Chim hồng tước làm vua

Ngày xưa, mỗi âm thanh đều còn mang một ý nghĩa. Búa của bác thợ rèn nện xuống thì kêu: "Rèn tôi đi! Rèn tôi đi!" Bào của bác thợ mộc rít lên thì nói: "Của anh đây! Của anh đây, của anh đây!" Bánh xe cối xay bắt đầu lách cách thì nói: "Lạy Chúa phù hộ! Lạy Chúa phù hộ!" Còn nếu bác thợ xay là kẻ gian, thì cối xay chạy lên sẽ nói bằng giọng kinh kỳ, mới đầu chậm rãi hỏi: "Ai ở đó? Ai ở đó?" Rồi nhanh hơn trả lời: "Bác thợ xay! Bác thợ xay!" Rồi sau cùng thật nhanh: "Ăn cắp mạnh tay, ăn cắp mạnh tay, tám đấu bớt ba!"

Thời ấy, loài chim cũng có tiếng nói riêng mà ai cũng hiểu. Bây giờ thì nghe chỉ như tiếng líu lo, tiếng ríu rít, tiếng huýt, ở vài loài thì như khúc nhạc không lời.

Một hôm, các loài chim nảy ra ý: chúng không muốn sống mà không có chủ nữa, chúng muốn bầu một con trong bọn làm vua. Chỉ có một con phản đối là chim te te. Nó đã sống tự do thì muốn được chết tự do. Nó bay qua bay lại đầy lo âu, kêu lên: "Tôi ở đâu đây? Tôi ở đâu đây?" Rồi nó rút về những đầm lầy hoang vắng không ai lui tới, chẳng bao giờ xuất hiện giữa đồng loại nữa.

Các loài chim muốn họp bàn chuyện ấy. Vào một buổi sáng tháng Năm đẹp trời, chim từ khắp rừng khắp đồng kéo về: đại bàng và chim sẻ đồng, cú và quạ, sơn ca và sẻ nhà, biết kể sao cho hết. Cả chim cu gáy cũng tới, lại có cả chim đầu rìu, người ta gọi nó là ông từ của chim cu gáy, vì bao giờ nó cũng cất tiếng sớm hơn chim cu gáy vài hôm. Lại có một con chim tí xíu, chưa có tên, cũng chen vào giữa đám đông.

Con gà mái tình cờ chẳng nghe nói gì về chuyện ấy, thấy cuộc họp đông đúc thì lấy làm lạ, cục tác:

— Gì, gì, gì, ở đây có chuyện gì thế?

Gà trống trấn an cô gà mái yêu quý:

— Toàn người giàu cả đấy.

Rồi nó kể cho gà mái nghe cả bọn định làm gì.

Cuộc họp quyết định rằng con nào bay cao nhất thì được làm vua. Một chú nhái bén ngồi trong bụi nghe thấy, kêu lên cảnh báo: "Ướt, ướt, ướt! Ướt, ướt, ướt!" vì nó cho rằng chuyện này rồi sẽ làm đổ biết bao nước mắt. Nhưng con quạ bảo: "Quác, chuyện vặt!" Nó cho rằng mọi việc sẽ diễn ra êm thấm.

Rồi cả bọn quyết định sẽ bay lên ngay trong buổi sáng đẹp trời ấy, để về sau không ai nói được rằng: "Lẽ ra tôi còn bay cao hơn nữa, nhưng trời tối mất, tôi chịu không bay được."

Có hiệu lệnh, cả đàn chim cùng tung mình bay lên trời. Bụi trên cánh đồng cuộn lên mù mịt, tiếng vù vù, tiếng rào rào, tiếng đập cánh vang dội, trông như có một đám mây đen đang kéo qua. Những con chim nhỏ chẳng mấy chốc đã tụt lại, không bay nổi nữa, rơi xuống đất. Những con chim lớn trụ được lâu hơn, nhưng chẳng con nào bì được với đại bàng. Đại bàng bay cao đến mức tưởng như sắp mổ được vào mắt mặt trời. Thấy những con khác không lên nổi tới mình, đại bàng nghĩ: "Bay cao hơn nữa làm gì, mình là vua rồi còn gì." Rồi nó bắt đầu hạ mình xuống.

Đàn chim bên dưới đồng thanh gọi lên:

— Ngài phải làm vua của chúng tôi, không ai bay cao hơn ngài cả.

— Trừ tôi ra! — một giọng the thé kêu lên.

Đó là chú chim tí hon không tên. Chú đã chui rúc vào giữa đám lông ngực của đại bàng từ lúc nào. Vì chẳng mệt chút nào, chú vụt bay lên, bay lên mãi, cao tới mức nhìn thấy cả Chúa đang ngồi trên ngai. Lên tới đó, chú xếp cánh, sà xuống, rồi ở dưới đất cất giọng nhỏ mà chói lói:

— Ta là vua đây! Ta là vua đây!

— Mày mà làm vua của chúng tao à? — đàn chim giận dữ la lên. — Mày làm được thế là nhờ gian trá mưu mẹo.

Chúng đặt ra một điều kiện khác: con nào chui được sâu nhất xuống lòng đất thì được làm vua. Ôi chao, con ngỗng đập cái ngực bè bè của nó xuống đất đánh bịch một cái! Con gà trống thì cuống quýt bới một cái hố! Con vịt là thảm nhất: nó nhảy xuống một con mương, ai ngờ trẹo cả hai chân, đành lạch bạch đi ra cái ao gần đấy, miệng kêu: "Đồ ăn mày! Đồ ăn mày!"

Còn chú chim tí hon không tên thì tìm một cái hang chuột, chui tọt xuống, rồi từ dưới đó cất giọng nhỏ nhẻ vọng lên:

— Ta là vua đây! Ta là vua đây!

— Mày mà làm vua của chúng tao à? — đàn chim càng giận dữ hơn. — Mày tưởng mấy cái mưu vặt của mày được tính à?

Chúng quyết định nhốt chú dưới cái hang ấy, bỏ đói cho tới chết. Con cú được đặt đứng gác trước cửa hang. Cú phải giữ không cho tên đểu cáng ấy chui ra, nếu còn muốn giữ mạng mình.

Tới tối, đàn chim đã mệt nhoài vì cuộc bay đua, bèn dắt vợ con về ngủ cả. Chỉ còn con cú đứng lại bên hang chuột, giương đôi mắt to nhìn chằm chằm vào trong. Nhưng rồi cú cũng thấm mệt, bụng nghĩ: "Mình nhắm một mắt cũng được, còn mắt kia vẫn canh mà, thằng ranh con ấy đừng hòng ra khỏi hang."

Thế là cú nhắm một mắt, còn mắt kia thì nhìn trừng trừng vào hang chuột. Chú chim nhỏ thò đầu ra định lẻn đi, cú liền bước tới chặn ngay, chú lại rụt đầu vào. Cú lại mở con mắt đang nhắm ra, nhắm con mắt kia vào, định cứ đổi qua đổi lại như thế suốt đêm. Nhưng tới một lần nhắm mắt này, cú lại quên mở mắt kia ra. Hai mắt vừa nhắm cả, thế là cú ngủ thiếp đi. Chú chim nhỏ biết ngay, liền lẻn mất.

Từ đó, con cú không dám ló mặt ra ban ngày nữa, vì hễ ló ra là các loài chim khác lại xúm vào đuổi, vặt lông nó. Cú chỉ bay ra lúc đêm tối, và cú căm ghét, săn đuổi lũ chuột, vì chúng đào ra những cái hang đáng ghét ấy.

Chú chim nhỏ kia cũng chẳng thích lộ mặt, vì sợ bị bắt được thì nguy to. Chú chỉ lách luồn trong những bờ rào, lâu lâu khi thấy thật an toàn mới cất tiếng: "Ta là vua đây!" Vì thế các loài chim khác gọi chế giễu chú là vua bờ rào, tức là chim hồng tước.

Nhưng chẳng ai mừng hơn chim sơn ca, vì nó không phải nghe lệnh chim hồng tước. Hễ mặt trời ló ra, sơn ca lại vút lên trời mà hót: "Ôi, đẹp quá đi thôi! Đẹp quá! Đẹp! Đẹp! Ôi, đẹp quá đi thôi!"

— Hết —