Chim sơn ca vừa hót vừa nhảy

Ngày xưa có một người đàn ông sắp đi một chuyến xa. Lúc từ biệt, ông hỏi ba cô con gái muốn ông mua quà gì về. Cô cả muốn ngọc trai, cô hai muốn kim cương, còn cô út thưa:

— Cha yêu quý, con chỉ mong có một con chim sơn ca vừa hót vừa nhảy.

Người cha nói:

— Được, nếu cha tìm được thì con sẽ có.

Ông hôn cả ba con rồi lên đường.

Tới lúc trở về, ông đã mua được ngọc trai và kim cương cho hai cô lớn, nhưng con chim sơn ca vừa hót vừa nhảy cho cô út thì ông tìm khắp nơi vẫn không có. Ông buồn lắm, vì cô út là đứa con ông thương nhất.

Đường về dẫn ông qua một khu rừng. Giữa rừng có một toà lâu đài nguy nga, sát bên lâu đài có một cái cây, và trên tận ngọn cây ông thấy một con chim sơn ca đang hót, đang nhảy. Ông mừng rỡ reo lên:

— A, mày đến thật đúng lúc!

Ông gọi người hầu, bảo leo lên bắt con chim nhỏ. Nhưng người hầu vừa tới gốc cây thì một con sư tử nhảy chồm ra, rũ bờm, gầm lên một tiếng làm lá cây run bần bật.

— Kẻ nào định bắt trộm con chim sơn ca vừa hót vừa nhảy của ta, ta ăn thịt kẻ ấy!

Người đàn ông nói:

— Tôi không biết con chim ấy là của ngài. Tôi xin chuộc lỗi, xin nộp thật nhiều vàng để chuộc mạng, chỉ xin ngài tha cho tôi sống.

Sư tử đáp:

— Không gì cứu được ngươi, trừ khi ngươi hứa cho ta thứ đầu tiên ngươi gặp khi về tới nhà. Nếu ngươi chịu thế, ta tha mạng cho ngươi, lại cho thêm con chim để mang về cho con gái.

Người đàn ông không chịu:

— Thứ đầu tiên ấy có thể là con gái út của tôi. Nó thương tôi nhất, lần nào tôi về nó cũng chạy ra đón.

Nhưng người hầu sợ quá, bảo:

— Đâu nhất thiết cô út phải là người ra đón ông đầu tiên, có khi là con mèo, con chó thì sao.

Người đàn ông nghe theo, cầm lấy con chim sơn ca vừa hót vừa nhảy, và hứa cho sư tử thứ đầu tiên ông gặp khi về tới nhà.

Về tới nơi, vừa bước vào nhà thì người đầu tiên ông gặp chẳng phải ai khác mà chính là cô con gái út yêu quý. Cô chạy ra, ôm hôn cha, và khi thấy cha mang về con chim sơn ca vừa hót vừa nhảy, cô mừng quýnh lên. Nhưng người cha chẳng vui nổi, ông bật khóc mà nói:

— Con yêu quý của cha, con chim nhỏ này cha phải mua bằng giá đắt lắm. Cha đã phải hứa gả con cho một con sư tử dữ. Bắt được con rồi, nó sẽ xé xác con mà ăn mất.

Ông kể cho con nghe hết đầu đuôi, và xin con đừng đi, mặc cho chuyện gì xảy ra. Nhưng cô an ủi cha:

— Cha yêu quý, cha đã hứa thì phải giữ lời. Con sẽ đi, con sẽ làm cho sư tử dịu lại, rồi con sẽ lành lặn trở về với cha.

Sáng hôm sau, cô nhờ người chỉ đường, từ biệt cha rồi bình thản đi vào rừng.

Thật ra con sư tử là một hoàng tử bị phù phép. Ban ngày chàng là sư tử, và tất cả người hầu của chàng cũng hoá thành sư tử. Ban đêm, họ lại trở về hình người. Cô gái tới nơi được đón tiếp niềm nở, được dẫn vào lâu đài. Đêm xuống, sư tử trở thành một chàng trai khôi ngô, và lễ cưới được tổ chức linh đình. Hai người sống với nhau vui vẻ, đêm thức, ngày ngủ.

Một hôm chàng tới bảo vợ:

— Mai nhà cha nàng có tiệc, chị cả nàng đi lấy chồng. Nếu nàng muốn về dự, các sư tử của ta sẽ đưa nàng đi.

Nàng bảo muốn lắm, nàng nhớ cha lắm. Nàng lên xe, các sư tử theo hộ tống. Nàng về tới nơi, cả nhà mừng rỡ khôn xiết, vì ai cũng tưởng nàng đã bị sư tử xé xác, chết từ lâu rồi. Nàng kể mình có người chồng đẹp đẽ thế nào, mình sống sung sướng ra sao, rồi ở lại đến hết đám cưới mới về rừng.

Tới khi cô con gái thứ hai lấy chồng, nàng lại được mời về dự. Nàng nói với sư tử:

— Lần này em không muốn đi một mình đâu, chàng phải đi cùng em.

Nhưng sư tử bảo như thế nguy hiểm cho chàng lắm. Ở đó, chỉ cần một tia sáng từ ngọn nến đang cháy chạm vào người, chàng sẽ hoá thành chim bồ câu, và phải bay cùng đàn bồ câu suốt bảy năm.

— Chàng cứ đi với em, — nàng nói, — em sẽ trông chừng chàng, giữ cho chàng khỏi mọi ánh sáng.

Thế là hai vợ chồng cùng đi, mang theo cả đứa con nhỏ. Tới nơi, nàng cho xây một gian phòng tường dày chắc, không tia sáng nào lọt qua được, để chàng ngồi trong đó lúc người ta thắp nến đám cưới. Nhưng cánh cửa phòng lại làm bằng gỗ tươi, gỗ co lại nứt ra một khe nhỏ, không ai để ý.

Đám cưới diễn ra linh đình. Lúc đoàn rước dâu từ nhà thờ trở về, mang theo bao nhiêu đuốc, bao nhiêu nến, đi ngang qua gian phòng, thì một tia sáng nhỏ như sợi tóc lọt qua khe cửa, rơi trúng hoàng tử. Tia sáng vừa chạm vào, chàng lập tức biến hình. Nàng vào tìm chồng thì chẳng thấy đâu, chỉ thấy một con bồ câu trắng đang đậu. Bồ câu nói với nàng:

— Ta phải bay đi khắp thế gian bảy năm. Nhưng cứ bảy bước, ta sẽ để rơi một giọt máu đỏ và một chiếc lông trắng để chỉ đường cho nàng. Nàng lần theo dấu ấy thì sẽ cứu được ta.

Rồi bồ câu bay ra cửa. Nàng đi theo, và cứ bảy bước lại có một giọt máu đỏ nhỏ và một chiếc lông trắng nhỏ rơi xuống chỉ đường. Nàng cứ thế đi mãi vào thế gian rộng lớn, không ngoảnh lại, không nghỉ chân. Bảy năm sắp tròn, nàng mừng thầm nghĩ sắp được cứu thoát rồi, nào ngờ vẫn còn xa lắm.

Một hôm đang đi, nàng không thấy lông rơi, cũng chẳng thấy giọt máu đỏ nào nữa. Ngẩng lên thì con bồ câu đã biến mất. Nàng nghĩ: "Người đời không giúp được mình chuyện này." Nàng bèn lên tận chỗ mặt trời, hỏi:

— Mặt trời ơi, mặt trời chiếu vào mọi khe kẽ, rọi khắp mọi đỉnh cao, có thấy con bồ câu trắng nào bay qua không?

Mặt trời đáp:

— Không, ta không thấy. Nhưng ta cho cô cái hộp nhỏ này. Khi nào khốn khó lắm thì cô hãy mở ra.

Nàng cảm ơn mặt trời rồi đi tiếp. Tới tối, trăng lên, nàng hỏi:

— Trăng ơi, trăng sáng suốt đêm, soi khắp ruộng đồng rừng rú, có thấy con bồ câu trắng nào bay qua không?

Mặt trăng đáp:

— Không, ta không thấy. Nhưng ta cho cô quả trứng này. Khi nào khốn khó lắm thì cô hãy đập vỡ ra.

Nàng cảm ơn mặt trăng rồi đi tiếp, tới khi gió đêm thổi tới phả vào người. Nàng hỏi:

— Gió đêm ơi, gió thổi qua mọi ngọn cây, luồn dưới mọi chiếc lá, có thấy con bồ câu trắng nào bay qua không?

Gió đêm đáp:

— Không, ta không thấy. Nhưng để ta hỏi ba ngọn gió kia, có khi chúng thấy.

Gió đông và gió tây tới, đều bảo không thấy gì. Nhưng gió nam nói:

— Con bồ câu trắng thì ta thấy rồi. Nó bay tới Biển Đỏ, ở đó nó đã hoá lại thành sư tử, vì bảy năm đã hết. Giờ sư tử đang giao chiến với một con rồng, mà con rồng ấy lại là một nàng công chúa bị phù phép.

Gió đêm bảo nàng:

— Ta bày cho cô cách này. Cô hãy tới Biển Đỏ. Bên bờ phải có những cành roi dài mọc thành hàng, cô đếm, tới cành thứ mười một thì chặt lấy, đánh vào con rồng. Như thế sư tử mới thắng được nó, và cả hai sẽ trở lại hình người. Sau đó cô nhìn quanh, sẽ thấy chim Thần Ưng đậu bên Biển Đỏ. Cô cùng người thương hãy nhảy lên lưng nó, chim sẽ chở hai người qua biển về nhà. Đây, cô cầm lấy hạt dẻ này. Khi bay tới giữa biển, cô thả nó xuống, lập tức hạt sẽ nảy mầm, một cây dẻ lớn sẽ mọc lên khỏi mặt nước cho chim Thần Ưng nghỉ chân. Nếu không được nghỉ, nó không đủ sức chở hai người qua biển. Mà nếu cô quên thả hạt, nó sẽ thả hai người rơi xuống biển.

Nàng đi tới đó, thấy mọi thứ đúng như gió đêm nói. Nàng đếm những cành roi bên bờ biển, chặt cành thứ mười một, đánh vào con rồng, và sư tử thắng được nó. Lập tức cả hai trở lại hình người.

Nhưng nàng công chúa trước kia là rồng, vừa thoát khỏi phép thuật, liền ôm lấy chàng trai, ngồi lên lưng chim Thần Ưng, đưa chàng đi mất. Người con gái đáng thương đã đi bao nhiêu đường xa, giờ lại đứng trơ trọi một mình. Nàng ngồi xuống khóc. Nhưng rồi nàng lấy lại can đảm, nói:

— Gió thổi tới đâu, gà gáy tới bao giờ, ta sẽ đi tới đó, tới chừng ấy, cho tới khi tìm được chàng.

Nàng lại đi, đi mãi, đi mãi những quãng đường dài, cho tới khi gặp toà lâu đài nơi hai người kia đang sống. Ở đó nàng nghe tin sắp có tiệc lớn, hai người sẽ làm lễ cưới. Nàng nói:

— Trời vẫn còn giúp ta.

Nàng mở chiếc hộp mặt trời cho. Trong hộp có một bộ váy rực rỡ như chính mặt trời. Nàng lấy ra mặc vào, rồi đi lên lâu đài. Mọi người, cả cô dâu nữa, đều trầm trồ nhìn nàng. Cô dâu thích bộ váy quá, nghĩ có thể dùng làm váy cưới, bèn hỏi nàng có bán không.

— Không bán lấy tiền lấy của, — nàng đáp, — chỉ đổi lấy máu thịt.

Cô dâu hỏi thế là ý gì. Nàng đáp:

— Cho tôi ngủ một đêm trong phòng chú rể.

Cô dâu không muốn, nhưng lại rất thèm bộ váy, cuối cùng đành nhận lời. Có điều cô ta sai người hầu phòng cho hoàng tử uống một liều thuốc ngủ.

Đêm xuống, khi chàng trai đã ngủ say, nàng được dẫn vào phòng. Nàng ngồi bên giường mà nói:

— Em đã đi theo chàng bảy năm trời, em đã tới chỗ mặt trời, mặt trăng, bốn ngọn gió để hỏi tin chàng, em đã giúp chàng thắng con rồng. Chẳng lẽ chàng quên em thật rồi sao?

Nhưng hoàng tử ngủ say quá, chàng chỉ nghe như có tiếng gió xào xạc ngoài rặng thông. Trời sáng, nàng bị dẫn ra ngoài, phải trao bộ váy vàng cho cô dâu.

Thấy cả cách ấy cũng vô ích, nàng buồn bã đi ra đồng cỏ, ngồi xuống khóc. Đang ngồi thì nàng chợt nhớ tới quả trứng mặt trăng cho. Nàng đập ra, thì từ trong trứng chui ra một con gà mái với mười hai chú gà con toàn bằng vàng. Lũ gà con chạy loăng quăng, kêu chiêm chiếp, rồi lại chui vào nằm dưới cánh mẹ, đẹp chẳng gì trên đời sánh bằng. Nàng đứng dậy lùa đàn gà đi trên đồng cỏ, cho tới khi cô dâu nhìn qua cửa sổ thấy. Cô dâu thích đàn gà con quá, chạy ngay xuống hỏi có bán không.

— Không bán lấy tiền lấy của, chỉ đổi lấy máu thịt. Cho tôi ngủ thêm một đêm nữa trong phòng chú rể.

Cô dâu bảo được, định lừa nàng như tối hôm trước.

Nhưng lúc đi ngủ, hoàng tử hỏi người hầu phòng đêm qua có tiếng thì thầm, xào xạc gì thế. Người hầu bèn kể hết: rằng anh ta buộc phải cho chàng uống thuốc ngủ, vì có một cô gái nghèo được lén vào ngủ trong phòng, và đêm nay anh ta lại phải cho chàng uống nữa. Hoàng tử bảo:

— Đổ thuốc xuống cạnh giường đi.

Đêm ấy, nàng lại được dẫn vào. Nàng vừa bắt đầu kể những nỗi gian truân của mình, chàng đã nhận ra ngay giọng nói của người vợ yêu dấu. Chàng nhảy bật dậy, kêu lên:

— Giờ ta mới thật sự được giải thoát! Ta như người đang mơ, vì nàng công chúa lạ kia đã bỏ bùa cho ta quên nàng. Nhưng trời thương, đã gỡ bùa mê cho ta vừa kịp lúc.

Đêm ấy hai người lén rời lâu đài, vì sợ cha của nàng công chúa kia, ông ta là một phù thuỷ. Họ ngồi lên lưng chim Thần Ưng, chim chở họ bay qua Biển Đỏ. Tới giữa biển, nàng thả hạt dẻ xuống. Tức thì một cây dẻ lớn mọc lên, chim Thần Ưng đậu xuống nghỉ, rồi đưa hai người về tận nhà. Ở nhà, họ gặp lại đứa con, nay đã lớn khôn, xinh đẹp. Và từ đó họ sống vui vẻ cho tới cuối đời.

— Hết —