Bầy sói Xéc-nô-grát

— Tòa lâu đài này có truyền thuyết cổ nào không chị? — Côn-rát hỏi chị gái.

Côn-rát là một thương gia giàu có ở Ham-buốc, nhưng anh là thành viên duy nhất có tâm hồn thi sĩ trong một gia đình cực kỳ thực tế.

Bà nam tước Gru-ben nhún đôi vai đầy đặn.

— Những nơi cổ kính thế này bao giờ cũng có truyền thuyết lẩn quẩn quanh nó. Bịa ra chẳng khó, mà cũng chẳng tốn gì. Ở đây có một câu chuyện rằng hễ có ai chết trong lâu đài thì tất cả chó trong làng và thú hoang trong rừng sẽ tru suốt đêm. Nghe thì chẳng dễ chịu gì, phải không?

— Nghe thì kỳ bí và lãng mạn đấy chứ, — chàng thương gia Ham-buốc nói.

— Dù sao nó cũng chẳng đúng, — bà nam tước tự mãn nói. — Từ khi mua lại chỗ này, nhà chị đã có bằng chứng là chẳng có gì như thế xảy ra cả. Khi bà mẹ chồng già qua đời hồi mùa xuân, cả nhà đều lắng nghe, nhưng chẳng có tiếng tru nào. Đó chỉ là một câu chuyện làm cho nơi này thêm phần sang trọng mà chẳng tốn gì.

— Câu chuyện không phải như bà kể đâu, — A-ma-li-ơ, bà gia sư già tóc bạc, nói.

Mọi người quay lại nhìn bà sửng sốt. Bà vốn quen ngồi im lặng, nghiêm nghị, phai nhạt ở chỗ của mình bên bàn ăn, không bao giờ nói trừ khi có ai nói với bà, mà cũng ít ai buồn bắt chuyện với bà. Hôm nay bỗng nhiên bà trở nên lắm lời. Bà nói tiếp, nhanh và bồn chồn, mắt nhìn thẳng phía trước, dường như chẳng nói với riêng ai.

— Không phải hễ có ai chết trong lâu đài thì người ta nghe tiếng tru. Mà là khi có người trong dòng họ Xéc-nô-grát chết ở đây, thì bầy sói từ xa gần kéo về tru ở bìa rừng ngay trước giờ lâm chung. Trong khu rừng này chỉ có vài đôi sói làm hang, nhưng những lúc như thế, những người giữ rừng bảo sẽ có hàng chục con, lướt đi trong bóng tối, cùng tru lên đồng thanh. Và chó của lâu đài, của làng, của mọi trang trại quanh vùng sẽ sủa, sẽ tru vì sợ hãi và giận dữ trước khúc đồng ca của bầy sói. Và khi linh hồn người sắp chết rời khỏi thân xác, một cái cây trong công viên sẽ đổ ầm xuống. Đó là điều xảy ra khi một người nhà Xéc-nô-grát chết trong tòa lâu đài của dòng họ mình. Còn một người lạ chết ở đây thì dĩ nhiên chẳng có con sói nào tru, cũng chẳng có cái cây nào đổ. Ồ, không đâu.

Khi nói những lời cuối, giọng bà có một nét thách thức, gần như khinh miệt. Bà nam tước được ăn uống quá đầy đủ, ăn mặc quá sang trọng, giận dữ trừng mắt nhìn người đàn bà già xuềnh xoàng đã dám rời khỏi vị trí mờ nhạt quen thuộc và đúng mực của mình để nói năng bất kính như thế.

— Hình như cô biết khá nhiều về những truyền thuyết của nhà Xéc-nô-grát nhỉ, cô Smít, — bà gay gắt nói. — Tôi không biết là lịch sử các gia đình cũng nằm trong số những môn cô được coi là thông thạo đấy.

Câu đáp lại lời chế nhạo của bà còn bất ngờ và kinh ngạc hơn cả cơn bộc phát đã khơi ra nó.

— Chính tôi là người nhà Xéc-nô-grát, — bà già nói. — Vì thế tôi mới biết chuyện của dòng họ.

— Cô mà là người nhà Xéc-nô-grát? Cô ư! — một dàn đồng ca không tin nổi vang lên.

— Khi nhà tôi trở nên rất nghèo, — bà giải thích, — và tôi phải đi dạy học kiếm sống, tôi lấy một cái tên khác. Tôi nghĩ như thế hợp hơn. Nhưng hồi nhỏ ông nội tôi sống phần lớn thời gian ở tòa lâu đài này, và cha tôi thường kể cho tôi nghe nhiều chuyện về nó, nên dĩ nhiên tôi biết mọi truyền thuyết, mọi câu chuyện của dòng họ. Khi người ta chẳng còn gì ngoài kỷ niệm, người ta giữ gìn và lau bụi cho chúng đặc biệt cẩn thận. Khi tới làm cho ông bà, tôi đâu ngờ có ngày mình lại theo ông bà về ngôi nhà xưa của dòng họ mình. Giá mà là bất cứ nơi nào khác thì hơn.

Bà nói xong thì mọi người im lặng, rồi bà nam tước chuyển câu chuyện sang một đề tài ít khó xử hơn lịch sử các gia đình. Nhưng sau đó, khi bà gia sư già đã lặng lẽ lui về làm việc của mình, thì cả một tràng chế giễu và ngờ vực nổi lên.

— Thật là hỗn xược, — ông nam tước gắt, đôi mắt lồi của ông lộ vẻ phẫn nộ. — Thử tưởng tượng một mụ như thế dám nói năng như vậy ngay tại bàn ăn của chúng ta. Mụ gần như bảo chúng ta là đồ vô danh tiểu tốt, mà tôi chẳng tin một lời nào. Mụ chỉ là Smít, thế thôi. Chắc mụ đã nói chuyện với mấy người nông dân về dòng họ Xéc-nô-grát ngày xưa, rồi bới móc lịch sử với chuyện kể của họ.

— Mụ muốn làm ra vẻ mình quan trọng, — bà nam tước nói. — Mụ biết chẳng bao lâu nữa mụ sẽ hết sức làm việc, nên muốn lay động lòng thương của chúng ta. Ông nội mụ cơ đấy!

Bà nam tước cũng có số ông nội như mọi người, nhưng bà chẳng bao giờ, chẳng bao giờ khoe khoang về họ.

— Tôi dám nói là ông nội mụ làm thằng nhỏ dọn bếp hay gì đó trong lâu đài, — ông nam tước cười khẩy. — Phần ấy của câu chuyện thì có khi đúng đấy.

Chàng thương gia từ Ham-buốc chẳng nói gì. Anh đã thấy nước mắt trong mắt bà già khi bà nói về việc giữ gìn kỷ niệm, hoặc vì có tâm hồn giàu tưởng tượng, anh nghĩ là mình đã thấy.

— Hết lễ Năm Mới là tôi sẽ báo cho mụ nghỉ việc, — bà nam tước nói. — Từ giờ tới lúc ấy tôi bận quá, không có mụ thì không xoay xở được.

Nhưng rốt cuộc bà vẫn phải xoay xở không có bà ta, vì trong tiết trời lạnh buốt sau lễ Giáng sinh, bà gia sư già lâm bệnh, nằm liệt trong phòng.

— Thật là bực mình hết sức, — bà nam tước nói, khi khách khứa ngồi quây quanh lò sưởi vào một trong những buổi tối cuối cùng của năm sắp tàn. — Suốt thời gian mụ ở với chúng tôi, tôi không nhớ có lần nào mụ ốm nặng, ý tôi là ốm tới mức không đi lại làm việc được. Thế mà bây giờ, đúng lúc nhà đầy khách, mụ có thể giúp được bao nhiêu việc, thì mụ lại đổ bệnh. Dĩ nhiên cũng thấy tội nghiệp mụ, trông mụ khô héo, teo tóp quá, nhưng dù sao vẫn bực mình kinh khủng.

— Bực mình thật, — vợ ông chủ ngân hàng ra vẻ thông cảm đồng ý. — Chắc tại trời rét quá. Rét làm người già kiệt sức. Năm nay rét khác thường.

— Đợt sương giá này là gắt nhất trong tháng Mười Hai từ nhiều năm nay, — ông nam tước nói.

— Mà dĩ nhiên mụ cũng già lắm rồi, — bà nam tước nói. — Giá mà tôi báo cho mụ nghỉ từ mấy tuần trước, thì mụ đã đi trước khi chuyện này xảy ra. Ơ kìa, Vắp-pi, mày làm sao thế?

Con chó cảnh nhỏ lông xù bỗng nhảy xuống khỏi chiếc đệm của nó, run rẩy bò vào gầm ghế dài. Cùng lúc ấy, đàn chó trong sân lâu đài bùng lên một tràng sủa giận dữ, và từ xa vọng lại tiếng những con chó khác cũng đang ăng ẳng, sủa vang.

— Cái gì làm đàn chó náo động thế? — ông nam tước hỏi.

Rồi những con người, chăm chú lắng tai, nghe thấy âm thanh đã khiến đàn chó bộc lộ nỗi sợ hãi và giận dữ: một tiếng tru rên rỉ kéo dài, lúc lên lúc xuống, có lúc dường như xa hàng dặm, có lúc lại quét ngang qua tuyết cho tới khi như vọng lên từ ngay chân tường lâu đài. Tất cả nỗi khốn cùng đói rét của một thế giới băng giá, tất cả cơn cuồng nộ đói khát không khoan nhượng của chốn hoang dã, hòa lẫn với những giai điệu khác, cô quạnh và ám ảnh, mà không ai đặt được tên, dường như dồn tụ cả vào tiếng kêu than ấy.

— Sói! — ông nam tước kêu lên.

Khúc nhạc của chúng bùng lên thành một đợt cuồng nộ, dường như vọng tới từ khắp mọi nơi.

— Hàng trăm con sói, — chàng thương gia Ham-buốc nói. Anh là người giàu trí tưởng tượng.

Bị thôi thúc bởi một sức mạnh nào đó mà chính bà cũng không giải thích nổi, bà nam tước rời khách khứa, đi tới căn phòng hẹp, ảm đạm nơi bà gia sư già đang nằm nhìn những giờ cuối cùng của năm cũ trôi qua. Bất chấp cái lạnh cắt da của đêm đông, cửa sổ vẫn mở toang. Miệng thốt lên một tiếng phẫn nộ, bà nam tước lao tới định đóng lại.

— Cứ để nó mở, — bà già nói, bằng một giọng tuy yếu ớt mà mang vẻ ra lệnh, điều mà bà nam tước chưa bao giờ nghe thấy trên môi bà.

— Nhưng cô sẽ chết rét mất! — bà nam tước phản đối.

— Đằng nào tôi cũng đang chết, — giọng nói ấy đáp, — và tôi muốn nghe khúc nhạc của chúng. Chúng từ khắp xa gần kéo về để hát khúc nhạc tiễn đưa của dòng họ tôi. Chúng tới thật là đẹp. Tôi là người nhà Xéc-nô-grát cuối cùng sẽ chết trong tòa lâu đài xưa của chúng tôi, và chúng đã tới để hát cho tôi. Nghe kìa, chúng gọi to biết bao!

Tiếng tru của bầy sói dâng lên trong bầu không khí đêm đông tĩnh lặng, bay lượn quanh những bức tường lâu đài thành những tiếng than dài, xuyên thấu. Bà già ngả lưng xuống giường, khuôn mặt mang vẻ hạnh phúc đã chờ đợi từ lâu lắm.

— Bà đi đi, — bà nói với bà nam tước. — Tôi không còn cô đơn nữa. Tôi là người của một dòng họ cổ xưa và lớn lao...

— Tôi nghĩ mụ sắp chết, — bà nam tước nói khi đã quay về với khách khứa. — Chắc phải cho người đi mời bác sĩ. Mà cái tiếng tru khủng khiếp kia! Có cho nhiều tiền tôi cũng chẳng thèm cái khúc nhạc tiễn đưa ấy.

— Khúc nhạc ấy đâu phải thứ mua được bằng bao nhiêu tiền, — Côn-rát nói.

— Nghe kìa! Tiếng gì khác thế kia? — ông nam tước hỏi, khi có tiếng răng rắc, đổ ầm.

Đó là một cái cây đổ trong công viên.

Có một khoảnh khắc im lặng gượng gạo, rồi vợ ông chủ ngân hàng lên tiếng:

— Trời rét quá làm nứt cả cây đấy. Cũng chính trời rét làm bầy sói kéo ra đông như thế. Nhiều năm nay chưa có mùa đông nào lạnh như thế này.

Bà nam tước hăm hở đồng ý rằng những chuyện ấy là do trời rét. Và cũng chính cái lạnh từ ô cửa sổ để mở đã gây ra cơn suy tim, khiến bà gia sư già chẳng còn cần tới sự chăm sóc của bác sĩ nữa. Nhưng cáo phó trên báo thì trông rất hay:

"Ngày hai mươi chín tháng Mười Hai, tại lâu đài Xéc-nô-grát, bà A-ma-li-ơ phôn Xéc-nô-grát, người bạn quý giá nhiều năm của ông bà nam tước Gru-ben, đã qua đời."

— Hết —