Mối nhục trong cung điện

Chương 1: Mối nhục trong cung điện

Ở Ta-ca-na-oa, một vùng ngoại ô thành Ê-đô, giữa một chòm cây cổ thụ có ngôi chùa Xen-ga-cư ẩn mình, nổi tiếng khắp nước vì khu nghĩa trang của nó. Ở đó có mộ của bốn mươi bảy lãng nhân, những người anh hùng lừng danh trong sử Nhật Bản, nhân vật chính của biết bao vở tuồng. Lãng nhân là tiếng gọi những người võ sĩ dòng dõi, được quyền đeo gươm, nhưng đã lìa chủ, hoặc do mình, hoặc bị đuổi, hoặc do số phận, phải lang bạt khắp nơi như con sóng trên biển.

Bên trái sân chính của chùa có một điện thờ. Trên cao là tượng Quan Âm thếp vàng, bên dưới là tượng bốn mươi bảy người cùng vị chủ mà họ hết lòng yêu kính. Tượng tạc bằng gỗ, mặt tô màu, áo sơn mài lộng lẫy. Mỗi người cầm thứ binh khí mình ưa nhất, dáng điệu sống động lạ lùng. Có những cụ già tóc thưa đã bạc, một người tới bảy mươi bảy tuổi. Có những cậu trai mới mười sáu. Gần điện thờ, bên lối đi lên đồi, có một cái giếng nhỏ nước trong, rào quanh, trên có tấm biển đề rằng đây là giếng đã rửa chiếc đầu, xin đừng rửa tay rửa chân ở đây. Lên cao hơn nữa, dưới bóng một lùm cây đẹp đẽ, là một khu đất rào gọn ghẽ, quanh đó xếp bốn mươi tám tấm bia nhỏ, tấm nào cũng cắm cành lá xanh, có nước và hương khói cho người đã khuất. Bốn mươi bảy lãng nhân mà có bốn mươi tám ngôi mộ. Câu chuyện về ngôi mộ thứ bốn mươi tám nói lên đúng cái quan niệm danh dự của người Nhật. Ngay sát hàng rào nghĩa trang là một ngôi mộ uy nghi hơn, nơi chôn vị chủ mà các gia thần đã một lòng báo thù.

Và đây là câu chuyện.

Đầu thế kỷ mười tám, có một vị lãnh chúa tên là A-xa-nô Ta-cư-mi, làm chủ thành A-cô ở xứ Ha-ri-ma. Hồi ấy triều đình Thiên hoàng sai một vị sứ thần tới gặp quan tướng quân ở Ê-đô. Ta-cư-mi cùng một vị quý tộc khác tên là Ca-mê-i được cử ra tiếp đón, thết đãi sứ thần. Một vị quan to tên là Ki-ra Cốt-xư-kê được giao dạy cho hai người những nghi lễ phải giữ trong dịp ấy. Thế là ngày nào hai vị lãnh chúa cũng phải vào thành nghe Cốt-xư-kê chỉ bảo.

Nhưng Cốt-xư-kê là kẻ tham tiền. Theo lệ xưa, hai vị lãnh chúa đã mang quà tới đáp công dạy dỗ, nhưng hắn cho rằng quà ấy nhỏ mọn, không xứng đáng, nên đâm ra căm ghét họ. Hắn chẳng chịu khó dạy, trái lại còn tìm cách biến họ thành trò cười. Ta-cư-mi vốn coi trọng bổn phận nên nhẫn nại chịu đựng những lời sỉ nhục. Còn Ca-mê-i kém kiềm chế hơn, nổi giận đùng đùng, quyết giết Cốt-xư-kê.

Một đêm, xong việc trong thành, Ca-mê-i về dinh, triệu các vị gia lão tới bàn kín, nói:

— Cốt-xư-kê đã làm nhục ta và Ta-cư-mi trong lúc chúng ta hầu sứ thần của triều đình. Thật là vô lễ hết mức, ta đã định giết hắn ngay tại chỗ. Nhưng ta nghĩ nếu làm việc ấy trong khuôn viên thành thì chẳng những ta mất mạng mà gia đình, bề tôi của ta cũng tan nát, nên ta dừng tay. Dẫu vậy, sống chung với một kẻ khốn kiếp như thế là nỗi khổ của muôn dân. Mai vào triều, ta sẽ giết hắn. Ta đã quyết, không nghe can gián gì nữa.

Vừa nói, mặt ông vừa tái đi vì giận.

Trong các gia lão của Ca-mê-i có một người rất sáng suốt. Thấy dáng vẻ chủ thì biết can cũng vô ích, ông bèn nói:

— Lời ngài là lệnh. Kẻ bề tôi này sẽ chuẩn bị mọi việc theo ý ngài. Mai ngài vào triều, nếu Cốt-xư-kê lại hỗn láo thì cứ để hắn chết.

Chủ ông nghe thế bằng lòng lắm, nóng lòng chờ trời sáng để vào triều giết kẻ thù.

Nhưng vị gia lão về nhà lòng nặng trĩu, cứ nghĩ mãi về lời chủ. Càng ngẫm, ông chợt nhận ra: Cốt-xư-kê đã nổi tiếng hà tiện thì hẳn sẽ ăn hối lộ, mà bỏ ra bao nhiêu tiền, dù lớn tới đâu, cũng còn hơn để chủ mình và cả nhà tan nát. Thế là ông gom hết tiền bạc có được, giao cho người nhà khiêng, đang đêm cưỡi ngựa tới dinh Cốt-xư-kê, nói với gia nhân của hắn:

— Chủ tôi đang hầu sứ thần của triều đình, mang ơn ngài Cốt-xư-kê nhiều lắm vì ngài đã chịu khó dạy cho chủ tôi những nghi lễ phải giữ trong dịp tiếp sứ. Đây chỉ là chút quà mọn chủ tôi sai tôi mang tới, mong ngài hạ cố nhận cho, và xin ngài đoái thương.

Nói rồi ông đưa ra một nghìn lạng bạc cho Cốt-xư-kê, một trăm lạng chia cho gia nhân của hắn.

Thấy tiền, mắt đám gia nhân sáng rỡ, cảm ơn rối rít. Họ mời vị gia lão chờ một lát, rồi vào báo với chủ món quà hậu hĩnh vừa tới cùng lời nhắn lịch sự của Ca-mê-i. Cốt-xư-kê mừng quýnh, cho mời vị gia lão vào gian trong, cảm ơn ông, hứa mai sẽ dạy chủ ông thật cẩn thận mọi điều lễ nghi. Thấy lão hà tiện hớn hở, vị gia lão mừng vì mưu mình đã thành, cáo từ ra về lòng phơi phới. Còn Ca-mê-i nào ngờ bề tôi đã xoa dịu kẻ thù của mình, vẫn nằm nung nấu chuyện báo thù, và sáng hôm sau, vừa rạng đông đã trịnh trọng dẫn đoàn tuỳ tùng vào triều.

Gặp ông, Cốt-xư-kê đã đổi hẳn thái độ, lễ độ hết mực.

Hắn nói:

— Sáng nay ngài Ca-mê-i vào triều sớm quá. Tôi khâm phục lòng nhiệt thành của ngài không sao kể xiết. Hôm nay tôi xin được lưu ý ngài vài điều lễ nghi. Xin ngài thứ lỗi cho cách cư xử của tôi mấy hôm trước, hẳn ngài thấy rất thô lỗ. Tính tôi vốn khó chịu, xin ngài tha thứ cho.

Hắn cứ thế hạ mình, nói lời ngọt ngào mãi, lòng Ca-mê-i dịu dần, và ông bỏ ý định giết hắn. Thế là nhờ sự khôn khéo của bề tôi, Ca-mê-i cùng cả nhà thoát khỏi cảnh tan nát.

Ít lâu sau, Ta-cư-mi, người chẳng gửi quà gì, tới thành. Cốt-xư-kê chế giễu ông còn hơn trước, khiêu khích ông bằng những lời mỉa mai, những câu sỉ nhục bóng gió. Nhưng Ta-cư-mi làm như không biết, nhẫn nại vâng theo mọi lời Cốt-xư-kê chỉ bảo.

Cách cư xử ấy chẳng đem lại điều gì tốt, chỉ làm Cốt-xư-kê càng khinh ông. Sau cùng hắn kiêu ngạo nói:

— Này ngài Ta-cư-mi, dây tất của tôi tuột rồi, phiền ngài buộc lại giùm.

Ta-cư-mi giận sôi người trước nỗi nhục, nhưng vẫn nghĩ mình đang làm nhiệm vụ thì phải vâng lời, bèn buộc lại dây tất. Cốt-xư-kê quay đi, gắt gỏng kêu lên:

— Ồ, ngài vụng về quá! Buộc dây tất cũng không ra hồn! Ai cũng thấy ngài là thằng nhà quê, chẳng biết gì phép tắc Ê-đô.

Rồi hắn cười khinh bỉ, bước về phía gian trong.

Nhưng sức nhẫn nại của Ta-cư-mi đã cạn. Nỗi nhục cuối cùng này quá sức ông chịu đựng.

Ông kêu lên:

— Khoan đã, thưa ngài.

Kẻ kia đáp:

— Hử, gì thế?

Hắn vừa quay lại, Ta-cư-mi đã rút dao găm, nhằm đầu hắn mà chém. Nhưng Cốt-xư-kê có chiếc mũ triều đội trên đầu che chắn nên vết thương chỉ là một vết xước. Hắn bỏ chạy. Ta-cư-mi đuổi theo, định chém hắn lần nữa, nhưng trượt, lưỡi dao cắm phập vào một cây cột. Đúng lúc ấy, một viên quan tên là Ca-ji-ca-oa Yô-xô-bê thấy cuộc ẩu đả, chạy tới giữ chặt vị lãnh chúa đang điên giận, cho Cốt-xư-kê kịp chạy thoát.

Thế là cả cung điện náo loạn, nhốn nháo. Ta-cư-mi bị bắt, bị tước vũ khí, giam trong một gian phòng của cung điện dưới sự canh giữ của các quan giám sát. Một hội đồng được triệu tập, người tù được giao cho một vị lãnh chúa tên là Ta-mư-ra canh giữ nghiêm ngặt trong nhà riêng, khiến vợ và các gia thần của ông đau đớn vô cùng. Hội đồng bàn xong, phán rằng vì ông đã gây chuyện, tấn công người khác ngay trong khuôn viên cung điện, ông phải tự mổ bụng mà chết, tài sản bị tịch thu, gia đình bị phá tan. Luật là thế. Vậy là Ta-cư-mi mổ bụng tự sát, thành A-cô của ông bị tịch thu, các gia thần thành lãng nhân không chủ. Kẻ thì đi làm cho các lãnh chúa khác, kẻ thì thành người buôn bán.

Trong số gia thần ấy có vị gia lão đứng đầu tên là Ô-i-xi Cư-ra-nô-xư-kê. Ông cùng bốn mươi sáu người tuỳ tùng trung thành khác kết thành một hội, thề báo thù cho chủ bằng cách giết Cốt-xư-kê. Lúc xảy ra vụ ẩu đả, Ô-i-xi Cư-ra-nô-xư-kê đang ở thành A-cô. Giá ông ở bên chủ thì đã chẳng có chuyện gì, vì là người khôn ngoan, ông hẳn không quên xoa dịu Cốt-xư-kê bằng những món quà xứng đáng. Còn vị gia lão theo hầu chủ ở Ê-đô lại là kẻ đần độn, quên mất việc cần làm ấy, nên gây ra cái chết của chủ và sự tan nát của cả nhà.

Thế là Ô-i-xi Cư-ra-nô-xư-kê cùng bốn mươi sáu người bạn bắt đầu bày mưu báo thù Cốt-xư-kê. Nhưng Cốt-xư-kê được canh giữ cẩn mật bởi một toán quân do bố vợ hắn là lãnh chúa U-ê-xư-gi cho mượn. Họ thấy chỉ còn một cách đạt được mục đích là làm cho kẻ thù lơ là cảnh giác. Vì thế họ chia tay nhau, cải trang, người làm thợ mộc, thợ thủ công, người làm lái buôn. Thủ lĩnh của họ là Cư-ra-nô-xư-kê lên Ki-ô-tô, dựng nhà ở khu Ya-ma-si-na, rồi bắt đầu lui tới những chốn ăn chơi tồi tệ nhất, buông mình vào rượu chè trác táng, như thể trong đầu ông chẳng còn chút ý nghĩ báo thù nào.

Trong khi đó, Cốt-xư-kê ngờ rằng các gia thần cũ của Ta-cư-mi sẽ âm mưu hại mình, bèn bí mật sai gián điệp lên Ki-ô-tô, ghi chép tỉ mỉ mọi việc Cư-ra-nô-xư-kê làm. Còn Cư-ra-nô-xư-kê quyết đánh lừa kẻ thù cho tới khi hắn yên tâm hẳn, cứ tiếp tục sống phóng đãng giữa đám đàn bà lẳng lơ và phường chè chén.

Một hôm, đang say khướt từ một chốn ăn chơi hạ lưu trở về, ông ngã gục giữa đường mà ngủ, khách qua đường ai cũng cười chê. Tình cờ có một người xứ Xát-xư-ma trông thấy, bèn nói:

— Đây chẳng phải là Ô-i-xi Cư-ra-nô-xư-kê, gia lão của lãnh chúa A-xa-nô Ta-cư-mi đó sao? Không đủ gan báo thù cho chủ, hắn lại đi đắm mình trong rượu và đàn bà. Xem hắn nằm say mèm giữa phố kìa! Đồ súc vật bất trung! Đồ ngu hèn! Không xứng cái danh võ sĩ!

Rồi người ấy giẫm lên mặt Cư-ra-nô-xư-kê đang ngủ, nhổ nước bọt vào ông. Khi bọn gián điệp của Cốt-xư-kê báo tin ấy về Ê-đô, hắn nhẹ cả người, thấy mình đã thoát nguy.

Vợ Cư-ra-nô-xư-kê đau xót vô cùng khi thấy chồng sống buông thả như thế. Một hôm bà tới gặp chồng, nói:

— Thưa ông, lúc đầu ông bảo em rằng ông ăn chơi chỉ là mẹo để kẻ thù lơ là canh phòng. Nhưng thật tình, thật tình, chuyện này đã đi quá xa rồi. Em van ông, xin ông kiềm chế mình lại đôi chút.

Cư-ra-nô-xư-kê đáp:

— Đừng làm phiền tôi, tôi không nghe bà kể lể đâu. Bà đã không ưa lối sống của tôi thì tôi bỏ bà, bà muốn đi đâu thì đi. Tôi sẽ mua một người đàn bà trẻ đẹp ở tửu quán về làm vợ cho vui. Tôi chán nhìn mặt một mụ già như bà trong nhà lắm rồi. Đi đi, càng sớm càng tốt.

Nói rồi ông nổi giận dữ dội. Người vợ kinh hoàng, thảm thiết van xin:

— Ôi ông ơi! Xin ông rút lại những lời khủng khiếp ấy! Em đã làm người vợ chung thuỷ của ông hai mươi năm, sinh cho ông ba đứa con. Lúc ốm đau, lúc buồn khổ, em đều ở bên ông. Ông không thể tàn nhẫn đuổi em ra khỏi nhà bây giờ được. Xin ông thương lấy em! Thương lấy em!

— Thôi đừng than khóc vô ích nữa. Tôi đã quyết, bà phải đi. Bọn trẻ cũng vướng chân tôi, bà muốn mang theo thì cứ mang.

Nghe chồng nói thế, trong cơn đau đớn, bà tìm tới con trai cả là Ô-i-xi Chi-ca-ra, xin con nói giúp, van cha tha cho mẹ. Nhưng không gì lay chuyển được Cư-ra-nô-xư-kê. Thế là người vợ bị đuổi đi cùng hai đứa con nhỏ, trở về quê cũ. Còn Ô-i-xi Chi-ca-ra ở lại với cha.

Bọn gián điệp báo hết chuyện ấy cho Cốt-xư-kê, không sót điều gì. Nghe Cư-ra-nô-xư-kê đã đuổi vợ con ra khỏi nhà, mua vợ lẽ, sống ngập ngụa trong rượu chè trụy lạc, hắn bắt đầu nghĩ chẳng còn gì phải sợ đám gia thần cũ của Ta-cư-mi nữa, bọn chúng hẳn là lũ hèn nhát, chẳng đủ gan báo thù cho chủ. Thế là hắn dần dần lơi việc canh phòng, trả về một nửa số lính bố vợ là U-ê-xư-gi cho mượn. Hắn nào ngờ mình đang sa vào chiếc bẫy Cư-ra-nô-xư-kê giăng sẵn. Vì lòng hăng hái giết kẻ thù của chủ, Cư-ra-nô-xư-kê chẳng tiếc gì việc bỏ vợ, đuổi con! Thật là con người trung nghĩa đáng phục!

Cứ thế, Cư-ra-nô-xư-kê tiếp tục bịt mắt kẻ thù bằng lối sống tưởng như vô liêm sỉ. Còn các bạn đồng mưu của ông đều kéo về Ê-đô. Trong vai thợ thuyền, người bán hàng rong, họ tìm cách lọt được vào nhà Cốt-xư-kê, nắm rõ sơ đồ toà nhà, cách bố trí các gian phòng, biết tính nết những người trong nhà, ai gan dạ trung thành, ai hèn nhát. Mọi điều ấy họ đều đều gửi thư báo cho Cư-ra-nô-xư-kê. Và khi thư từ Ê-đô gửi về cho thấy rõ Cốt-xư-kê đã hoàn toàn lơ là cảnh giác, Cư-ra-nô-xư-kê mừng vì ngày báo thù đã gần kề. Hẹn chỗ gặp nhau ở Ê-đô xong, ông bí mật trốn khỏi Ki-ô-tô, qua mắt được bọn gián điệp của kẻ thù. Rồi bốn mươi bảy người, mưu kế đã bày xong, kiên nhẫn chờ thời.

— Hết chương 1 —