Cậu em út cứu hai anh

Trong một túp lều nhỏ giữa rừng sâu có hai vợ chồng, ba cậu con trai và một cô con gái. Chẳng hiểu vì sao, muông thú dường như đã bỏ vùng ấy đi hết, cái ăn ngày một hiếm. Một buổi sáng, sau một đêm tuyết rơi, khi dấu chân thú hiện rõ trên tuyết, ba anh em bèn đi săn.

Họ đi cùng nhau một quãng, tới một chỗ con đường mòn rẽ làm hai. Một người gọi chó của mình đi lối bên trái, hai người kia theo lối bên phải. Hai người này đi chưa xa thì đàn chó đánh hơi thấy một con gấu, sủa đuổi nó ra khỏi bụi rậm. Con gấu chạy băng qua một khoảng trống, người anh cả bắn trúng một mũi tên ngay giữa đầu nó.

Hai người cùng khiêng con gấu về, gặp lại người em út ở đúng chỗ ngã ba lúc nãy chia tay. Về tới nhà, họ quăng con gấu xuống nền lều mà nói:

— Cha ơi, đây là con gấu chúng con săn được, giờ cả nhà có bữa tối rồi.

Nhưng người cha đang bực bội, chỉ nói:

— Hồi cha còn trẻ, mỗi ngày cha săn được hai con gấu kia.

Mấy anh em nghe thế thì cụt hứng lắm. Thịt gấu đủ ăn hai ba ngày, vậy mà sáng sớm hôm sau họ lại lên đường theo lối mòn cũ. Gần tới ngã ba, một con gấu bỗng từ sau gốc cây lao ra, chạy theo lối bên phải. Hai người anh cùng đàn chó đuổi theo, và chẳng bao lâu người anh thứ hai, cũng là tay thiện xạ, bắn một mũi tên giết chết nó ngay. Trên đường về, tới ngã ba, họ gặp cậu em út đi lối bên trái, cậu cũng tự mình bắn được một con gấu. Nhưng khi họ đắc thắng quăng hai con gấu xuống nền lều, người cha hầu như chẳng thèm nhìn, chỉ nói:

— Hồi cha còn trẻ, mỗi ngày cha săn được ba con gấu kia.

Hôm sau họ còn may hơn, mang về ba con gấu. Người cha lại bảo xưa kia ông bao giờ cũng giết được bốn con. Dù vậy, điều ấy cũng chẳng ngăn ông lột da mấy con gấu, nấu theo cách riêng của ông mà ông cho là ngon lắm, và cả nhà được một bữa tối tuyệt vời.

Những con gấu ấy vốn là đầy tớ của gã gấu chúa lớn sống trong một ngọn núi cao ở rất xa. Mỗi lần một con gấu bị giết, cái bóng của nó lại trở về nhà gấu chúa, mang theo vết thương ai nhìn cũng thấy rõ.

Gấu chúa giận điên lên vì đám thợ săn đã giết bao nhiêu gấu như thế, quyết tìm cách diệt họ. Hắn gọi một tên đầy tớ khác tới mà bảo:

— Ngươi tới bụi rậm gần ngã ba, nơi bọn trẻ đã giết anh em của ngươi. Hễ chúng hoặc lũ chó trông thấy ngươi, ngươi chạy thật nhanh về đây. Núi sẽ mở ra cho ngươi vào, và bọn thợ săn sẽ đuổi theo ngươi. Lúc ấy chúng sẽ nằm trong tay ta, và ta sẽ báo thù.

Tên đầy tớ cúi rạp chào, đi ngay tới ngã ba, nấp vào bụi rậm.

Lát sau mấy anh em xuất hiện, nhưng lần này chỉ có hai người, vì cậu em út ở nhà. Trời ấm và ẩm, tuyết mềm nhão. Dây cung của người anh cả chùng ra, còn cây cung của người anh thứ hai vướng vào thân cây gãy làm đôi. Đúng lúc ấy đàn chó sủa vang, con gấu lao ra khỏi bụi rậm, chạy về phía ngọn núi. Chẳng nghĩ rằng mình không còn gì để tự vệ nếu con gấu quay lại tấn công, hai chàng trai cứ thế đuổi theo. Con gấu biết thừa mình không thể bị bắn, nên thỉnh thoảng lại chạy chậm lại, để đàn chó đuổi tới thật gần. Cứ như thế, người anh cả tới chân núi lúc nào không biết, còn người em bị đau chân vẫn còn tụt lại xa phía sau.

Khi chàng chạy tới, ngọn núi mở ra cho con gấu vào. Chàng bám sát gót nó, lao vào theo, mãi tới khi thấy chung quanh mình toàn là gấu đang ngồi họp, chàng mới biết mình đang ở đâu. Con vật chàng đuổi theo nằm vật xuống thở hồng hộc giữa đám gấu. Chàng trai sợ hãi đứng sững, để rơi cây cung xuống đất.

— Sao ngươi cứ cố giết hết đầy tớ của ta? — gấu chúa hỏi. — Nhìn quanh mà xem bóng của chúng, tên còn cắm trên mình đấy. Chính ta đã bảo con gấu hôm nay cách dụ ngươi vào tay ta. Ta sẽ lo cho ngươi không làm hại dân ta được nữa, vì chính ngươi sẽ hoá thành gấu.

Đúng lúc ấy người em thứ hai chạy tới, vì núi được để ngỏ cố ý dụ cả chàng vào, hổn hển kêu lên:

— Anh không thấy con gấu nằm ngay cạnh anh à? Sao không bắn nó đi?

Rồi chẳng đợi trả lời, chàng xông lên định cắm mũi tên vào tim con gấu. Nhưng người anh cả nắm lấy cánh tay đang giơ lên của em, thì thào:

— Im nào! Em không biết mình đang ở đâu à?

Bấy giờ chàng mới ngước lên, thấy lũ gấu giận dữ vây quanh. Một bên là đầy tớ của gấu chúa, một bên là đầy tớ của em gái gấu chúa. Cô em gái thương hai chàng trai, xin anh tha mạng cho họ. Gấu chúa đáp rằng hắn sẽ không giết họ, chỉ bỏ bùa: đầu và thân họ vẫn giữ nguyên, nhưng tay chân sẽ hoá thành chân gấu, để suốt đời họ phải bò bằng bốn chân. Hắn cúi xuống một con suối, nhúng một nắm rêu vào nước, xoa lên tay chân hai chàng trai. Lập tức họ biến hình, và đứng trước gấu chúa là hai sinh vật chẳng ra thú cũng chẳng ra người.

Gấu chúa dĩ nhiên biết người cha sẽ đi tìm các con khi chúng không về nhà. Hắn bèn sai một đầy tớ khác tới chỗ nấp ở ngã ba xem chuyện gì sẽ xảy ra. Tên đầy tớ đợi chưa lâu thì người cha xuất hiện, vừa đi vừa cúi xuống tìm dấu chân các con trên tuyết. Thấy dấu giày đi tuyết trên lối bên phải, ông mừng rỡ lắm, nào biết đó là dấu tên đầy tớ cố ý làm mới để đánh lừa ông. Ông rảo bước vội đến nỗi ngã lộn đầu xuống một cái hố, nơi con gấu đang ngồi chờ. Ông chưa kịp gượng dậy, con gấu đã lẳng lặng bẻ gãy cổ ông, giấu xác dưới tuyết, rồi ngồi xuống chờ xem còn ai đi qua nữa không.

Trong khi đó, người mẹ ở nhà mong hai con trai mãi không thấy về. Giờ này qua giờ khác, chồng bà cũng không về, bà quyết đi tìm. Cậu em út xin mẹ để mình đi, nhưng bà không nghe, bảo cậu phải ở nhà trông em gái. Thế là bà xỏ giày đi tuyết lên đường.

Không có tuyết mới rơi nên lối mòn rất dễ tìm. Bà cứ đi thẳng, cho tới khi lối mòn dẫn bà tới cái hố có con gấu đang chờ. Bà vừa ngã xuống, nó chộp lấy bà, bẻ gãy cổ, rồi đặt bà nằm trong tuyết bên cạnh chồng, quay về báo với gấu chúa.

Trong túp lều giữa rừng, thời gian nặng nề trôi qua từng giờ. Cuối cùng hai anh em tin chắc rằng bằng cách nào đó, tất cả những người còn lại trong nhà đều đã chết. Ngày ngày, cậu em út trèo lên ngọn một cây cao cạnh nhà, ngồi đó tới gần chết cóng, nhìn khắp các ngả qua những khoảng trống trong rừng, mong thấy ai đó đang đi tới. Chẳng bao lâu đồ ăn trong nhà đã hết sạch, cậu biết mình phải ra ngoài săn thêm. Vả lại, cậu cũng muốn đi tìm cha mẹ.

Cô em gái nhỏ không muốn bị bỏ lại một mình trong lều, khóc nức nở. Nhưng anh bảo em rằng cứ ngồi yên chờ chết đói thì chẳng ích gì, và dù có săn được gì hay không, chắc chắn anh cũng về trước tối mai. Rồi cậu đẽo cho mình mấy mũi tên, mỗi mũi từ một loại cây khác nhau, gắn lông của bốn loài chim khác nhau. Cậu làm một cây cung rất nhẹ mà rất chắc, lấy đôi giày đi tuyết xuống. Mấy việc ấy tốn khá nhiều thì giờ, hôm đó cậu chưa đi được. Nhưng sáng sớm hôm sau, cậu gọi chú chó nhỏ Mõm Đỏ, con chó cậu vẫn nuôi trong một cái hòm, rồi lên đường.

Lần theo lối mòn một quãng rất xa, cậu mệt lắm, ngồi lên cành một cái cây nghỉ chân. Nhưng Mõm Đỏ sủa dữ dội quá, cậu nghĩ có khi cha mẹ mình đã bị giết dưới tán cây này. Cậu lùi lại, bắn một mũi tên vào gốc cây. Thế là một tiếng nổ như sấm làm rung chuyển cái cây từ ngọn tới gốc, lửa bùng lên, và chỉ vài phút sau, chỗ cái cây đứng chỉ còn một đống tro nhỏ.

Chẳng hiểu chuyện ấy ra sao, cậu bé cứ đi tiếp theo lối mòn, rẽ sang lối bên phải, cho tới lùm cây nơi lũ gấu vẫn ẩn nấp.

Đã biến được hình hai người anh thì rõ ràng gấu chúa biết khá nhiều phép thuật. Hắn biết thừa cậu bé đang lần theo lối mòn, bèn sai một tên đầy tớ gấu rất nhỏ nhưng rất khôn ra nấp trong bụi rậm chờ cậu, tìm cách dụ cậu vào núi. Nhưng chẳng hiểu sao hôm ấy bùa phép của hắn không linh, vì gấu chúa không biết Mõm Đỏ đi theo chủ, chứ biết thì hắn đã cẩn thận hơn. Chú chó vừa chạy vòng quanh bụi rậm sủa ầm lên, tên đầy tớ gấu nhỏ đã hoảng hốt lao ra, cắm cổ chạy về phía núi.

Chó đuổi theo gấu, cậu bé đuổi theo chó, cho tới khi ngọn núi, nhà của gã gấu chúa lớn, hiện ra trước mắt. Nhưng dọc đường tuyết ướt và nặng quá, cậu bé gần như không lết nổi. Rồi dây da buộc giày đi tuyết lại đứt, cậu phải dừng lại buộc, nên con gấu và chú chó bỏ cậu xa tới mức cậu gần như không còn nghe tiếng sủa. Buộc chặt dây rồi, cậu bé nói với đôi giày đi tuyết:

— Giờ thì chúng mày phải chạy nhanh hết sức, không thì tao mất cả chó lẫn gấu đấy.

Đôi giày hát lên đáp lại rằng chúng sẽ chạy nhanh như gió.

Lúc cậu tới gần, em gái gấu chúa đang nhìn ra cửa sổ. Cô thương cậu em út này, cũng như đã thương hai người anh, và đứng chờ xem cậu bé sẽ làm gì khi thấy tên đầy tớ gấu và chú chó đã vào trong núi.

Cậu em út quả thật rất bối rối khi chẳng thấy bóng dáng hai con vật đâu, chúng đã biến mất khỏi tầm mắt cậu trong nháy mắt. Cậu dừng lại một chút nghĩ xem nên làm gì, và đúng lúc ấy, cậu tưởng như nghe tiếng Mõm Đỏ ở phía bên kia núi. Vất vả lắm cậu mới leo qua được những tảng đá dốc đứng, vạch được lối đi xuyên qua những bụi gai chằng chịt. Nhưng sang tới bên kia, tiếng sủa lại như phát ra từ chỗ cậu vừa đi. Cậu lại phải quay ngược trở lại. Lên tới đỉnh núi, cậu dừng lại nghỉ, và nghe tiếng sủa ở ngay dưới chân mình. Lập tức cậu hiểu mình đang ở đâu và chuyện gì đã xảy ra.

— Thả chó của tao ra ngay, gấu chúa! — cậu kêu lên. — Không thì tao sẽ phá tan cung điện của mày.

Nhưng gấu chúa chỉ cười, chẳng nói gì. Cậu bé tức giận vì hắn làm thinh, bèn nhắm một mũi tên vào chân núi, bắn xuyên thủng qua.

Mũi tên vừa chạm đất, một tiếng ầm ầm vang lên, rồi lửa bùng ra kèm một tiếng gầm, như xé cả ngọn núi ra từng mảnh. Gấu chúa và tất cả đầy tớ của hắn cháy rụi trong biển lửa. Nhưng em gái hắn và tất cả những gì thuộc về cô thì được tha, vì cô đã cố cứu hai người anh khỏi bị trừng phạt.

Lửa vừa tàn, cậu bé thợ săn bước vào những gì còn lại của ngọn núi. Thứ đầu tiên cậu thấy là hai người anh của mình, nửa gấu nửa người.

— Ôi, cứu bọn anh với! Cứu bọn anh với! — họ kêu lên, đứng trên hai chân sau, chìa hai chân trước về phía cậu.

— Nhưng em cứu các anh bằng cách nào? — cậu em út hỏi, gần như bật khóc. — Em giết được người, phá được cây, phá được núi, nhưng em chẳng có phép gì đối với con người.

Hai người anh bước lại, đặt chân lên vai em, và cả ba anh em ôm nhau mà khóc.

Thấy cảnh khổ của họ, em gái gấu chúa động lòng. Cô nhẹ nhàng bước tới sau lưng họ mà thì thầm:

— Cậu bé ơi, hãy hái ít rêu ở con suối đằng kia, cho các anh cậu ngửi.

Chỉ một bước nhảy, cả ba đã tới bên suối. Cậu em út vừa bứt được một nắm rêu ướt, hai người anh đã hít lấy hít để. Thế là lớp da gấu rơi khỏi người họ, và họ lại đứng thẳng lên được.

— Chúng tôi biết lấy gì cảm ơn cô? Biết lấy gì cảm ơn cô? — họ lắp bắp, gần như không nói nên lời, rồi quỳ sụp xuống chân cô để tạ ơn.

Nhưng em gái gấu chúa chỉ mỉm cười, bảo họ về nhà mà chăm sóc cô em gái nhỏ, vì cô bé chẳng còn ai che chở.

Ba anh em làm đúng như thế. Họ chăm sóc em gái chu đáo đến nỗi, vì cô bé còn rất nhỏ, chẳng bao lâu cô đã quên rằng mình từng có cha có mẹ.

— Hết —