Bốn anh em tài giỏi

Ngày xưa có một người đàn ông nghèo có bốn đứa con trai. Khi các con đã lớn, ông bảo:

— Các con yêu quý, giờ các con phải ra ngoài đời rồi. Cha chẳng có gì cho các con cả. Các con lên đường đi xứ lạ, học lấy một nghề, rồi xem tự xoay xở thế nào.

Bốn anh em cầm gậy lên đường, từ biệt cha, cùng nhau ra khỏi cổng thành. Đi được một thời gian, họ tới một ngã tư, bốn con đường dẫn đi bốn phương khác nhau. Người anh cả nói:

— Tới đây chúng ta phải chia tay. Nhưng đúng ngày này bốn năm sau, chúng ta sẽ gặp lại nhau ở chỗ này. Trong thời gian ấy, mỗi người tự đi tìm vận may.

Thế là mỗi người đi một ngả. Người anh cả gặp một người đàn ông, người ấy hỏi anh định đi đâu, định làm gì.

— Tôi muốn học một nghề, anh đáp.

Người đàn ông nói:

— Đi với ta, ta dạy cho làm kẻ trộm.

— Không, anh đáp. Nghề ấy chẳng còn là nghề lương thiện, mà kết cục bài ca là bị đem treo lủng lẳng như cái quả lắc chuông giữa đồng.

— Ồ, người đàn ông nói. Cậu chẳng cần sợ giá treo cổ. Ta chỉ dạy cậu cách lấy những thứ không ai lấy nổi, mà chẳng ai lần ra dấu vết.

Anh nghe xuôi tai, theo học người ấy, thành một tay trộm lành nghề, khéo léo tới mức thứ gì anh đã muốn lấy thì không thứ gì giữ nổi.

Người anh thứ hai cũng gặp một người đàn ông hỏi anh muốn học gì ở đời.

— Tôi chưa biết, anh đáp.

— Vậy đi với ta, làm nhà xem sao. Chẳng nghề nào hơn, chẳng có gì giấu được mình.

Anh bằng lòng, và thành một nhà xem sao giỏi tới mức khi anh học xong, sắp lên đường, thầy anh tặng anh một chiếc ống nhòm, bảo:

— Với cái này, trên mặt đất hay trên trời có chuyện gì con cũng thấy, không gì giấu được con.

Người anh thứ ba được một bác thợ săn nhận làm học trò. Bác dạy anh tận tình mọi điều trong nghề săn, tới khi anh thành một thợ săn thạo nghề. Lúc chia tay, bác tặng anh một khẩu súng, bảo:

— Khẩu này không bao giờ trượt. Con nhắm vào cái gì là trúng cái đó.

Người em út cũng gặp một người đàn ông bắt chuyện, hỏi cậu định làm gì.

— Cậu có muốn làm thợ may không?

— Chả muốn, cậu bé đáp. Ngồi còng lưng từ sáng tới tối, đưa kim tới đưa kim lui, rồi lại bàn là, tôi chẳng thích tí nào.

— Ô hay, người đàn ông nói. Cậu nói theo cái cậu biết thôi. Theo ta, cậu sẽ học một nghề may khác hẳn, vừa đàng hoàng vừa tử tế, có phần còn rất vẻ vang nữa kia.

Cậu nghe xuôi, đi theo, học tới tận gốc rễ nghề của người ấy. Khi chia tay, người ấy tặng cậu một cây kim, bảo:

— Với cây kim này, con khâu liền được mọi thứ con gặp, mềm như quả trứng hay cứng như thép cũng vậy. Khâu xong nó liền làm một, chẳng còn thấy đường khâu nào.

Bốn năm hẹn ước vừa tròn, bốn anh em cùng lúc về tới ngã tư. Họ ôm nhau, hôn nhau, rồi cùng về nhà cha.

— Thế nào, người cha vui vẻ nói, gió lại thổi các con về với cha rồi đấy à?

Họ kể lại mọi chuyện đã trải qua, rằng ai cũng đã học được một nghề. Lúc ấy họ đang ngồi trước nhà, dưới một cây to. Người cha nói:

— Giờ cha thử tài các con xem các con làm được gì.

Rồi ông ngước lên, bảo người con thứ hai:

— Trên ngọn cây này, giữa hai cành, có một tổ chim sẻ đồng. Con nói cha nghe trong tổ có mấy quả trứng?

Nhà xem sao cầm ống nhòm nhìn lên, nói:

— Năm quả ạ.

Người cha bảo người con cả:

— Con lấy mấy quả trứng xuống đây, đừng để con chim đang ấp trên ấy bị kinh động.

Tay trộm tài ba trèo lên, lấy năm quả trứng từ dưới bụng con chim nhỏ. Con chim chẳng hay biết gì, vẫn ngồi yên. Anh mang trứng xuống đưa cha. Người cha cầm lấy, đặt mỗi góc bàn một quả, quả thứ năm đặt ở giữa, rồi bảo người thợ săn:

— Con bắn một phát cho cha năm quả trứng này vỡ đôi ở giữa.

Người thợ săn nâng súng, bắn trúng cả năm quả trứng đúng như cha muốn, mà chỉ bằng một phát. Hẳn anh có thứ thuốc súng bắn vòng qua góc được.

— Giờ tới lượt con, người cha bảo người con thứ tư. Con khâu những quả trứng này liền lại, khâu cả những con chim non bên trong, sao cho phát đạn chẳng làm hại gì chúng.

Người thợ may lấy kim ra, khâu đúng như cha muốn. Khâu xong, tay trộm lại phải mang trứng lên cây, đặt lại vào tổ dưới bụng con chim mà nó không hay biết. Con chim ấp nốt, mấy ngày sau chim non nở ra, chỗ nào được thợ may khâu lại thì quanh cổ có một vệt đỏ nhỏ.

— Phải, ông già bảo các con, cha phải khen các con hết lời. Các con đã dùng thời gian vào việc tốt, học được nghề tử tế. Cha không nói được đứa nào giỏi hơn đứa nào. Chỉ mong sớm có dịp cho các con trổ tài, khi ấy sẽ rõ.

Không lâu sau, cả nước xôn xao: công chúa bị một con rồng bắt đi. Nhà vua ngày đêm lo lắng, cho loan báo khắp nơi rằng ai cứu được công chúa về sẽ được lấy nàng làm vợ. Bốn anh em bảo nhau:

— Đây là dịp cho chúng ta trổ tài.

Họ định cùng nhau lên đường cứu công chúa.

— Nàng ở đâu thì ta sẽ biết ngay, nhà xem sao nói.

Anh nhìn qua ống nhòm, rồi nói:

— Thấy nàng rồi. Nàng ngồi trên một mỏm đá giữa biển, xa lắm, con rồng nằm bên canh giữ.

Anh tới gặp nhà vua, xin một chiếc thuyền cho mình và các anh em, rồi cùng nhau vượt biển tới mỏm đá. Công chúa ngồi đấy, con rồng gối đầu lên lòng nàng ngủ say. Người thợ săn nói:

— Tôi không bắn được. Bắn thì giết luôn cả người con gái xinh đẹp.

— Để tôi thử vận, tay trộm nói.

Anh rón rén lại gần, lấy trộm công chúa từ dưới đầu con rồng, nhẹ nhàng nhanh nhẹn tới mức con quái vật chẳng hay biết gì, vẫn ngáy đều.

Họ mừng rỡ đưa nàng lên thuyền, vội vã lái ra biển khơi. Nhưng con rồng tỉnh dậy, không thấy công chúa đâu, liền đuổi theo, phì phò giận dữ bay giữa trời. Khi nó lượn ngay trên thuyền, sắp sà xuống, người thợ săn nâng súng bắn trúng giữa tim nó. Con quái vật rơi xuống chết, nhưng to lớn nặng nề quá, khi rơi xuống nó đè nát cả con thuyền.

Mấy anh em may sao vớ được vài tấm ván, bơi lênh đênh giữa biển rộng. Lại một phen nguy khốn. Nhưng người thợ may chẳng chậm tay. Anh lấy cây kim thần, vội khâu mấy tấm ván lại bằng vài mũi to, ngồi lên đó, rồi đi gom hết các mảnh thuyền. Anh khâu chúng lại khéo tới mức chẳng mấy chốc con thuyền đã lành lặn, giương buồm được, và họ về nhà bình yên.

Nhà vua thấy lại con gái, mừng vô cùng. Vua bảo bốn anh em:

— Một người trong các ngươi sẽ được lấy nó làm vợ. Nhưng là ai thì các ngươi tự thoả thuận với nhau.

Thế là bốn anh em cãi nhau kịch liệt, vì ai cũng đòi phần mình. Nhà xem sao nói:

— Nếu tôi không nhìn thấy công chúa thì mọi tài nghệ của các anh cũng vô ích. Vậy nàng là của tôi.

Tay trộm nói:

— Nhìn thấy thì được gì, nếu tôi không lấy được nàng ra khỏi tay con rồng. Vậy nàng là của tôi.

Người thợ săn nói:

— Các anh cùng công chúa đã bị con quái vật xé xác rồi, nếu viên đạn của tôi không trúng nó. Vậy nàng là của tôi.

Người thợ may nói:

— Còn nếu tôi không dùng tài mình khâu lại con thuyền, các anh đã chết đuối thảm thương cả rồi. Vậy nàng là của tôi.

Nhà vua bèn phán:

— Người nào cũng có quyền ngang nhau. Vì không thể mỗi người đều lấy được công chúa, nên chẳng ai được lấy nàng cả. Nhưng ta sẽ thưởng cho mỗi người nửa vương quốc.

Bốn anh em ưng ý với lời phán ấy, bảo nhau:

— Thế này còn hơn là anh em bất hoà.

Thế là mỗi người được nửa vương quốc, và họ sống với cha trong hạnh phúc, chừng nào Chúa còn cho phép.

— Hết —