Nàng công chúa Can-nê-tê-la

Ngày xưa có một ông vua trị vì một xứ sở tên là Bê-lô Pu-ô-giô. Vua giàu có và quyền thế lắm, trên đời muốn gì được nấy, chỉ trừ một điều là không có con. Mãi tới khi lấy nhau đã nhiều năm, vua đã già lắm rồi, hoàng hậu Ren-dô-la mới sinh cho vua một cô con gái kháu khỉnh, đặt tên là Can-nê-tê-la. Nàng lớn lên thành một thiếu nữ xinh đẹp, cao ráo, thẳng thớm như cây thông non.

Năm nàng mười tám tuổi, vua cha gọi nàng tới, bảo:

— Con gái ạ, giờ con đã tới tuổi lấy chồng, yên bề gia thất. Nhưng vì cha thương con hơn mọi thứ trên đời, chỉ mong con được hạnh phúc, nên cha quyết để con tự chọn lấy chồng. Con cứ chọn người nào vừa lòng con, thế nào cũng vừa lòng cha.

Can-nê-tê-la cảm ơn cha đã thương mình, chiều mình đến thế, nhưng bảo nàng chẳng muốn lấy chồng chút nào, nhất quyết ở vậy. Vua thấy mình ngày một già yếu, mong được thấy người nối ngôi trước khi nhắm mắt, nghe con nói thế thì buồn lắm, tha thiết xin con đừng làm cha thất vọng.

Thấy vua cha đã đặt hết tâm can vào việc gả chồng cho mình, Can-nê-tê-la bèn nói:

— Thôi được, cha kính yêu, con sẽ lấy chồng cho cha vui lòng, vì con không muốn bị coi là đứa vô ơn với bao nhiêu yêu thương cha dành cho con. Nhưng cha phải tìm cho con một người chồng đẹp hơn, khôn hơn, có duyên hơn bất cứ ai trên đời.

Nghe con nói thế, vua mừng khôn xiết. Từ sáng sớm tới tối mịt, vua ngồi bên cửa sổ, chăm chú nhìn từng người qua lại, mong tìm được một chàng rể trong số họ.

Một hôm, thấy một chàng trai rất khôi ngô đi ngang qua phố, vua gọi con gái:

— Can-nê-tê-la ơi, mau ra xem chàng trai này, cha nghĩ có khi hợp làm chồng con đấy.

Hai cha con cho mời chàng trai vào cung, bày một bữa tiệc thịnh soạn, đủ mọi món ngon. Đang ăn giữa chừng, chàng trai để rơi một hạt hạnh nhân khỏi miệng, nhưng chàng nhặt lên ngay, giấu xuống dưới khăn trải bàn.

Tiệc xong, người khách ra về, vua hỏi Can-nê-tê-la:

— Thế nào, con thấy chàng ta ra sao?

Can-nê-tê-la đáp:

— Con thấy anh ta là một gã vụng về. Tưởng tượng xem, đàn ông từng ấy tuổi mà còn để rơi hạt hạnh nhân ra khỏi miệng!

Nghe con đáp thế, vua lại quay về ngồi rình bên cửa sổ. Ít lâu sau, một chàng trai rất đẹp đi qua. Vua lập tức gọi con gái ra xem nàng nghĩ sao về người mới tới.

Can-nê-tê-la bảo:

— Cha cho gọi anh ta vào, để mình nhìn cho gần.

Lại một bữa tiệc linh đình được bày ra. Khi người khách lạ đã ăn uống no say, cáo từ ra về, vua hỏi Can-nê-tê-la thấy chàng ta thế nào.

Nàng đáp:

— Chẳng ra sao cả. Lấy một người đàn ông mặc cái áo khoác cũng phải ít nhất hai người hầu giúp vì vụng không tự mặc nổi, thì làm được gì?

Vua bảo:

— Nếu con chê có thế, thì cha hiểu ra rồi. Con nhất định không chịu lấy chồng chứ gì. Nhưng con phải lấy chồng, vì cha không muốn dòng họ, tên tuổi nhà mình tuyệt tự.

Can-nê-tê-la nói:

— Thế thì, thưa cha kính yêu, con phải nói ngay để cha khỏi trông mong gì ở con: con sẽ không bao giờ lấy chồng, trừ khi tìm được một người đầu bằng vàng, răng bằng vàng.

Vua giận lắm vì con gái bướng bỉnh như thế. Nhưng xưa nay việc gì vua cũng chiều con, nên vua ra chiếu chỉ rằng người đàn ông nào có đầu bằng vàng, răng bằng vàng thì cứ tới nhận công chúa làm vợ, và được cả vương quốc Bê-lô Pu-ô-giô làm quà cưới.

Nhà vua có một kẻ thù không đội trời chung tên là Xi-ô-ra-van-tê, một lão phù thuỷ rất cao tay. Vừa nghe chiếu chỉ, lão đã triệu các linh hồn hầu hạ mình tới, ra lệnh mạ vàng cho lão cái đầu và hàm răng. Lúc đầu các linh hồn bảo việc ấy quá sức chúng, rồi gợi ý rằng gắn đôi sừng vàng lên trán thì vừa dễ làm hơn, lại vừa dễ đeo hơn. Nhưng Xi-ô-ra-van-tê không chịu nhân nhượng, nhất định đòi một cái đầu và hàm răng bằng vàng ròng thượng hạng. Đầu vừa gắn lên cổ xong, lão bèn đi dạo trước cung điện. Nhà vua thấy đúng người mình đang tìm, liền gọi con gái:

— Con nhìn ra cửa sổ mà xem, đúng y như con muốn đấy.

Rồi trong lúc Xi-ô-ra-van-tê đang hối hả đi qua, nhà vua gọi với:

— Dừng lại một chút, người anh em, đừng vội vàng thế. Nếu anh chịu bước vào đây, anh sẽ được con gái ta làm vợ, ta sẽ cho người đi theo nàng, anh muốn bao nhiêu ngựa, bao nhiêu kẻ hầu cũng được.

Xi-ô-ra-van-tê đáp:

— Đội ơn bệ hạ nghìn lần. Thần rất vui được cưới con gái bệ hạ, nhưng chẳng cần cho ai theo nàng đâu. Bệ hạ cho thần một con ngựa, thần sẽ đặt công chúa ngồi trước yên, đưa nàng về vương quốc của thần. Ở đó chẳng thiếu cận thần, kẻ hầu, mà thật ra con gái bệ hạ muốn gì cũng có.

Lúc đầu nhà vua không muốn chút nào để Can-nê-tê-la ra đi kiểu ấy. Nhưng rốt cuộc Xi-ô-ra-van-tê cũng được như ý. Lão đặt công chúa ngồi trước mình trên lưng ngựa, lên đường về xứ mình.

Chiều tối, lão xuống ngựa, đi vào một chuồng ngựa, đặt Can-nê-tê-la vào cùng một ngăn chuồng với con ngựa, rồi bảo:

— Giờ nghe cho kỹ những gì ta nói. Ta về nhà ta đây, đường về mất bảy năm. Ngươi phải chờ ta trong chuồng ngựa này, không bao giờ được rời khỏi chỗ, không được để một ai trên đời nhìn thấy mình. Nếu cãi lệnh ta, ngươi sẽ khốn khổ đấy.

Công chúa ngoan ngoãn đáp:

— Thưa ngài, em là kẻ hầu của ngài, ngài bảo gì em cũng làm đúng như thế. Nhưng em muốn biết trong lúc chờ ngài về, em lấy gì mà sống?

Xi-ô-ra-van-tê đáp:

— Ngựa ăn thừa cái gì thì ngươi ăn cái ấy.

Lão phù thuỷ đi rồi, Can-nê-tê-la khổ sở vô cùng, nguyền rủa cái ngày mình sinh ra. Suốt ngày nàng chỉ khóc lóc, than thân trách phận đã đẩy mình từ cung điện xuống chuồng ngựa, từ nệm lông êm ái xuống ổ rơm, từ những món ngon trên bàn tiệc của cha xuống miếng ăn thừa của ngựa.

Nàng sống khổ sở như thế được vài tháng. Trong suốt thời gian ấy, nàng chẳng bao giờ thấy ai cho ngựa ăn, cho ngựa uống, vì mọi việc đều do những bàn tay vô hình làm.

Một hôm, đang buồn khổ hơn mọi ngày, nàng nhận ra một kẽ nứt nhỏ trên tường. Qua kẽ nứt nàng nhìn thấy một khu vườn tuyệt đẹp, đủ mọi thứ hoa thơm trái ngọt. Nhìn những món ngon ấy, ngửi mùi thơm ấy, Can-nê-tê-la tội nghiệp không sao chịu nổi, bèn nhủ thầm: "Mình sẽ lén ra ngoài, hái vài quả cam, vài chùm nho, ra sao thì ra. Ai mà mách được chồng mình những gì mình làm? Mà dù lão có biết mình cãi lệnh, thì lão cũng chẳng làm đời mình khổ hơn bây giờ được nữa."

Thế là nàng lẻn ra, hái quả trong vườn ăn cho đỡ cái thân đói khát.

Nhưng ít lâu sau, chồng nàng bất ngờ trở về, và một con ngựa liền mách ngay với lão rằng trong lúc lão đi vắng, Can-nê-tê-la đã vào vườn ăn trộm mấy quả cam, mấy chùm nho.

Nghe thế, Xi-ô-ra-van-tê nổi cơn thịnh nộ, rút trong túi ra một con dao to tướng, doạ giết vợ vì tội cãi lệnh. Nhưng Can-nê-tê-la phủ phục dưới chân lão, van xin lão tha mạng, bảo rằng cái đói đến con sói cũng phải bỏ rừng mà ra. Mãi rồi nàng cũng làm lão mềm lòng đôi chút, lão bảo:

— Lần này ta tha cho, ta để ngươi sống. Nhưng nếu ngươi còn cãi lệnh ta lần nữa, mà khi ta về nghe nói ngươi nhích ra khỏi ngăn chuồng dù chỉ một bước, thì ta nhất định giết ngươi. Liệu đấy, vì ta lại đi đây, đi vắng thêm bảy năm nữa.

Nói rồi lão đi. Can-nê-tê-la oà khóc, vặn tay mà than:

— Sao số tôi lại khổ thế này? Ôi cha ơi, cha làm con gái cha khổ sở biết bao! Nhưng sao lại trách cha? Mọi khổ sở này chỉ tại mình mình mà thôi. Mình đòi cho được cái đầu vàng khốn kiếp, và nó đem tới cho mình ngần ấy khổ sở. Mình bị trừng phạt đúng là vì không chịu nghe lời cha!

Một năm trôi qua. Tình cờ một hôm, bác thợ đóng thùng của nhà vua đi ngang chuồng ngựa nơi Can-nê-tê-la bị giam. Nàng nhận ra bác, gọi bác vào. Lúc đầu bác không nhận ra công chúa tội nghiệp, chẳng hiểu ai gọi tên mình. Nhưng nghe Can-nê-tê-la kể nỗi khổ của mình, bác giấu nàng vào một cái thùng to rỗng mang theo, một phần vì thương cô gái khốn khổ, phần nhiều hơn là vì muốn được nhà vua ban ơn. Rồi bác buộc cái thùng lên lưng con la, và cứ thế đưa công chúa về nhà.

Họ về tới cung điện vào khoảng bốn giờ sáng. Bác thợ đóng thùng đập cửa thình thình. Lính hầu vội vàng chạy ra, chỉ thấy mỗi bác thợ đóng thùng đứng ngoài cổng, bực lắm, mắng bác một trận nên thân vì tới vào giờ ấy, đánh thức cả bọn đang ngủ.

Nhà vua nghe tiếng ồn, hỏi ra nguyên do, bèn cho gọi bác thợ đóng thùng vào, vì vua chắc chắn người này phải có việc gì hệ trọng lắm mới dám tới làm náo động cả cung điện vào giờ sớm như vậy.

Bác thợ đóng thùng xin phép dỡ hàng trên lưng la xuống, và Can-nê-tê-la bò ra khỏi thùng. Lúc đầu nhà vua không tin đó là con gái mình, vì chỉ trong mấy năm nàng đã đổi khác ghê gớm, gầy rộc, xanh xao, trông thật thảm thương. Cuối cùng công chúa đưa cha xem nốt ruồi trên cánh tay phải, bấy giờ vua mới biết cô gái tội nghiệp đúng là Can-nê-tê-la thất lạc bấy lâu. Vua hôn con nghìn lần, rồi lập tức sai dọn những món ăn thức uống ngon nhất cho con.

Con ăn no rồi, vua mới hỏi:

— Con gái yêu, ai mà ngờ được lại thấy con trong cảnh ấy? Cha hỏi con, cái gì đã đẩy con tới nông nỗi này?

Can-nê-tê-la đáp:

— Cái kẻ độc ác đầu vàng răng vàng ấy đối xử với con còn tệ hơn với con chó. Từ ngày xa cha, đã bao lần con chỉ mong được chết. Nhưng con chẳng kể hết được những gì con đã chịu đâu, vì cha sẽ không bao giờ tin. Được về lại với cha là đủ rồi. Con sẽ không bao giờ xa cha nữa, vì thà con làm đầy tớ trong nhà cha còn hơn làm hoàng hậu ở nhà nào khác.

Trong khi đó Xi-ô-ra-van-tê đã về tới chuồng ngựa, và một con ngựa mách với lão rằng Can-nê-tê-la đã bị một bác thợ đóng thùng giấu trong thùng mang đi.

Nghe thế, lão phù thuỷ độc ác giận điên lên. Lão vội vã tới vương quốc Bê-lô Pu-ô-giô, đi thẳng tới nhà một mụ già ở ngay trước cung vua, bảo mụ:

— Nếu bà cho tôi được nhìn thấy con gái nhà vua, bà muốn thưởng bao nhiêu tôi cũng trả.

Mụ già đòi một trăm đồng vàng. Xi-ô-ra-van-tê đếm tiền trong túi ra đưa mụ, không một lời kêu ca. Mụ già dẫn lão lên mái nhà, từ đó lão nhìn thấy Can-nê-tê-la đang chải mái tóc dài trong một căn phòng tầng trên cùng của cung điện.

Tình cờ công chúa nhìn ra cửa sổ. Thấy chồng đang nhìn mình chằm chằm, nàng sợ đến nỗi chạy bổ xuống chỗ vua cha, nói:

— Thưa cha, nếu cha không nhốt con ngay vào một căn phòng có bảy lớp cửa sắt, thì con chết mất.

Nhà vua bảo:

— Nếu chỉ có thế thì làm ngay.

Rồi vua ra lệnh nhốt nàng vào sau bảy lớp cửa sắt ngay tức khắc.

Thấy thế, Xi-ô-ra-van-tê quay lại chỗ mụ già, bảo:

— Bà muốn gì tôi cũng cho, miễn là bà vào cung, trốn dưới gầm giường công chúa, nhét mẩu giấy này xuống dưới gối nàng, vừa nhét vừa đọc: "Hỡi mọi người trong cung, trừ công chúa ra, hãy ngủ say."

Mụ già đòi thêm một trăm đồng vàng nữa, rồi đi làm đúng như ý lão phù thuỷ. Mẩu giấy vừa được nhét xuống dưới gối Can-nê-tê-la, tất cả mọi người trong cung đều ngủ say, chỉ còn công chúa thức.

Xi-ô-ra-van-tê bèn vội vã tới bảy lớp cửa, mở hết cánh này tới cánh khác. Thấy chồng, Can-nê-tê-la thét lên kinh hoàng, nhưng chẳng ai tới cứu, vì mọi người trong cung đều nằm im như chết. Lão phù thuỷ túm lấy nàng ngay trên giường, định mang đi, thì mẩu giấy mụ già nhét dưới gối nàng rơi xuống sàn.

Ngay lập tức mọi người trong cung đều tỉnh dậy. Nghe Can-nê-tê-la vẫn đang kêu cứu, họ ùa tới giải cứu nàng. Họ bắt lấy Xi-ô-ra-van-tê, đem xử tử. Thế là lão sa vào chính cái bẫy lão giăng ra cho công chúa. Ở đời vẫn thường thế: gậy ông lại đập lưng ông.

— Hết —