Mười một con thiên nga trời

Chương 1: Mười một con thiên nga trời

Ở nơi xa thật xa, nơi những con chim én bay tới khi ở chỗ chúng ta là mùa đông, có một ông vua có mười một người con trai và một người con gái tên là Ê-li-da. Mười một anh em đều là hoàng tử. Các anh đi học, ngực đeo ngôi sao, bên hông đeo gươm. Các anh viết trên bảng vàng bằng bút kim cương, học thuộc lòng cũng giỏi như đọc sách, nghe là biết ngay các anh là hoàng tử. Cô em gái Ê-li-da thì ngồi trên chiếc ghế đẩu nhỏ bằng gương, xem một cuốn sách tranh mua bằng nửa vương quốc.

Ôi, những đứa trẻ ấy sung sướng biết bao, nhưng chẳng phải lúc nào cũng được như thế!

Vua cha của các em, người trị vì cả đất nước, cưới một bà hoàng hậu độc ác, chẳng thương gì những đứa trẻ tội nghiệp. Ngay từ ngày đầu tiên các em đã nhận ra điều ấy. Cả lâu đài mở tiệc linh đình, lũ trẻ chơi trò "khách đến chơi nhà". Nhưng thay vì được bánh ngọt và táo nướng ăn thả cửa như mọi khi, bà chỉ cho các em ít cát đựng trong tách trà, bảo các em cứ tưởng tượng đó là món gì ngon.

Một tuần sau, bà đưa cô em Ê-li-da về quê gửi một nhà nông dân. Chẳng bao lâu sau, bà nói xấu những hoàng tử tội nghiệp với nhà vua nhiều tới mức ông chẳng còn đoái hoài gì tới các con nữa.

— Bay ra thế giới mà tự lo lấy thân! Bà hoàng hậu độc ác nói. Bay đi như những con chim lớn không có tiếng nói!

Nhưng bà không làm hại các anh được nhiều như bà muốn. Các anh biến thành mười một con thiên nga trời tuyệt đẹp. Cất tiếng kêu lạ lùng, các anh bay ra khỏi cửa sổ lâu đài, bay qua công viên, qua khu rừng.

Lúc ấy trời còn sớm tinh mơ. Các anh bay ngang qua chỗ cô em Ê-li-da đang ngủ trong nhà người nông dân. Các anh lượn trên mái nhà, ngoái chiếc cổ dài, vỗ cánh, nhưng chẳng ai nghe thấy, chẳng ai trông thấy. Các anh lại phải bay đi, bay cao lên tận mây, xa tít ra thế giới bao la. Các anh bay tới một khu rừng lớn tối tăm trải dài tới tận bờ biển.

Cô bé Ê-li-da tội nghiệp đứng trong nhà người nông dân, chơi với một chiếc lá xanh, vì em chẳng có đồ chơi nào khác. Em chọc một lỗ trên lá, nhìn qua đó lên mặt trời, và em như thấy đôi mắt trong sáng của các anh. Mỗi lần tia nắng ấm chiếu lên má, em lại nghĩ tới những cái hôn của các anh.

Ngày nào cũng như ngày nào. Khi gió thổi qua những bụi hồng lớn trước nhà, gió thì thầm với những bông hồng: "Ai có thể đẹp hơn các bạn?" Nhưng những bông hồng lắc đầu mà đáp: "Đó là Ê-li-da." Khi bà cụ ngồi ở cửa đọc sách thánh ca vào ngày chủ nhật, gió lật những trang sách, hỏi cuốn sách: "Ai có thể ngoan đạo hơn bạn?" Cuốn sách thánh ca đáp: "Đó là Ê-li-da!" Và những điều hoa hồng và sách thánh ca nói đều là sự thật.

Năm mười lăm tuổi, Ê-li-da được đón về nhà. Thấy cô đẹp quá, hoàng hậu giận dữ, căm ghét cô. Bà rất muốn biến cô thành thiên nga trời như các anh, nhưng chưa dám làm ngay, vì nhà vua muốn gặp con gái.

Sáng sớm, hoàng hậu đi vào phòng tắm xây bằng cẩm thạch, bày những tấm đệm êm và những tấm thảm đẹp nhất. Bà lấy ba con cóc, hôn lên chúng, rồi bảo con thứ nhất:

— Hãy ngồi lên đầu Ê-li-da khi nó vào tắm, cho nó đần độn như mày!

Bà bảo con thứ hai:

— Hãy ngồi lên trán nó, cho nó xấu xí như mày, để cha nó không nhận ra nó!

Bà thì thầm với con thứ ba:

— Hãy nằm sát trái tim nó, cho nó có một tâm địa xấu xa, để nó phải đau khổ vì điều ấy!

Rồi bà thả mấy con cóc vào làn nước trong, nước lập tức ngả sang màu xanh lục. Bà gọi Ê-li-da vào, cởi áo cho cô, bảo cô xuống nước. Khi cô ngụp xuống, một con cóc ngồi lên tóc cô, một con ngồi lên trán, một con ngồi lên ngực. Nhưng Ê-li-da dường như chẳng hề hay biết. Vừa khi cô đứng dậy, trên mặt nước nổi lên ba bông anh túc đỏ. Nếu mấy con vật kia không có độc, không được mụ phù thuỷ hôn, thì chúng đã hoá thành những bông hồng đỏ. Nhưng dù sao chúng cũng hoá thành hoa, chỉ nhờ được nằm trên đầu và bên trái tim cô. Cô quá ngoan hiền, quá trong trắng, phép phù thuỷ chẳng làm gì được cô.

Thấy thế, hoàng hậu độc ác bèn lấy nước quả óc chó xoa khắp người cô, khiến cô đen sạm cả đi. Bà bôi lên khuôn mặt xinh đẹp của cô một thứ thuốc mỡ hôi thối, làm mái tóc đẹp của cô rối bết lại. Chẳng ai còn nhận ra cô Ê-li-da xinh đẹp nữa.

Vì thế, khi vua cha trông thấy cô, ông giật mình kinh hãi, bảo đây không phải con gái ông. Chẳng ai chịu nhận cô, trừ con chó xích và lũ chim én. Nhưng chúng chỉ là những con vật nghèo hèn, nói gì cũng chẳng ai nghe.

Ê-li-da tội nghiệp khóc, nghĩ tới mười một người anh đã đi biệt cả. Cô buồn bã lẻn ra khỏi lâu đài, đi suốt cả ngày qua đồng ruộng, qua đầm lầy, vào tận khu rừng lớn. Cô chẳng biết mình định đi đâu, chỉ thấy lòng buồn vô hạn, nhớ các anh vô cùng. Chắc các anh cũng như cô, bị đuổi ra thế giới bao la. Cô sẽ đi tìm, tìm cho bằng được các anh.

Cô mới vào rừng được một lúc thì đêm xuống. Cô đã lạc hẳn đường. Cô nằm xuống lớp rêu êm, đọc kinh tối, rồi gối đầu lên một gốc cây. Trong rừng im lặng quá, không khí êm dịu quá. Khắp xung quanh, trên cỏ, trên rêu, hơn trăm con đom đóm toả sáng như một ngọn lửa xanh. Khi cô khẽ chạm tay vào một cành cây, những con côn trùng phát sáng rơi xuống quanh cô như những ngôi sao băng.

Suốt đêm cô mơ thấy các anh. Các anh lại chơi đùa như thuở bé, viết trên bảng vàng bằng bút kim cương, xem cuốn sách tranh tuyệt đẹp đáng giá nửa vương quốc. Nhưng trên bảng các anh không còn viết những số không với những nét gạch như xưa nữa, mà viết về những chiến công táo bạo nhất các anh đã lập, những gì các anh đã trải qua, đã thấy. Trong sách tranh, mọi thứ đều sống động, chim chóc hót ca, con người bước ra khỏi sách, trò chuyện với Ê-li-da và các anh. Nhưng hễ cô lật sang trang, họ lại nhảy ngay vào trong sách, kẻo các bức tranh lẫn lộn hết.

Khi cô tỉnh dậy, mặt trời đã lên cao. Cô không nhìn thấy mặt trời, vì những cây cao vút xoè cành dày đặc che kín, nhưng những tia nắng nhảy múa trên ấy như một tấm voan vàng phấp phới. Không khí thơm mùi lá xanh, lũ chim gần như sà xuống đậu trên vai cô. Cô nghe tiếng nước róc rách. Đó là nhiều mạch suối lớn cùng đổ vào một cái hồ có đáy cát đẹp tuyệt. Xung quanh hồ, bụi cây mọc dày đặc, nhưng có một chỗ đàn hươu đã mở ra một lối rộng, và Ê-li-da theo lối ấy xuống mặt nước. Nước trong vắt. Nếu gió không lay cành cây, bụi lá cho chúng động đậy, hẳn cô đã tưởng chúng được vẽ dưới đáy hồ, vì từng chiếc lá in bóng rõ mồn một, cả những chiếc nắng chiếu xuyên qua lẫn những chiếc nằm khuất trong bóng râm.

Vừa nhìn thấy khuôn mặt mình, cô giật mình hoảng sợ, vì nó đen sạm và xấu xí quá. Nhưng khi cô nhúng ướt bàn tay nhỏ, xoa lên mắt, lên trán, làn da trắng lại hiện ra. Thế là cô cởi hết quần áo, bước xuống làn nước mát. Trên đời này chẳng có nàng công chúa nào xinh đẹp hơn cô.

Mặc lại quần áo, tết lại mái tóc dài xong, cô đi tới mạch suối đang tuôn trào, vốc nước lên uống, rồi đi sâu thêm vào rừng, chẳng biết mình đi về đâu. Cô nghĩ tới các anh, nghĩ tới Chúa nhân từ, chắc chắn Người không bỏ rơi cô. Người cho những cây táo dại mọc lên để người đói có cái ăn. Người chỉ cho cô một cây như thế, cành trĩu nặng những quả. Cô ăn bữa trưa ở đó, chống đỡ những cành cây trĩu quả, rồi đi vào nơi tối tăm nhất của khu rừng. Ở đó im lặng tới mức cô nghe thấy cả tiếng bước chân mình, nghe từng chiếc lá khô nhỏ cong lại dưới chân. Chẳng thấy lấy một con chim, chẳng một tia nắng nào lọt qua được những tán lá dày rộng. Những thân cây cao vút đứng sát nhau tới mức nhìn thẳng ra trước mặt, cô thấy như bị vây kín giữa những hàng song gỗ nối tiếp nhau. Ôi, nơi đây cô quạnh như cô chưa từng biết bao giờ.

Đêm xuống tối đen như mực. Không một con đom đóm nào toả sáng trên rêu. Cô buồn bã nằm xuống ngủ. Bỗng cô thấy như những cành cây trên đầu rẽ sang hai bên, Chúa đưa đôi mắt hiền từ nhìn xuống cô, và những thiên thần nhỏ ló ra trên đầu Người, dưới cánh tay Người.

Sáng ra thức dậy, cô chẳng biết mình đã nằm mơ, hay chuyện ấy là thật.

Cô đi được vài bước thì gặp một bà cụ mang giỏ đầy quả mọng. Bà cụ cho cô ít quả. Ê-li-da hỏi bà có thấy mười một chàng hoàng tử cưỡi ngựa đi qua khu rừng không.

— Không. Bà cụ đáp. Nhưng hôm qua bà thấy mười một con thiên nga đầu đội vương miện vàng bơi xuôi theo dòng suối gần đây!

Rồi bà dẫn Ê-li-da đi thêm một quãng nữa, tới một bờ dốc. Bên dưới có một dòng suối uốn lượn. Cây cối hai bên bờ vươn những cành lá sum suê về phía nhau. Chỗ nào cây không mọc tới được nhau theo lẽ tự nhiên, thì chúng giật cả rễ khỏi mặt đất, nghiêng hẳn ra trên mặt nước để cho cành lá đan vào nhau.

Ê-li-da chào từ biệt bà cụ, rồi đi dọc theo dòng suối, tới chỗ suối đổ ra biển khơi rộng lớn.

Cả một biển cả tuyệt đẹp trải ra trước mặt cô gái trẻ. Nhưng ngoài kia chẳng thấy lấy một cánh buồm, chẳng có lấy một con thuyền, làm sao cô đi tiếp được đây? Cô ngắm vô số những viên đá nhỏ trên bờ. Nước đã mài tròn tất cả. Thuỷ tinh, sắt, đá, mọi thứ bị sóng đánh dạt vào bờ đều mang hình dáng do nước tạo nên, dù nước mềm mại hơn bàn tay mảnh mai của cô biết bao nhiêu.

— Nước cứ lăn mãi không biết mệt, nhờ thế mà vật cứng cũng phải mòn tròn. Mình cũng sẽ kiên nhẫn không biết mệt như thế! Cảm ơn những bài học của các bạn, hỡi những con sóng trong xanh cuồn cuộn. Một ngày nào đó, lòng mình mách bảo, các bạn sẽ đưa mình tới với các anh thân yêu!

Trên đám rong biển dạt vào bờ có mười một chiếc lông thiên nga trắng. Cô nhặt lại thành một bó. Trên lông còn đọng những giọt nước, chẳng ai biết đó là sương hay nước mắt. Bờ biển vắng vẻ, nhưng cô chẳng thấy cô đơn, vì biển cả lúc nào cũng đổi thay. Phải, chỉ trong mấy tiếng đồng hồ, biển đổi thay nhiều hơn cả một năm trời của những hồ nước ngọt. Khi một đám mây đen lớn kéo tới, biển như muốn nói: "Tôi cũng có thể sa sầm lại đấy!" Rồi gió thổi, những con sóng lật lớp bọt trắng lên. Nhưng khi mây ánh hồng và gió ngủ yên, thì biển như một cánh hoa hồng. Lúc thì nó xanh lục, lúc thì trắng xoá. Nhưng dù nó nằm yên đến đâu, sát bờ vẫn có một chuyển động nhè nhẹ, nước khẽ dâng lên như lồng ngực một em bé đang ngủ.

Khi mặt trời sắp lặn, Ê-li-da thấy mười một con thiên nga trời đầu đội vương miện vàng đang bay vào bờ. Chúng bay nối đuôi nhau, trông như một dải lụa trắng dài. Ê-li-da trèo lên bờ dốc, nấp sau một bụi cây. Những con thiên nga đáp xuống ngay gần cô, vỗ đôi cánh trắng lớn.

Đúng lúc mặt trời chìm xuống mặt nước, lớp lông thiên nga bỗng rơi xuống, và đứng đó là mười một chàng hoàng tử tuấn tú, các anh của Ê-li-da. Cô thét lên một tiếng. Vì dù các anh đã thay đổi nhiều, cô vẫn biết đó là các anh, cảm thấy chắc chắn phải là các anh. Cô lao vào vòng tay các anh, gọi tên từng người. Các anh sung sướng vô cùng khi gặp và nhận ra cô em gái bé bỏng, giờ đã lớn và xinh đẹp đến thế. Họ cười, họ khóc, và chẳng mấy chốc đã hiểu ra mụ dì ghẻ đã độc ác với tất cả bọn họ như thế nào.

— Anh em chúng anh, người anh cả nói, bay đi như những con thiên nga trời suốt khi mặt trời còn trên bầu trời. Khi mặt trời lặn, chúng anh lại trở lại hình người. Vì thế lúc nào gần hoàng hôn, chúng anh cũng phải lo tìm được chỗ đặt chân. Vì nếu khi ấy chúng anh còn đang bay trên mây, chúng anh sẽ thành người và rơi xuống vực sâu. Chúng anh không sống ở đây. Bên kia biển có một xứ sở cũng đẹp như xứ này, nhưng đường tới đó rất xa, phải vượt qua biển cả mênh mông. Dọc đường chẳng có hòn đảo nào để nghỉ qua đêm, chỉ có một mỏm đá nhỏ trơ trọi nhô lên giữa biển. Nó chỉ vừa đủ cho anh em chúng anh nằm sát bên nhau. Khi biển động, sóng tung bọt cao qua đầu chúng anh. Nhưng chúng anh vẫn tạ ơn Chúa vì có nó. Ở đó chúng anh nghỉ qua đêm trong hình người. Không có nó, chúng anh chẳng bao giờ về thăm được quê cha đất tổ thân yêu, vì chuyến bay mất hai ngày dài nhất trong năm. Mỗi năm chỉ một lần chúng anh được phép về thăm quê nhà. Chúng anh được ở lại mười một ngày, bay qua khu rừng lớn này, từ đây nhìn thấy được toà lâu đài nơi chúng anh ra đời, nơi vua cha đang sống, nhìn thấy ngọn tháp cao của nhà thờ nơi mẹ yên nghỉ. Ở đây, chúng anh thấy cây cối, bụi rậm như cùng họ hàng với mình. Ở đây những con ngựa hoang phi qua đồng cỏ như ngày chúng anh còn bé. Ở đây người đốt than vẫn hát những bài ca xưa chúng anh từng nhảy theo hồi nhỏ. Đây là quê hương của chúng anh, chúng anh luôn bị nó níu kéo, và ở đây chúng anh đã gặp lại em, cô em gái bé bỏng thân yêu! Chúng anh chỉ còn được ở lại hai ngày nữa, rồi phải bay qua biển tới một xứ sở tươi đẹp, nhưng không phải quê hương của mình! Làm sao mang em theo được? Chúng anh chẳng có tàu cũng chẳng có thuyền!

— Làm sao em cứu được các anh đây! Cô em gái nói.

Họ trò chuyện với nhau gần suốt đêm, chỉ chợp mắt được vài tiếng.

Ê-li-da thức giấc vì tiếng cánh thiên nga vù vù trên đầu. Các anh đã lại biến hình, bay thành những vòng tròn lớn, rồi bay đi thật xa. Nhưng có một con, người anh út, ở lại. Con thiên nga gối đầu lên lòng cô, cô vuốt ve đôi cánh trắng của anh. Suốt cả ngày hai anh em ở bên nhau. Chiều tối, những người anh khác quay về, và khi mặt trời lặn, họ lại trở lại hình dạng thật.

— Mai chúng anh phải bay đi rồi, phải tròn một năm nữa mới được quay lại. Nhưng chúng anh không nỡ bỏ em lại như thế này! Em có đủ can đảm đi cùng không? Cánh tay anh đủ khoẻ để bế em qua khu rừng, lẽ nào tất cả chúng anh lại không có đủ đôi cánh khoẻ để bay cùng em qua biển?

— Vâng, các anh mang em đi với! Ê-li-da nói.

Suốt đêm ấy họ đan một tấm lưới bằng vỏ liễu dẻo và cói dai. Tấm lưới vừa to vừa chắc. Ê-li-da nằm lên đó. Khi mặt trời mọc, các anh biến thành thiên nga trời, ngậm lấy tấm lưới bằng mỏ, bay vút lên mây cùng cô em gái thân yêu đang còn ngủ. Nắng chiếu thẳng vào mặt cô, thế là một con thiên nga bay ngay trên đầu cô, xoè đôi cánh rộng che bóng mát cho cô.

Họ đã bay xa đất liền khi Ê-li-da tỉnh giấc. Cô cứ ngỡ mình vẫn đang mơ, vì được mang đi trên biển, bay cao giữa trời thì lạ lùng quá. Bên cạnh cô có một cành cây đầy những quả mọng chín ngon, và một bó rễ cây ăn được. Người anh út đã hái về để sẵn cho cô. Cô mỉm cười biết ơn anh, vì cô biết chính anh đang bay ngay trên đầu cô, xoè cánh che nắng cho cô.

Họ bay cao tới mức con tàu đầu tiên họ thấy bên dưới chỉ như một con hải âu trắng đậu trên mặt nước. Phía sau họ có một đám mây lớn, to như cả một ngọn núi. Trên đám mây, Ê-li-da thấy bóng của chính mình và của mười một con thiên nga, khổng lồ đang bay. Đó là bức tranh lộng lẫy hơn mọi thứ cô từng thấy. Nhưng mặt trời càng lên cao, đám mây càng lùi lại phía sau, thì cái bóng đang bay lượn ấy càng mờ dần rồi biến mất.

Suốt cả ngày họ bay đi như một mũi tên vun vút trong không trung, nhưng vẫn chậm hơn thường lệ, vì giờ các anh phải mang theo cô em. Một cơn bão kéo tới, chiều đã sắp tàn. Ê-li-da lo lắng nhìn mặt trời đang lặn dần, mà vẫn chưa thấy mỏm đá trơ trọi giữa biển đâu. Cô thấy như những con thiên nga đang vỗ cánh mạnh hơn. Ôi! Chính vì cô mà các anh không bay đủ nhanh. Khi mặt trời lặn, các anh sẽ thành người, rơi xuống biển và chết đuối. Cô cầu nguyện Chúa từ tận đáy lòng, nhưng vẫn chưa thấy mỏm đá đâu. Đám mây đen kéo tới gần hơn, những luồng gió mạnh báo hiệu cơn bão. Mây dồn lại thành một con sóng khổng lồ đầy đe doạ, nặng như chì lao tới. Chớp loé liên hồi.

Bây giờ mặt trời đã chạm tới mép biển. Tim Ê-li-da run lên. Bỗng những con thiên nga lao vút xuống, nhanh tới mức cô tưởng mình sắp rơi. Nhưng rồi chúng lại bay lượn lên. Mặt trời đã chìm một nửa xuống nước. Đến lúc ấy cô mới thấy mỏm đá nhỏ bên dưới, trông chẳng lớn hơn cái đầu một con hải cẩu nhô lên khỏi mặt nước. Mặt trời lặn nhanh quá, giờ chỉ còn như một ngôi sao. Đúng lúc chân cô chạm vào nền đá, mặt trời tắt phụt như tàn lửa cuối cùng trên mẩu giấy đang cháy. Cô thấy các anh đứng quanh mình, tay khoác tay, nhưng chỗ đứng cũng chỉ vừa đủ cho các anh và cô. Sóng đập vào mỏm đá, trùm lên họ như một trận mưa rào. Bầu trời rực sáng liên hồi như một ngọn lửa không bao giờ tắt, sấm rền hết tiếng này tới tiếng khác. Nhưng anh em họ nắm chặt tay nhau, cùng hát một bài thánh ca, và từ đó họ có thêm niềm an ủi, thêm can đảm.

Lúc rạng đông, không khí trong lành và yên tĩnh. Mặt trời vừa lên, những con thiên nga đã mang Ê-li-da bay đi khỏi hòn đảo. Biển vẫn còn động mạnh. Từ trên cao nhìn xuống, lớp bọt trắng trên mặt biển xanh thẫm trông như hàng triệu con thiên nga đang bơi trên nước.

Khi mặt trời lên cao hơn, Ê-li-da thấy phía trước, như lơ lửng nửa chừng giữa không trung, một vùng núi non, những khối băng lấp lánh trên đỉnh. Giữa vùng núi ấy trải dài một toà lâu đài rộng hàng dặm, những dãy cột táo bạo chồng lên nhau tầng tầng lớp lớp. Bên dưới là những rừng cọ đung đưa, những bông hoa lộng lẫy to bằng bánh xe cối xay. Cô hỏi đó có phải xứ sở cô sẽ tới không. Nhưng những con thiên nga lắc đầu, vì cái cô thấy là toà lâu đài mây tuyệt đẹp, luôn biến ảo của nàng tiên Ảo Ảnh, chẳng con người nào được phép mang vào đó. Ê-li-da nhìn chăm chăm. Bỗng núi, rừng và lâu đài đổ sụp xuống, thay vào đó là hai mươi ngôi nhà thờ hiên ngang, giống hệt nhau, tháp cao vút, cửa sổ nhọn. Cô như nghe thấy tiếng đàn ống ngân vang, nhưng đó chỉ là tiếng biển. Khi cô đã tới thật gần những ngôi nhà thờ, chúng lại biến thành cả một hạm đội đang lướt đi bên dưới. Cô nhìn xuống, thì đó chỉ là sương biển đang trôi trên mặt nước. Phải, trước mắt cô là một cảnh tượng biến đổi không ngừng. Rồi giờ thì cô thấy xứ sở thật mà cô sẽ tới. Ở đó vươn lên những dãy núi xanh tuyệt đẹp, có rừng tuyết tùng, có thành phố và lâu đài. Rất lâu trước khi mặt trời lặn, cô đã ngồi trên vách núi, trước cửa một cái hang lớn phủ đầy những dây leo xanh mảnh mai, trông như những tấm thảm thêu.

— Hết chương 1 —