Chiếc hòm bay

Ngày xưa có một nhà buôn giàu tới mức có thể lát cả một con phố, lát thêm gần hết một con ngõ nhỏ nữa, toàn bằng tiền bạc. Nhưng ông chẳng làm thế. Ông biết cách dùng tiền khác hẳn. Ông bỏ ra một xu thì thu về một đồng. Ông là một nhà buôn như thế đấy. Rồi ông qua đời.

Thế là cậu con trai được hưởng hết chỗ tiền ấy. Cậu sống vui vẻ phóng túng. Đêm nào cũng đi dự dạ hội hoá trang, lấy giấy bạc làm diều thả, ném thia lia trên mặt hồ bằng tiền vàng thay cho hòn đá. Tiêu như thế thì tiền đi nhanh lắm, mà đúng là tiền đi thật. Cuối cùng cậu chỉ còn có bốn xu, quần áo chẳng có gì ngoài một đôi dép lê và một chiếc áo choàng ngủ cũ. Bạn bè chẳng ai đoái hoài tới cậu nữa, vì ăn mặc thế thì đi chung với nhau trên phố sao được. Chỉ có một anh bạn tốt bụng gửi cho cậu một chiếc hòm cũ, nhắn: "Đóng đồ vào mà đi!" Ừ, thế thì tốt lắm, nhưng cậu chẳng có gì mà đóng, nên cậu tự ngồi vào trong hòm.

Đó là một chiếc hòm kỳ lạ. Hễ ấn vào cái khoá là chiếc hòm bay lên được. Mà nó bay thật. Vụt một cái, nó mang cậu bay vọt lên qua ống khói, lên cao quá cả những đám mây, bay xa, xa mãi. Đáy hòm kêu cót két, cậu sợ hết vía, chỉ lo nó vỡ tung ra, vì như thế thì cậu sẽ lộn một vòng ra trò! Lạy trời phù hộ! Thế rồi cậu tới xứ của người Thổ. Cậu giấu chiếc hòm trong rừng, dưới đống lá khô, rồi đi bộ vào thành phố. Cậu đi thế chẳng ai để ý, vì ở xứ Thổ, ai cũng mặc áo choàng và đi dép lê như cậu. Cậu gặp một chị vú nuôi đang bế một đứa bé.

— Này chị vú xứ Thổ ơi! Cậu hỏi. Toà lâu đài to ở ngay sát thành phố kia là của ai thế, cửa sổ gì mà cao thế?

— Ở đó có con gái nhà vua! Chị vú đáp. Người ta đoán trước rằng nàng sẽ khổ sở vì một người yêu, nên không ai được tới gần nàng, trừ khi có nhà vua và hoàng hậu đi cùng!

— Cảm ơn chị! Cậu con nhà buôn nói.

Rồi cậu quay vào rừng, ngồi vào chiếc hòm, bay lên mái nhà, chui qua cửa sổ vào phòng nàng công chúa.

Nàng đang nằm ngủ trên ghế dài. Nàng đẹp tới mức cậu con nhà buôn không cầm lòng được, phải hôn nàng một cái. Nàng thức dậy, hoảng sợ lắm, nhưng cậu bảo cậu là thần của người Thổ, từ trên không trung xuống thăm nàng, và nàng thấy thế thì thích lắm.

Hai người ngồi bên nhau. Cậu kể cho nàng nghe những câu chuyện về đôi mắt nàng: đôi mắt ấy là hai cái hồ thẫm màu đẹp nhất, và những ý nghĩ bơi lội trong đó như những nàng tiên cá. Cậu kể về vầng trán nàng: đó là một ngọn núi tuyết có những gian phòng và những bức tranh lộng lẫy nhất. Cậu kể về con cò mang những em bé xinh xắn tới cho các nhà.

Phải, toàn là những chuyện hay tuyệt! Rồi cậu ngỏ lời cầu hôn, và nàng công chúa nhận lời ngay.

— Nhưng chàng phải đến đây vào thứ bảy. Nàng nói. Hôm ấy vua cha và hoàng hậu sẽ tới uống trà với em! Cha mẹ em sẽ rất tự hào khi em lấy được thần của người Thổ. Nhưng chàng phải chuẩn bị sẵn một câu chuyện cổ tích thật hay, vì cha mẹ em thích nghe chuyện lắm. Mẹ em thích chuyện có đạo lý và sang trọng, còn cha em thích chuyện vui, nghe phải bật cười!

— Được, ta chẳng mang lễ cưới gì khác ngoài một câu chuyện cổ tích! Cậu nói.

Rồi hai người chia tay. Nàng công chúa tặng cậu một thanh gươm nạm toàn tiền vàng, mà tiền vàng thì cậu đang cần lắm.

Cậu bay đi, mua một chiếc áo choàng mới, rồi ngồi trong rừng nghĩ ra một câu chuyện cổ tích. Chuyện phải xong trước thứ bảy, mà nghĩ chuyện đâu có dễ.

Rồi cậu nghĩ xong, và thứ bảy cũng tới.

Nhà vua, hoàng hậu và cả triều đình đang ngồi uống trà chờ cậu trong phòng nàng công chúa. Cậu được đón tiếp rất nồng hậu!

— Bây giờ chàng kể chuyện đi! Hoàng hậu nói. Một câu chuyện sâu sắc, có bài học!

— Nhưng phải làm cho người ta bật cười được! Nhà vua nói.

— Vâng ạ! Cậu đáp, rồi bắt đầu kể. Các bạn phải chú ý lắng nghe nhé.

"Ngày xưa có một bó que diêm. Chúng kiêu hãnh lắm, vì chúng xuất thân dòng dõi cao sang. Cây phả hệ của chúng, nghĩa là cây thông lớn mà mỗi que diêm là một mảnh nhỏ, vốn là một cây cổ thụ to lớn trong rừng. Bấy giờ bó diêm nằm trên giá bếp, giữa một cái bật lửa và một cái nồi gang cũ, và chúng kể cho hai người kia nghe về thời trẻ của mình.

— Phải, hồi chúng tôi còn ở trên cành xanh! Lũ diêm nói. Hồi ấy chúng tôi thật sự xanh tươi phơi phới! Sáng nào tối nào cũng có trà kim cương, tức là sương sớm ấy. Suốt ngày chúng tôi được tắm nắng, những khi trời có nắng, và tất cả lũ chim nhỏ đều phải kể chuyện cho chúng tôi nghe. Chúng tôi biết rõ mình giàu có, vì những cây lá rộng chỉ có quần áo mặc vào mùa hè, còn gia đình chúng tôi đủ tiền sắm áo xanh mặc cả đông lẫn hè. Nhưng rồi những bác tiều phu kéo đến. Đó là cuộc đại cách mạng, và gia đình chúng tôi tan tác. Cụ tổ được làm cột buồm cái trên một con tàu lộng lẫy, có thể đi vòng quanh thế giới nếu muốn. Các cành khác thì đi mỗi người một nơi. Còn chúng tôi giờ có nhiệm vụ thắp sáng cho đám đông thấp kém. Vì thế mà những bậc cao sang như chúng tôi mới phải xuống bếp thế này.

— Còn tôi thì khác hẳn! Cái nồi gang nằm cạnh bó diêm nói. Từ khi ra đời tới giờ, tôi đã bị cọ rửa, bị đun nấu không biết bao nhiêu lần! Tôi lo những việc chắc chắn, thiết thực, nói thật ra tôi mới là nhân vật số một trong nhà này. Niềm vui duy nhất của tôi là sau bữa ăn được nằm sạch sẽ, gọn gàng trên giá, trò chuyện đứng đắn với các bạn. Nhưng trừ cái xô nước thỉnh thoảng được xuống sân ra, còn thì chúng tôi lúc nào cũng ở trong nhà. Người đưa tin duy nhất của chúng tôi là cái giỏ đi chợ, nhưng nó nói chuyện nhà nước với chuyện dân tình nghe mà phát sợ. Ấy, hôm nọ có một cái bình cũ nghe xong hoảng quá, ngã lăn ra vỡ tan tành! Cái giỏ ấy tư tưởng phóng khoáng lắm, tôi nói để các vị biết!

— Thôi, chị nói nhiều quá rồi đấy! Cái bật lửa nói, rồi lấy thanh thép đập vào hòn đá lửa, toé ra tia lửa. Tối nay ta vui chơi một chút có hơn không?

— Phải, ta hãy bàn xem ai là người cao quý nhất! Lũ diêm nói.

— Không, tôi chẳng thích nói về mình. Cái niêu đất nói. Ta tổ chức một buổi văn nghệ buổi tối đi! Tôi xin mở đầu. Tôi sẽ kể một chuyện mà ai cũng từng trải qua, nghe dễ hình dung, lại vui lắm. "Bên bờ biển Ban-tích, dưới rặng sồi Đan Mạch..."

— Mở đầu hay quá! Tất cả những cái đĩa đồng thanh nói. Nhất định là một câu chuyện tôi thích!

— Phải, ở đó tôi đã sống thời thơ ấu trong một gia đình yên ổn. Bàn ghế được đánh bóng, sàn nhà được lau rửa, cứ hai tuần lại thay rèm cửa sạch!

— Chị kể chuyện hấp dẫn quá! Cái chổi lông nói. Nghe là biết ngay người kể là một phụ nữ, có cái gì sạch sẽ thấm suốt câu chuyện!

— Phải, cảm thấy rõ lắm! Cái xô nước nói, rồi vì sung sướng quá, nó nhảy lên một cái, nước bắn tung toé xuống sàn.

Cái niêu cứ thế kể tiếp, và đoạn kết cũng hay như đoạn mở đầu.

Tất cả những cái đĩa kêu lách cách vì vui sướng. Cái chổi lông lấy mấy nhánh mùi tây xanh trong hộp cát, kết thành vòng đội cho cái niêu, vì nó biết thế nào những đứa khác cũng tức. Nó nghĩ bụng: "Hôm nay mình đội vòng cho cô ấy, mai cô ấy sẽ đội vòng cho mình."

— Bây giờ tôi xin nhảy! Cái kẹp gắp than nói, và nó nhảy thật.

Ôi trời ơi, nó giơ được một chân lên cao ghê chưa! Tấm vải bọc ghế cũ trong góc nhìn thấy thế mà rách toạc cả ra!

— Tôi có được đội vòng không? Cái kẹp gắp than hỏi, và nó được đội thật.

"Toàn là phường hạ lưu!" Lũ diêm nghĩ.

Bây giờ đến lượt cái ấm pha trà hát. Nhưng nó bảo nó đang bị cảm lạnh, chưa sôi thì không hát được. Thật ra chỉ là kiêu kỳ thôi, nó chẳng chịu hát trừ khi được đứng trên bàn trong phòng các ông bà chủ.

Trên bậu cửa sổ có một cây bút lông ngỗng cũ, chị hầu vẫn thường dùng để viết. Nó chẳng có gì đặc biệt, ngoài chuyện bị nhúng mực quá sâu, nhưng chính vì thế mà nó lên mặt lắm.

— Ấm trà không muốn hát thì thôi! Cây bút nói. Ngoài kia trong lồng có một con chim hoạ mi, nó hát được đấy. Nó chẳng được học hành gì, nhưng tối nay ta đừng nói xấu chuyện đó!

— Tôi thấy thật là chướng! Cái ấm đun nước nói. Nó là ca sĩ của nhà bếp, lại là chị em cùng cha khác mẹ với cái ấm pha trà. Để cho một con chim ngoại lai hát ở đây là thế nào? Như thế có yêu nước không? Tôi xin để cái giỏ đi chợ phân xử!

— Tôi chỉ thấy bực mình! Cái giỏ đi chợ nói. Bực mình không ai tưởng tượng nổi! Tiêu một buổi tối như thế này mà được à? Lật ngược cả cái nhà này lên cho nó ra trật tự có phải đúng hơn không? Ai về chỗ nấy, và tôi sẽ cầm trịch tất cả. Thế mới là ra chuyện!

— Phải, ta làm ầm lên đi! Tất cả đồng thanh nói.

Đúng lúc ấy cửa mở. Chị hầu bước vào. Thế là tất cả đứng im phăng phắc, chẳng ai dám ho he. Nhưng chẳng có cái nồi nào không biết thừa mình làm được những gì và mình cao quý ra sao. Đứa nào cũng nghĩ: "Phải, giá mà tôi muốn thì tối nay đã vui ra trò rồi!"

Chị hầu cầm bó diêm lên, quẹt lửa. Trời ơi, chúng xèo xèo, bùng cháy rực rỡ biết bao!

"Bây giờ thì ai cũng thấy rõ, chúng ta là bậc nhất!" Lũ diêm nghĩ. "Rực rỡ biết bao! Sáng chói biết bao!"

Và thế là chúng cháy hết."

— Câu chuyện hay quá! Hoàng hậu nói. Ta thấy mình như đang ở trong bếp cùng với lũ diêm vậy. Được, chàng sẽ được cưới con gái chúng ta.

— Phải đấy! Nhà vua nói. Thứ hai này con sẽ cưới con gái ta!

Giờ thì họ đã gọi cậu bằng "con", vì cậu sắp thành người trong nhà.

Ngày cưới đã định. Tối hôm trước, khắp thành phố đèn đuốc sáng trưng. Bánh mì tròn, bánh quy xoắn được tung ra cho dân chúng tranh nhau nhặt. Lũ trẻ ngoài phố kiễng chân reo hò, đưa ngón tay lên miệng huýt sáo. Thật là linh đình lộng lẫy.

"Mình cũng phải làm một cái gì chứ!" Cậu con nhà buôn nghĩ.

Thế là cậu mua pháo thăng thiên, pháo tép, đủ mọi thứ pháo hoa mà người ta có thể nghĩ ra được, chất vào chiếc hòm, rồi bay vút lên không trung.

Vèo vèo, bay mới hay làm sao! Nổ đì đùng mới vui làm sao!

Dân xứ Thổ ai nấy nhảy cẫng lên, dép văng cả qua tai. Họ chưa từng thấy cảnh nào như thế trên trời. Giờ thì họ hiểu rằng chính thần của người Thổ sắp cưới nàng công chúa.

Vừa cùng chiếc hòm đáp xuống rừng, cậu con nhà buôn nghĩ: "Mình phải vào thành phố, nghe xem người ta thấy cảnh ấy thế nào!" Mà muốn thế cũng phải thôi.

Trời, người ta kể mới nhiều làm sao! Ai cậu hỏi cũng đều thấy theo một kiểu riêng, nhưng ai cũng bảo cảnh ấy tuyệt đẹp.

— Tôi đã thấy chính thần của người Thổ! Một người nói. Mắt ngài sáng như sao, râu ngài như sóng bạc đầu!

— Ngài bay trong chiếc áo choàng bằng lửa! Một người khác nói. Những thiên thần nhỏ xinh đẹp nhất ló ra từ những nếp áo!

Phải, cậu được nghe toàn những điều tuyệt vời, và ngày mai là ngày cưới của cậu.

Cậu quay lại rừng, định ngồi vào chiếc hòm. Nhưng chiếc hòm đâu rồi? Chiếc hòm đã cháy rụi. Một tia lửa từ đám pháo hoa còn sót lại, bén lửa vào, và chiếc hòm đã thành tro. Cậu không bay được nữa, không bao giờ tới được với cô dâu của mình nữa.

Nàng công chúa đứng trên mái nhà chờ suốt cả ngày. Nàng vẫn còn đứng chờ đến tận bây giờ. Còn cậu thì đi khắp thế gian kể chuyện cổ tích, nhưng những câu chuyện ấy chẳng còn vui như câu chuyện cậu kể về bó que diêm nữa.

— Hết —