Chiến tranh

Anh là một chàng trai trẻ, chẳng quá hai mươi bốn, hai mươi lăm tuổi. Lẽ ra anh đã ngồi trên lưng ngựa với cái dáng ung dung vô tư của tuổi trẻ, nếu anh không căng thẳng và rình rập như một con mèo. Đôi mắt đen của anh đảo khắp nơi, bắt lấy từng chuyển động của cành nhánh nơi những con chim nhỏ chuyền, dò mãi về phía trước qua những khoảng rừng cây bụi rậm luôn đổi thay, rồi lại luôn trở về những lùm cây thấp ở hai bên. Anh vừa nhìn vừa lắng nghe, dù anh vẫn lặng lẽ cưỡi ngựa đi, giữa im lặng chỉ có tiếng đại bác ầm ì xa tít về phía tây. Tiếng ấy đã đều đều vang bên tai anh hàng giờ, và chỉ khi nó im bặt mới khiến anh để ý. Vì anh có việc ở gần hơn. Trên yên ngựa, phía trước, gác ngang một khẩu súng kỵ binh.

Anh căng như dây đàn, đến nỗi khi một bầy chim cút vụt bay lên ngay trước mũi ngựa, anh giật mình tới mức theo phản xạ, tức thì, ghìm cương và đưa khẩu súng lên nửa chừng vai. Anh cười ngượng nghịu, trấn tĩnh lại, rồi đi tiếp. Anh căng thẳng tới mức ấy, dồn hết tâm trí vào công việc phải làm tới mức ấy, nên mồ hôi cay xè mắt mà không lau, cứ mặc nó lăn xuống mũi, nhỏ giọt lên núm yên. Vành mũ kỵ binh của anh ướt đẫm mồ hôi mới. Con ngựa lông sắc hồng dưới anh cũng ướt sũng. Đang giữa trưa của một ngày nóng ngột ngạt không chút gió. Ngay cả chim chóc và sóc cũng không dám ra nắng, mà nấp trong những chỗ râm mát giữa rừng cây.

Người và ngựa lấm tấm lá cây, phủ một lớp phấn hoa vàng. Vì họ không ra chỗ trống trừ khi bắt buộc. Họ cứ đi trong bụi rậm và rừng cây, và bao giờ người kỵ sĩ cũng dừng lại nhìn dò trước khi băng qua một khoảng rừng trống khô cằn hay một bãi cỏ trơ trọi trên đồi. Anh luôn nhắm về phía bắc, dù đường anh đi quanh co. Và dường như chính từ phía bắc mà anh e sợ cái điều anh đang tìm nhất. Anh không hèn nhát, nhưng lòng can đảm của anh chỉ là lòng can đảm của một người văn minh bình thường, và anh muốn sống, chứ không muốn chết.

Anh đi theo một lối mòn của bò lên một sườn đồi nhỏ, qua một vùng cây bụi rậm tới mức phải xuống dắt ngựa. Nhưng khi lối mòn ngoặt về phía tây, anh bỏ nó, lại nhắm hướng bắc, men theo đỉnh dãy đồi phủ đầy sồi.

Dãy đồi kết thúc bằng một con dốc đứng, đứng tới mức anh phải đi chữ chi qua lại trên mặt dốc, trượt chân, vấp ngã giữa lá khô và dây leo chằng chịt, và luôn để mắt tới con ngựa phía trên như chực ngã đè lên anh. Mồ hôi tuôn ra, và bụi phấn hoa đọng hăng hắc trong miệng trong mũi càng làm anh khát. Dù cố gắng mấy, xuống dốc vẫn gây tiếng động, và anh thường phải dừng lại, thở hổn hển trong cái nóng khô, lắng nghe xem có dấu hiệu nguy hiểm nào từ bên dưới không.

Xuống tới chân dốc, anh ra tới một bãi bằng, rừng cây rậm tới mức không biết rộng bao nhiêu. Ở đây rừng đổi khác, và anh lên ngựa lại được. Thay cho những cây sồi cong queo trên sườn đồi là những thân cây cao thẳng, gốc to, tươi tốt, mọc lên từ lớp đất ẩm và màu mỡ. Chỉ thỉnh thoảng mới có một lùm bụi, dễ dàng đi vòng tránh, còn lại là những khoảng trống ngoằn ngoèo như trong công viên, nơi bò từng gặm cỏ trước khi chiến tranh xua chúng đi.

Giờ anh đi nhanh hơn, khi xuống tới thung lũng. Sau nửa giờ, anh dừng lại bên một hàng rào gỗ cũ kỹ ở bìa một khoảng đất trống. Anh không ưa cái vẻ trống trải ấy, nhưng đường anh đi phải băng qua đó, tới dải cây viền bờ con suối. Băng qua khoảng trống ấy chỉ chừng bốn trăm mét, nhưng nghĩ tới việc liều mạng ra đó, anh thấy ghê sợ. Một khẩu súng trường, hai chục khẩu, cả nghìn khẩu, có thể đang rình trong dải cây bên suối kia.

Hai lần anh định đi, hai lần anh dừng lại. Anh kinh hãi trước sự cô độc của chính mình. Nhịp đập chiến tranh vọng về từ phía tây gợi lên hình ảnh hàng nghìn người cùng chiến đấu bên nhau. Còn ở đây chẳng có gì ngoài im lặng, ngoài chính anh, và những viên đạn có thể mang cái chết tới từ vô vàn chỗ phục kích. Thế nhưng nhiệm vụ của anh lại là tìm cho ra cái điều anh sợ tìm thấy. Anh phải đi, đi mãi, cho tới khi ở đâu đó, lúc nào đó, anh chạm trán một người, hay nhiều người, từ phía bên kia, cũng đi trinh sát như anh đang trinh sát, để báo cáo, như anh phải báo cáo, rằng đã chạm mặt đối phương.

Đổi ý, anh men theo bìa rừng phía trong một quãng, rồi lại ló ra nhìn. Lần này, giữa khoảng trống, anh thấy một ngôi nhà trại nhỏ. Không có dấu hiệu sự sống. Không một làn khói cuộn lên từ ống khói, không một con gà nào cục tác, nghênh ngang ngoài sân. Cửa bếp mở toang, và anh nhìn vào cái lỗ tối om ấy lâu và chăm chú tới mức tưởng như bất cứ lúc nào bà vợ chủ trại cũng sẽ bước ra.

Anh liếm phấn hoa và bụi trên đôi môi khô khốc, trấn tĩnh cả tinh thần lẫn thể xác, rồi cưỡi ngựa ra giữa nắng chói chang. Không có gì động đậy. Anh đi qua ngôi nhà, tới gần bức tường cây cối bụi rậm bên bờ sông. Một ý nghĩ cứ dai dẳng ám ảnh anh tới phát điên. Đó là ý nghĩ về một viên đạn tốc độ cao xuyên phập vào thân mình anh. Nó làm anh thấy mình thật mong manh, thật trơ trọi không gì che chở, và anh rạp người thấp hơn trên yên.

Buộc ngựa ở bìa rừng, anh đi bộ tiếp chừng trăm mét thì tới con suối. Suối rộng chừng sáu mét, nước gần như không chảy, mát lành và mời gọi, mà anh thì khát lắm. Nhưng anh chờ sau bức màn lá của mình, mắt dán vào bức màn lá bên kia. Để cho đỡ sốt ruột, anh ngồi xuống, khẩu súng đặt trên đầu gối. Từng phút trôi qua, và nỗi căng thẳng của anh từ từ dịu xuống. Cuối cùng anh kết luận chẳng có gì nguy hiểm. Nhưng đúng lúc anh sắp rẽ bụi cây cúi xuống mặt nước, thì một cử động trong lùm cây bên kia đập vào mắt anh.

Có thể là một con chim. Nhưng anh chờ. Lùm cây lại lay động. Rồi đột ngột tới mức anh suýt bật kêu, bụi cây rẽ ra và một khuôn mặt ló ra nhìn. Đó là một khuôn mặt phủ bộ râu màu gừng đã mọc mấy tuần. Đôi mắt xanh, cách xa nhau, khoé mắt có những nếp nhăn của người hay cười, vẫn hiện rõ dù cả khuôn mặt mệt mỏi và lo âu.

Tất cả những điều ấy anh nhìn thấy rõ mồn một như qua kính hiển vi, vì khoảng cách chỉ chừng sáu mét. Và anh nhìn thấy tất cả trong khoảnh khắc ngắn ngủi tới mức anh thấy chúng trong lúc nâng súng lên vai. Anh nhìn qua đầu ruồi, và biết mình đang nhìn một người coi như đã chết. Ở cự ly gần như kề sát thế này thì không thể bắn trượt.

Nhưng anh không bắn. Anh từ từ hạ súng xuống, và nhìn. Một bàn tay cầm bình đựng nước hiện ra, và bộ râu màu gừng cúi xuống múc đầy bình. Anh nghe tiếng nước ồng ộc. Rồi cánh tay, cái bình và bộ râu màu gừng biến mất sau bụi cây khép lại. Anh chờ rất lâu. Rồi, cơn khát vẫn chưa được thoả, anh bò lui về chỗ con ngựa, thong thả cưỡi ngựa băng qua khoảng trống ngập nắng, và đi vào chỗ che chở của khu rừng phía bên kia.

Một ngày khác, nóng nực ngột ngạt. Một ngôi nhà trại bỏ hoang, rộng lớn, với nhiều nhà phụ và một vườn cây ăn quả, nằm giữa một khoảng đất trống. Từ trong rừng, trên con ngựa lông sắc hồng, súng gác ngang núm yên, chàng trai trẻ với đôi mắt đen lanh lợi cưỡi ngựa đi ra. Anh thở phào nhẹ nhõm khi tới được ngôi nhà. Rõ ràng hồi đầu mùa ở đây đã có một trận đánh. Những kẹp đạn và vỏ đạn rỗng, xỉn màu gỉ đồng, vương vãi trên mặt đất, mặt đất từng bị vó ngựa cày nát khi còn ướt. Sát vườn rau sau bếp là những ngôi mộ, có gắn thẻ đánh số. Trên cây sồi cạnh cửa bếp treo lủng lẳng hai xác người trong bộ quần áo rách tả tơi, bạc màu mưa nắng. Những khuôn mặt teo tóp, biến dạng, chẳng còn giống mặt người. Con ngựa khịt mũi sợ hãi bên dưới, và người kỵ sĩ vuốt ve, dỗ dành nó, rồi buộc nó ra xa hơn.

Bước vào nhà, anh thấy bên trong tan hoang. Anh giẫm lên những vỏ đạn rỗng khi đi từ phòng này sang phòng khác, nhìn qua cửa sổ để thám thính. Người ta đã cắm trại, đã ngủ khắp mọi nơi. Trên sàn một căn phòng, anh gặp những vết loang không thể nhầm lẫn, nơi người bị thương từng được đặt nằm.

Ra ngoài, anh dắt ngựa vòng ra sau kho thóc, rồi tiến vào vườn quả. Hơn chục cây trĩu những quả táo chín. Anh nhét đầy túi, vừa hái vừa ăn. Rồi một ý nghĩ đến với anh, và anh liếc nhìn mặt trời, tính giờ quay về trại. Anh cởi áo sơ mi, buộc hai ống tay lại làm thành một cái túi. Rồi anh hái táo bỏ vào cho đầy.

Đúng lúc anh sắp lên ngựa, con vật bỗng vểnh tai. Người đàn ông cũng lắng nghe, và nghe thấy, rất khẽ, tiếng vó ngựa thình thịch trên đất mềm. Anh rón rén tới góc kho thóc, nhìn ra. Chừng một chục kỵ binh, đi rải rác, đang tới từ phía bên kia khoảng trống, chỉ còn cách chừng một trăm mét. Họ cưỡi ngựa tới ngôi nhà. Vài người xuống ngựa, những người khác vẫn ngồi trên yên, như để tỏ rằng họ chỉ dừng lại một lát. Có vẻ họ đang bàn bạc, vì anh nghe họ nói chuyện sôi nổi bằng thứ tiếng đáng ghét của kẻ xâm lược ngoại bang. Thời gian trôi qua, mà có vẻ họ chưa quyết định được gì. Anh tra súng vào bao, lên ngựa, sốt ruột chờ đợi, cái áo đầy táo đặt thăng bằng trên núm yên.

Anh nghe tiếng bước chân tới gần, liền thúc gót giày có cựa vào con ngựa mạnh tới mức con vật bật ra một tiếng rên ngạc nhiên khi lao vọt lên. Ở góc kho thóc, anh thấy kẻ xâm nhập, chỉ là một cậu bé mười chín, hai mươi tuổi dù mặc quân phục, nhảy lùi lại để khỏi bị ngựa xô ngã. Cùng lúc ấy con ngựa ngoặt sang một bên, và người cưỡi thoáng thấy đám lính bên ngôi nhà đã bị đánh động. Vài người đang nhảy khỏi ngựa, và anh thấy những khẩu súng trường đang được nâng lên vai. Anh phi qua cửa bếp, qua những cái xác khô đang đung đưa trong bóng râm, buộc kẻ thù phải chạy vòng ra phía trước nhà. Một tiếng súng nổ, rồi tiếng thứ hai, nhưng anh đang phi nhanh, rạp người về phía trước, thấp trên yên, một tay giữ chặt cái áo đựng táo, tay kia điều khiển ngựa.

Thanh trên cùng của hàng rào cao hơn một mét, nhưng anh biết con ngựa của mình, và cho nó phi hết tốc lực nhảy vọt qua, giữa vài tiếng súng lác đác. Cách tám trăm mét, thẳng phía trước, là rừng, và con ngựa đang nuốt lấy quãng đường ấy bằng những sải chân mạnh mẽ. Giờ thì tất cả đều bắn. Họ lên đạn nhanh tới mức anh không còn nghe ra từng phát riêng lẻ. Một viên đạn xuyên qua mũ anh, nhưng anh không biết. Anh chỉ biết khi một viên khác xé toạc mấy quả táo trên núm yên. Và anh nhăn mặt, cúi rạp người thấp hơn nữa, khi viên thứ ba, bắn thấp, trúng một hòn đá giữa bốn chân ngựa rồi bật đi vun vút trong không khí, vo vo vù vù như một con côn trùng kỳ lạ.

Tiếng súng thưa dần khi băng đạn cạn, cho tới khi, rất nhanh, không còn tiếng súng nào nữa. Chàng trai trẻ hân hoan. Qua trận mưa đạn đáng kinh ngạc ấy, anh vẫn bình an vô sự. Anh ngoái lại. Phải, họ đã bắn hết đạn. Anh thấy vài người đang nạp đạn. Những người khác đang chạy ra sau nhà lấy ngựa. Trong lúc anh nhìn, đã có hai người lên ngựa, phi nước đại vòng qua góc nhà. Và cùng lúc ấy, anh thấy người đàn ông với bộ râu màu gừng không thể nhầm lẫn quỳ xuống đất, nâng súng, bình thản ngắm thật kỹ cho một phát bắn xa.

Chàng trai trẻ thúc mạnh cựa vào ngựa, rạp người thật thấp, và chạy chệch hướng để làm lạc đường ngắm của người kia. Vậy mà phát súng vẫn chưa tới. Mỗi bước nhảy của con ngựa, khu rừng lại vụt tới gần hơn. Chỉ còn chừng hai trăm mét, mà phát súng vẫn chưa nổ.

Rồi anh nghe thấy nó, âm thanh cuối cùng anh còn được nghe. Vì anh đã chết trước khi chạm đất, sau cú ngã dài và nặng từ trên yên xuống. Còn họ, đứng nhìn từ chỗ ngôi nhà, thấy anh ngã, thấy thân anh nảy lên khi chạm đất, và thấy một chùm táo má đỏ bung ra, lăn tròn quanh anh. Họ phá lên cười trước cảnh táo bung ra bất ngờ ấy, và vỗ tay tán thưởng phát súng xa của người đàn ông có bộ râu màu gừng.

— Hết —