng, xin Người hãy xem đời Xin-bát với đời con khác nhau biết dường nào. Ngày nào con cũng chịu trăm nghìn khổ cực, làm lụng đầu tắt mặt tối mà vẫn chẳng đủ bánh lúa mạch hẩm nuôi vợ con. Còn Xin-bát tốt số kia thì tiêu tiền như nước, sống giữa núi của cải. Ông ấy đã làm gì để được Người ban cho cuộc đời êm ấm như vậy? Còn con đã làm gì mà phải chịu số phận khắc nghiệt thế này?

Nói xong, anh giậm chân xuống đất như người phát điên vì khổ. Đúng lúc ấy, một người hầu từ trong nhà bước ra, nắm tay anh, nói:

— Mời anh theo tôi. Ông Xin-bát, chủ tôi, muốn nói chuyện với anh.

Hin-bát giật mình. Anh sợ những lời than vừa rồi đã lọt tới tai Xin-bát, làm ông nổi giận. Anh vội thoái thác, bảo mình không thể bỏ gánh hàng người ta gửi nằm giữa phố. Người hầu hứa sẽ có người trông nom gánh hàng, rồi cứ nằn nì mãi, anh đành phải đi theo.

Anh được dẫn vào một gian phòng rộng mênh mông. Đông đủ khách khứa đang ngồi quanh một chiếc bàn bày đủ mọi món ngon. Ở chỗ danh dự là một người cao lớn, vẻ nghiêm trang, chòm râu dài bạc trắng làm ông trông thật đáng kính. Sau ghế ông, cả một đám người hầu đứng chờ sai bảo. Đó chính là Xin-bát lừng danh.

Anh khuân vác thấy cảnh xa hoa như vậy càng thêm sợ, run run cúi chào mọi người. Xin-bát ra hiệu cho anh lại gần, mời anh ngồi bên tay phải mình, tự tay gắp cho anh những miếng ngon nhất, rót cho anh một chén rượu quý. Lúc tiệc sắp tàn, ông ân cần hỏi tên tuổi, nghề nghiệp của anh.

— Thưa ông, anh khuân vác đáp, tôi tên là Hin-bát.

— Ta rất vui được gặp anh ở đây, Xin-bát nói tiếp. Ta tin quý khách ngồi đây ai cũng vui như ta. Có điều ta muốn anh nói lại cho ta nghe, lúc nãy ngoài phố anh đã nói gì?

Thì ra trước khi vào tiệc, Xin-bát đi ngang khung cửa sổ, nghe được lời than của anh, nên mới cho người ra gọi.

Nghe hỏi vậy, Hin-bát xấu hổ quá, cúi gằm mặt xuống:

— Thưa ông, tôi xin thú thật, vì mệt mỏi bực bội quá, tôi đã lỡ lời. Xin ông tha thứ cho.

— Ồ, Xin-bát nói, anh đừng tưởng ta bất công mà trách anh. Trái lại, ta hiểu cảnh anh và thương anh. Có điều hình như anh nghĩ sai về ta, nên ta muốn nói cho anh rõ. Chắc anh tưởng ta có được ngần này của cải, sống sung sướng thế này mà chẳng tốn công, chẳng gặp hiểm nguy gì. Không phải vậy đâu. Ta chỉ tới được ngày hôm nay sau bao năm chịu đủ mọi gian lao, mọi nguy hiểm trên đời.

Rồi ông quay sang các vị khách:

— Phải, thưa các bạn quý, những chuyện ta từng trải lạ lùng tới mức kẻ tham tiền nhất cũng phải chùn bước, không dám vượt biển tìm của nữa. Có lẽ các bạn mới chỉ nghe loáng thoáng về bảy chuyến đi của ta, về những hiểm nguy, những điều kỳ lạ ta đã gặp trên biển cả và trên đất liền. Bây giờ ta sẽ kể lại đầy đủ, đúng như sự thật. Ta nghĩ các bạn sẽ thích nghe.

Vì kể chuyện chủ yếu là để cho anh khuân vác nghe, nên trước khi bắt đầu, Xin-bát sai mấy người hầu của mình gánh hộ gánh hàng còn để ngoài phố tới đúng nơi Hin-bát định mang tới. Còn anh thì ở lại ngồi nghe.

Cha mẹ ta để lại cho ta một gia tài kha khá. Hồi trẻ dại, ta tiêu hoang vào đủ mọi trò ăn chơi. Rồi ta nhận ra của cải mà quản lý tệ như ta thì chẳng mấy chốc sẽ mọc cánh bay đi. Ta lại nghĩ, về già mà nghèo thì khổ biết bao. Vậy là ta bắt đầu tính cách giữ lấy chỗ của cải còn lại.

Ta đem hết đồ đạc trong nhà ra bán đấu giá, rồi nhập bọn với mấy nhà buôn chuyên đi buôn bằng đường biển. Chúng ta góp tiền sắm một chiếc tàu, xuống tàu ở cảng Ba-xô-ra.

Tàu giương buồm đi về phía Ấn Độ qua vịnh Ba Tư, bên trái là bờ biển Ba Tư, bên phải là bờ biển xứ Ả Rập. Mấy ngày đầu ta khổ sở vì tàu tròng trành, nhưng rồi khoẻ lại rất nhanh, và từ đó về sau không bao giờ say sóng nữa.

Thỉnh thoảng chúng ta ghé vào các đảo để bán hoặc đổi hàng. Một hôm, gió bỗng lặng hẳn, tàu đứng im ngay sát một hòn đảo nhỏ, xanh mướt như một bãi cỏ, chỉ nhô lên khỏi mặt nước một chút. Buồm được cuộn lại, thuyền trưởng cho phép ai muốn thì lên đảo dạo chơi một lát.

Ta cũng lên đảo. Dạo một hồi, chúng ta nhóm lửa, ngồi xuống ăn bữa cơm mang theo. Bỗng cả hòn đảo rung lên dữ dội. Cùng lúc ấy, những người ở lại trên tàu la ầm lên, gọi chúng ta mau xuống tàu kẻo chết. Thì ra cái chúng ta tưởng là hòn đảo lại chính là lưng một con cá voi đang ngủ.

Ai đứng gần thì nhảy ngay xuống xuồng, người khác lao xuống biển bơi. Ta chưa kịp chạy thì con cá voi đã lặn ùm xuống đáy biển sâu. Ta chỉ kịp bám vào một khúc củi mang theo để nhóm lửa.

Lúc ấy gió đã nổi lên. Trên tàu người ta cuống cuồng kéo buồm, kéo những người ngồi xuồng và những người đang bám bên mạn tàu lên. Trong cảnh hỗn loạn ấy, không ai để ý là thiếu mất ta. Thế là ta bị bỏ lại giữa sóng nước.

Suốt ngày hôm ấy ta trôi lênh đênh, sóng đánh dạt bên này, dạt bên kia. Đêm xuống, ta tưởng mình chết chắc. Nhưng dù mệt lả, ta vẫn ôm chặt lấy khúc củi. Sáng ra, ta mừng khôn xiết khi thấy mình đã dạt vào một hòn đảo.

Vách đá bên bờ đảo cao và dốc đứng. May sao có những rễ cây chìa ra chỗ này chỗ kia. Ta bám vào đó leo mãi mới lên được tới đỉnh, rồi nằm vật ra bãi cỏ, sống dở chết dở, cho tới khi mặt trời lên cao.

Lúc ấy ta đói lắm. Tìm một hồi, ta gặp mấy thứ rau cỏ ăn được và một dòng suối nước trong. Ăn uống xong, thấy người khoẻ hẳn, ta bắt đầu đi xem khắp đảo.

Ta tới một cánh đồng rộng, thấy một con ngựa đang gặm cỏ, bị buộc vào cọc. Đang đứng ngắm con ngựa, ta bỗng nghe có tiếng người nói chuyện, hình như vọng lên từ dưới đất. Chỉ một lát sau, một người đàn ông hiện ra, hỏi ta làm sao lại tới được hòn đảo này.

Ta kể cho ông ta nghe chuyện của mình. Ông ta cho biết mình là một trong những người giữ ngựa của Mi-ra-giơ, vua hòn đảo. Năm nào họ cũng đưa ngựa của nhà vua ra cánh đồng này cho ăn cỏ.

Ông ta dẫn ta tới một cái hang, nơi các bạn ông đang tụ họp. Họ đem thức ăn ra mời ta. Ăn xong, họ bảo ta thật may mắn, vì sáng mai họ sẽ trở về chỗ nhà vua. Nếu không gặp họ, ta không đời nào tìm được đường tới chỗ có người ở trên đảo.

Sáng sớm hôm sau chúng ta lên đường. Tới kinh đô, ta được nhà vua đón tiếp rất tử tế. Ta kể lại những gì mình đã trải qua. Nhà vua truyền cho người chăm sóc ta chu đáo, cấp cho ta mọi thứ cần dùng.

Vốn là dân buôn, ta tìm tới những người cùng nghề, nhất là những người từ nước ngoài tới. Ta mong nghe được tin tức Bát-đa, và tìm cách trở về. Kinh đô nằm ngay bờ biển, tàu bè khắp nơi trên thế giới ghé tới. Trong lúc chờ đợi, ta nghe được bao nhiêu chuyện lạ, và cũng trả lời bao nhiêu câu hỏi về quê nhà, vì ai tới hỏi ta cũng sẵn lòng chuyện trò.

Cho đỡ sốt ruột, ta còn đi thăm một hòn đảo nhỏ tên là Ca-xen, thuộc quyền vua Mi-ra-giơ. Người ta đồn trên đảo có một vị thần tên là Đe-gian ở. Mấy anh thuỷ thủ quả quyết rằng đêm đêm thường nghe trên đảo vọng ra tiếng trống. Tuy vậy, chuyến ấy ta chẳng thấy gì lạ, ngoài mấy con cá dài tới hai trăm khuỷu tay. May mà chúng còn sợ ta hơn ta sợ chúng, chỉ cần gõ vào tấm ván cho chúng giật mình là chúng bỏ chạy. Lại có những con cá chỉ dài một khuỷu tay mà đầu giống hệt đầu cú.

Một hôm, sau khi đi đảo về, ta ra bến tàu. Ta thấy một con tàu vừa thả neo, đang dỡ hàng lên bờ. Các nhà buôn chủ hàng đang tất bật chỉ bảo người ta khuân hàng vào kho.

Lại gần, ta chợt thấy trên mấy kiện hàng có ghi tên mình. Xem kỹ một lượt, ta tin chắc đó đúng là những kiện hàng ta đã chất lên tàu ở Ba-xô-ra. Rồi ta nhận ra cả ông thuyền trưởng. Biết ông ta tin chắc ta đã chết, ta bước tới hỏi những kiện hàng này là của ai.

— Trên tàu tôi có một nhà buôn người Bát-đa tên là Xin-bát, ông thuyền trưởng đáp. Một hôm ông ấy cùng mấy hành khách khác lên một chỗ chúng tôi tưởng là hòn đảo. Hoá ra đó là một con cá voi khổng lồ đang ngủ trên mặt sóng. Vừa thấy hơi nóng của đống lửa người ta nhóm trên lưng, nó lặn ngay xuống đáy biển. Mấy người đứng trên đó bị chết đuối, trong đó có ông Xin-bát xấu số. Hàng này là của ông ấy. Tôi định bán đi, nếu gặp được gia đình ông ấy thì giao tiền lại cho họ.

— Thưa thuyền trưởng, ta nói, tôi chính là Xin-bát mà ông tưởng đã chết đây, và đây là hàng của tôi.

Nghe vậy, ông thuyền trưởng kêu lên sửng sốt:

— Trời đất ơi! Thế gian này rồi sẽ ra sao? Thời buổi này không còn lấy một người tử tế. Chính mắt tôi trông thấy Xin-bát chết đuối, thế mà ông dám bảo ông là ông ấy! Tôi cứ tưởng ông là người ngay thẳng, ai ngờ để chiếm của không phải của mình, ông bịa ra lời dối trá ghê tởm như vậy.

— Xin ông bình tĩnh, làm ơn nghe tôi kể đã, ta nói.

— Thì ông nói đi, ông thuyền trưởng đáp, tôi đang nghe đây.

Ta bèn kể chuyện mình thoát chết ra sao, may mắn gặp những người giữ ngựa của nhà vua thế nào, được đón tiếp tử tế ở cung điện ra sao. Chẳng mấy chốc ta thấy ông ta đã bắt đầu tin. Rồi mấy nhà buôn khác trên tàu kéo tới, thấy ta còn sống thì mừng rỡ vô cùng. Lúc ấy ông thuyền trưởng cũng nói ông đã nhận ra ta.

Ông ôm chầm lấy ta, kêu lên:

— Đội ơn trời đất, ông đã thoát được cơn nguy lớn như thế! Còn hàng của ông, xin ông cứ nhận lấy, muốn làm gì thì làm.

Ta cảm ơn ông, khen ông thật thà, xin biếu ông mấy kiện hàng gọi là tạ lòng, nhưng ông nhất định không nhận gì cả.

Ta chọn những món hàng quý nhất làm quà dâng vua Mi-ra-giơ. Thoạt đầu nhà vua rất ngạc nhiên, vì ngài biết ta đã mất trắng. Nhưng khi nghe ta kể chuyện những kiện hàng trở về với ta như có phép lạ, ngài vui vẻ nhận quà, lại ban cho ta nhiều vật quý.

Rồi ta từ biệt nhà vua. Ta đổi hết hàng lấy gỗ đàn hương, trầm hương, long não, nhục đậu khấu, đinh hương, hồ tiêu và gừng, rồi xuống chính con tàu ấy trở về. Dọc đường buôn bán phát đạt, về tới Ba-xô-ra ta đã có trong tay khoảng một trăm nghìn đồng tiền vàng.

Gia đình đón ta mừng rỡ, cũng như ta mừng rỡ được gặp lại họ. Ta mua ruộng đất, mua kẻ hầu người hạ, xây một ngôi nhà lớn, định bụng sẽ sống sung sướng, hưởng mọi thú vui ở đời cho quên hết những khổ cực đã qua.

Kể tới đó, Xin-bát ngừng lại, truyền cho đàn sáo nổi lên. Tiệc tùng kéo dài tới tận chiều tối. Lúc anh khuân vác ra về, Xin-bát trao cho anh một túi một trăm đồng tiền vàng, bảo:

— Hin-bát, cầm lấy mà về nhà. Mai lại tới nhé, anh sẽ được nghe tiếp chuyện của ta.

Anh khuân vác ra về, cảm động trước tấm lòng rộng rãi ấy. Về tới nhà, vợ con anh mừng rỡ biết bao, cảm tạ trời đất đã cho anh gặp được ân nhân.

Hôm sau, Hin-bát mặc bộ áo đẹp nhất, lại tới nhà người thuỷ thủ, được đón tiếp niềm nở. Khách khứa tới đủ, tiệc lại bày ra như hôm trước. Ăn uống vui vẻ đã lâu, Xin-bát nói với mọi người:

— Các bạn ơi, xin các bạn chú ý nghe ta kể chuyến đi thứ hai. Các bạn sẽ thấy chuyến này còn lạ lùng hơn chuyến đầu nhiều.

— Hết chương 1 —