Ngôi nhà dưới rặng đào

Chương 1: Ngôi nhà dưới rặng đào

Thi sĩ Trịnh Cốc từng ngâm: Hẳn hoa đào đang nở trên mộ Tiết Đào.

Bạn hỏi nàng là ai, nàng Tiết Đào xinh đẹp ấy ư? Hơn một nghìn năm nay, cây cối vẫn thì thầm trên chiếc giường đá của nàng. Và những âm tiết trong tên nàng tới tai người lắng nghe cùng tiếng lá rì rào, cùng cành cây nghìn ngón run rẩy, cùng ánh sáng và bóng râm chao động, cùng làn hương ngọt ngào như hơi thở một người đàn bà của muôn ngàn bông hoa dại: Tiết Đào. Nhưng ngoài tiếng thì thầm tên nàng, cây cối nói gì thì chẳng ai hiểu nổi, và chỉ có chúng còn nhớ những năm tháng của Tiết Đào. Dẫu vậy, bạn cũng có thể nghe đôi điều về nàng từ những người kể chuyện rong lừng danh của Trung Hoa, những người đêm đêm kể truyền thuyết xưa cho đám đông lắng nghe, đổi lấy vài đồng tiền. Bạn cũng có thể tìm thấy đôi điều về nàng trong cuốn sách tên là Kim Cổ Kỳ Quan, nghĩa là Những chuyện lạ xưa nay. Và có lẽ trong mọi điều chép ở đó, lạ lùng nhất là ký ức này về Tiết Đào.

Năm trăm năm trước, dưới triều vua Hồng Vũ nhà Minh, ở thành Quảng Châu, thành của các bậc tiên, có một người nổi tiếng học rộng và mộ đạo tên là Điền Bách Lộc. Điền Bách Lộc có một con trai, một cậu bé khôi ngô, về học vấn, dáng vẻ cũng như lễ nghĩa văn nhã, chẳng ai cùng lứa hơn được. Cậu tên là Minh Di.

Khi chàng trai bước sang mùa hè thứ mười tám, cha chàng là Bách Lộc được bổ làm quan đốc học ở thành Thành Đô, và Minh Di theo cha mẹ tới đó. Gần thành Thành Đô có một người giàu sang quyền quý, là một vị quan đại thần trong triều, tên là Trương, đang muốn tìm một thầy giáo xứng đáng cho con cái. Nghe tin quan đốc học mới tới, ngài Trương tới thăm để hỏi ý kiến việc ấy. Tình cờ gặp gỡ, chuyện trò với cậu con trai tài hoa của Bách Lộc, ông mời ngay Minh Di làm thầy dạy riêng cho con cái nhà mình.

Nhà ngài Trương ở cách thành mấy dặm, nên mọi người cho rằng tốt nhất Minh Di nên ở luôn tại nhà chủ. Chàng trai bèn sửa soạn mọi thứ cần thiết cho chỗ ở mới. Cha mẹ chàng từ biệt con, khuyên răn con những lời khôn ngoan, dẫn lời Lão Tử và các bậc hiền triết xưa:

— Một gương mặt đẹp làm cả thế gian say đắm, nhưng Trời thì chẳng bao giờ bị nó lừa. Thấy một người đàn bà từ phương đông đi tới, con hãy nhìn về phương tây. Thấy một thiếu nữ từ phương tây đi lại, con hãy quay mắt về phương đông.

Nếu sau này Minh Di không nghe lời khuyên ấy thì cũng chỉ vì tuổi trẻ và sự vô tư của một tấm lòng vốn hồn nhiên vui vẻ.

Thế là chàng tới ở nhà ngài Trương, mùa thu qua, rồi mùa đông cũng qua.

Khi tháng hai mùa xuân sắp tới, gần cái ngày vui người Trung Hoa gọi là Hoa Triêu, tức ngày sinh nhật của trăm hoa, Minh Di bỗng nhớ cha mẹ, muốn về thăm. Chàng giãi bày với ngài Trương tốt bụng. Ông chẳng những cho phép mà còn dúi vào tay chàng hai lạng bạc, nghĩ rằng chàng có thể muốn mua chút quà cho cha mẹ, vì theo tục lệ Trung Hoa, ngày Hoa Triêu người ta biếu quà bạn bè, họ hàng.

Hôm ấy, khắp không gian lơ mơ hương hoa, rộn rã tiếng ong vo ve. Minh Di thấy như lối mòn mình đi đã bao năm chẳng có ai qua lại. Cỏ mọc cao trên lối. Những cây cổ thụ khổng lồ hai bên đan những cánh tay mạnh mẽ phủ rêu trên đầu chàng, che rợp con đường. Nhưng những khoảng tối dưới tán lá rộn ràng tiếng chim, những lối sâu trong rừng rực rỡ hơi sương vàng, thơm ngát hơi thở của hoa như ngôi đền ngào ngạt khói hương. Niềm vui mơ màng của ngày xuân thấm vào lòng Minh Di. Chàng ngồi xuống giữa những bông hoa non, dưới những cành cây đung đưa trên nền trời tím biếc, để uống lấy hương thơm và ánh sáng, để tận hưởng sự im lặng ngọt ngào bao la.

Đang ngồi nghỉ như thế, một tiếng động khiến chàng quay nhìn về phía một chỗ rợp bóng, nơi những cây đào dại đang nở hoa. Chàng thấy một thiếu phụ trẻ, đẹp như chính những bông hoa đang ửng hồng, đang cố nấp giữa rặng đào. Chàng chỉ nhìn trong một thoáng, nhưng Minh Di không thể không nhận ra vẻ kiều diễm của gương mặt nàng, làn da trong như vàng ròng, đôi mắt dài long lanh dưới cặp mày cong thanh tú như đôi cánh ngài tằm xoè rộng. Minh Di vội quay mặt đi, đứng dậy đi tiếp. Nhưng nghĩ tới đôi mắt quyến rũ kia đang nhìn trộm mình qua kẽ lá, chàng bối rối tới mức đánh rơi số bạc mang trong tay áo mà không hay biết. Lát sau, chàng nghe tiếng bước chân nhẹ nhàng chạy sau lưng, và giọng một người con gái gọi tên mình. Ngạc nhiên quay lại, chàng thấy một cô thị tỳ xinh xắn. Cô nói:

— Thưa công tử, chủ nhân tôi sai tôi nhặt trả công tử số bạc công tử đánh rơi trên đường.

Minh Di nhã nhặn cảm ơn cô gái, nhờ cô chuyển lời kính chào tới chủ nhân. Rồi chàng tiếp tục đi qua sự im lặng ngát hương, xuyên qua những bóng râm đang mơ màng trên lối mòn bị lãng quên. Chính chàng cũng đang mơ màng, thấy tim mình đập nhanh lạ lùng khi nghĩ tới bóng hình xinh đẹp chàng vừa thấy.

Cũng vào một ngày như thế, Minh Di trở về theo lối cũ, lại dừng chân ở chỗ bóng hình duyên dáng kia đã thoáng hiện trước mắt chàng. Nhưng lần này chàng ngạc nhiên thấy qua một dãy dài cây cổ thụ một ngôi nhà trước đây chàng không để ý. Đó là một biệt thự giữa thôn dã, không lớn, nhưng thanh nhã khác thường. Những viên ngói xanh lam rực rỡ trên mái kép cong vút, răng cưa, nhô lên khỏi tán lá, như hoà màu vào bầu trời xanh trong sáng của ngày xuân. Những hoạ tiết xanh vàng trên các hiên chạm trổ mô phỏng tài tình những chiếc lá, những bông hoa đang tắm nắng. Và trên đầu những bậc thềm trước nhà, nơi có những con rùa lớn bằng sứ canh giữ, Minh Di thấy bà chủ ngôi nhà đang đứng, người đã chiếm trọn những mộng tưởng nồng nàn của chàng, bên cạnh là cô thị tỳ từng mang lời cảm ơn của chàng tới nàng. Đang nhìn, Minh Di thấy mắt họ đang hướng về mình. Họ mỉm cười, trò chuyện với nhau như đang nói về chàng. Dù rụt rè, chàng trai cũng lấy hết can đảm cúi chào người đẹp từ xa. Chàng sửng sốt thấy cô thị tỳ vẫy mình lại gần. Mở một cánh cổng mộc nửa khuất sau những dây leo trổ hoa đỏ thắm, Minh Di bước theo lối đi xanh rì dẫn tới thềm, lòng vừa ngạc nhiên vừa rụt rè vui sướng. Chàng tới gần, người đẹp lui vào trong, nhưng cô thị tỳ chờ sẵn ở bậc thềm rộng đón chàng. Chàng bước lên, cô nói:

— Thưa công tử, chủ nhân tôi hiểu công tử muốn cảm ơn người về chút việc mọn hôm nọ người sai tôi làm giúp công tử. Người mời công tử vào nhà, vì người đã nghe danh công tử, muốn được hân hạnh chào công tử.

Minh Di ngượng ngùng bước vào. Chân chàng không gây tiếng động nào trên tấm chiếu mềm êm như rêu rừng. Chàng thấy mình đứng trong một gian khách rộng, mát, thơm mùi hoa vừa hái. Một sự yên tĩnh dịu dàng bao trùm ngôi nhà. Bóng chim bay lướt qua những vệt nắng lọt qua mành trúc buông lưng chừng. Những con bướm lớn cánh màu lửa bay vào, lượn một thoáng quanh những chiếc bình vẽ, rồi lại bay ra khu rừng bí ẩn. Và cũng lặng lẽ như chúng, bà chủ trẻ bước vào từ một cửa khác, dịu dàng chào chàng trai. Chàng chắp tay trước ngực cúi rạp đáp lễ. Nàng cao hơn chàng tưởng, mảnh mai uyển chuyển như một đoá huệ đẹp. Mái tóc đen của nàng cài những bông hoa trắng ngà. Xiêm áo bằng lụa nhạt của nàng đổi sắc mỗi khi nàng cử động, như sương khói đổi màu theo ánh sáng.

Khi cả hai đã ngồi xuống sau những lời chào hỏi theo lễ, nàng nói:

— Nếu tôi không lầm, vị khách quý của tôi chẳng ai khác chính là Điền công tử, tên Minh Di, thầy dạy con cái của người họ hàng đáng kính của tôi, quan đại thần họ Trương. Vì nhà quan Trương cũng là nhà tôi, nên tôi không thể không coi thầy dạy con cái người là người thân của mình.

Minh Di đáp, không khỏi kinh ngạc:

— Thưa phu nhân, tôi có dám mạo muội hỏi phu nhân thuộc dòng họ nào, và phu nhân có họ hàng thế nào với ân chủ cao quý của tôi chăng?

Người đẹp đáp:

— Gia đình hèn mọn của tôi họ Bình, một dòng họ lâu đời ở thành Thành Đô. Tôi là con gái một người họ Tiết ở Môn Hiếu, tôi cũng mang họ Tiết. Tôi lấy một chàng trai họ Bình tên là Khang. Nhờ cuộc hôn nhân ấy mà tôi thành họ hàng với ân chủ tốt bụng của công tử. Nhưng chồng tôi mất ngay sau ngày cưới, và tôi chọn chốn hẻo lánh này để ở trong thời gian goá bụa.

Giọng nàng có một thứ nhạc lơ mơ, như tiếng suối reo, như tiếng thì thầm của mùa xuân. Cách nàng nói có một vẻ duyên dáng lạ lùng mà Minh Di chưa từng nghe bao giờ. Nhưng biết nàng là goá phụ, chàng trai không dám ở lâu trước mặt nàng nếu không được mời chính thức. Nhấp xong chén trà đậm dâng mời, chàng đứng dậy cáo từ. Nhưng nàng Tiết không để chàng đi nhanh thế.

Nàng nói:

— Không, công tử ơi, xin hãy ở lại nhà tôi thêm chút nữa. Nếu ân chủ đáng kính của công tử biết công tử đã tới đây mà tôi không tiếp đãi như khách quý, không thết đãi công tử như thết đãi chính người, tôi biết người sẽ giận lắm. Ít ra cũng ở lại dùng bữa tối đã.

Thế là Minh Di ở lại, trong lòng thầm vui sướng, vì chàng thấy nàng Tiết là người đẹp đẽ, dịu dàng nhất chàng từng gặp, và chàng thấy mình yêu nàng hơn cả cha mẹ mình. Trong lúc hai người trò chuyện, những bóng chiều dài dần dần hoà làm một màn tối tím. Ánh vàng chanh rực rỡ của hoàng hôn tắt lịm. Và những vì sao gọi là Tam Thai, chủ sự sống chết và số mệnh con người, mở đôi mắt sáng lạnh trên bầu trời phương bắc. Trong nhà nàng Tiết, những chiếc đèn lồng vẽ hoa đã thắp. Bàn đã dọn bữa tối. Minh Di ngồi vào bàn, chẳng thấy muốn ăn mấy, chỉ nghĩ tới gương mặt quyến rũ trước mặt. Thấy chàng chẳng mấy động đũa tới những món ngon bày trên đĩa, nàng Tiết mời vị khách trẻ uống rượu, và hai người cùng uống mấy chén. Đó là thứ rượu màu tía, mát lạnh tới mức chén rót rượu vào phủ một lớp sương mờ, vậy mà nó như sưởi ấm mạch máu bằng một ngọn lửa lạ.

Với Minh Di, uống vào rồi, mọi vật như sáng rỡ lên vì phép mầu. Tường phòng như lùi xa, mái nhà như cao vút. Những ngọn đèn treo trên dây xích sáng như sao, và giọng nàng Tiết trôi tới tai chàng như một khúc nhạc xa vẳng qua khoảng không của một đêm mơ màng. Lòng chàng phơi phới, lưỡi chàng như được cởi trói, những lời chàng tưởng chẳng bao giờ dám thốt cứ thế bay ra khỏi môi. Thế nhưng nàng Tiết không tìm cách ngăn chàng lại. Môi nàng không cười, nhưng đôi mắt dài long lanh như cười vui sung sướng trước những lời ngợi khen của chàng, đáp lại ánh nhìn say đắm ngưỡng mộ của chàng bằng sự quan tâm trìu mến.

Nàng nói:

— Tôi đã nghe về tài năng hiếm có, về những ngón nghề thanh nhã của công tử. Tôi biết hát đôi chút, dù chẳng dám nhận mình có học vấn gì về âm nhạc. Giờ được hân hạnh ngồi cùng một bậc thầy âm nhạc, tôi xin mạo muội gạt sự khiêm nhường sang bên, xin công tử hát cùng tôi vài bài. Nếu công tử hạ cố xem qua những bản nhạc của tôi, tôi coi đó là niềm vui không nhỏ.

Minh Di đáp:

— Thưa phu nhân, vinh dự và niềm vui sẽ là của tôi. Tôi chẳng biết nói sao cho hết lòng biết ơn xứng với ân huệ hiếm có ấy.

Theo tiếng một chiếc chiêng bạc nhỏ, cô thị tỳ mang bản nhạc vào rồi lui ra. Minh Di cầm lấy những bản thảo, háo hức xem. Giấy viết có màu vàng nhạt, nhẹ như tơ nhện, nhưng nét chữ đẹp một vẻ cổ kính, như thể do chính ngọn bút của Hắc Tùng Sứ Giả, vị thần mực bé không hơn con ruồi, vạch nên. Và chữ ký dưới những bài ấy là chữ ký của Nguyên Chẩn, của Cao Biền, của Đỗ Mục, những bậc thi sĩ, nhạc sĩ lừng lẫy đời Đường! Thấy những báu vật vô giá, độc nhất vô nhị như thế, Minh Di không kìm được tiếng kêu sung sướng, khó lòng đành lòng để chúng rời tay mình dù chỉ một khắc.

Chàng kêu lên:

— Ôi phu nhân! Đây thật là những vật vô giá, quý hơn của báu của mọi vị vua. Đây đúng là bút tích của những bậc thầy đã ca hát năm trăm năm trước khi chúng ta ra đời. Sao lại giữ được kỳ diệu đến thế! Chẳng phải đây là thứ mực thần mà người ta nói: Bách niên như thạch, nhất điểm như tất, trăm năm vẫn rắn như đá, mỗi nét như sơn mài đó sao? Và bài này mới thần diệu làm sao! Bài ca của Cao Biền, ông hoàng của các nhà thơ, quan trấn thủ Tứ Xuyên năm trăm năm trước!

Nàng Tiết thì thầm, mắt ánh lên một tia sáng lạ:

— Cao Biền! Cao Biền yêu dấu! Cao Biền cũng là người tôi yêu thích nhất. Minh Di thân yêu, ta hãy cùng ngâm thơ ông theo điệu nhạc xưa, nhạc của những năm tháng huy hoàng khi con người cao quý và khôn ngoan hơn bây giờ.

Và giọng hai người vút lên qua màn đêm ngát hương như giọng của loài chim thần phượng hoàng, hoà vào nhau ngọt ngào trong vắt. Được một lúc, Minh Di bị giọng hát người bạn mê hoặc, chỉ còn biết lặng người say sưa lắng nghe. Ánh đèn trong phòng nhoà đi trước mắt, nước mắt sung sướng lăn dài trên má chàng.

Thế là nửa đêm đã qua. Hai người vẫn trò chuyện, vẫn uống thứ rượu tía mát lạnh, vẫn hát những bài ca đời Đường, cho tới khuya lắm. Đã mấy lần Minh Di nghĩ tới chuyện ra về, nhưng lần nào nàng Tiết cũng cất giọng ngọt như bạc ấy bắt đầu kể một câu chuyện tuyệt diệu về những thi nhân vĩ đại thời xưa và những người đàn bà họ yêu, khiến chàng như người bị bỏ bùa. Hoặc nàng lại hát cho chàng nghe một bài lạ lùng tới mức mọi giác quan của chàng như tắt lịm, chỉ còn đôi tai. Và sau cùng, khi nàng ngừng lại nâng chén mời chàng, Minh Di không cầm lòng được nữa, vòng tay ôm lấy chiếc cổ tròn trịa của nàng, kéo mái đầu xinh xắn của nàng sát lại, hôn lên đôi môi đỏ thắm và ngọt ngào hơn cả rượu. Rồi đôi môi họ chẳng rời nhau nữa. Đêm đã về khuya mà họ chẳng hay.

Chim thức giấc, hoa mở mắt đón mặt trời mọc, và sau cùng Minh Di đành phải từ biệt người tình đã bỏ bùa mình. Nàng Tiết tiễn chàng ra thềm, âu yếm hôn chàng, nói:

— Chàng ơi, hãy tới đây thường xuyên nhất có thể, mỗi khi lòng chàng thì thầm bảo chàng tới. Em biết chàng không phải loại người bạc tình bạc nghĩa, đem chuyện kín kể cho người ngoài. Nhưng chàng còn trẻ quá, có khi lại vô tình. Em xin chàng đừng bao giờ quên rằng chỉ có những vì sao chứng giám tình yêu của chúng ta. Chàng yêu dấu, đừng kể chuyện này với một người sống nào. Và hãy mang theo vật kỷ niệm nhỏ này của đêm hạnh phúc.

Rồi nàng trao cho chàng một vật nhỏ tinh xảo, lạ lùng: một chiếc chặn giấy hình con sư tử nằm phục, tạc bằng ngọc vàng như thứ ngọc mà cầu vồng sinh ra để tôn vinh Khổng Phu Tử. Chàng trai trìu mến hôn món quà và bàn tay xinh đẹp đã trao nó, thề:

— Xin quỷ thần trừng phạt anh, nếu có bao giờ anh cố ý để em phải trách anh, người yêu dấu!

Và họ chia tay nhau với những lời thề nguyền.

Sáng hôm ấy, về tới nhà ngài Trương, Minh Di nói lời dối trá đầu tiên trong đời. Chàng bảo rằng mẹ chàng dặn, nay trời đã đẹp, từ giờ đêm đêm chàng hãy về nhà ngủ, đường tuy hơi xa nhưng chàng khoẻ mạnh, nhanh nhẹn, lại cần khí trời và vận động cho khoẻ. Ngài Trương tin hết lời Minh Di, chẳng phản đối gì. Thế là chàng trai được tự do qua mọi buổi tối ở nhà nàng Tiết xinh đẹp. Đêm nào họ cũng dành cho những thú vui đã làm buổi gặp đầu tiên thú vị đến thế. Họ thay nhau hát và trò chuyện. Họ đánh cờ tướng, môn cờ uyên bác do Vũ Vương sáng tạo, mô phỏng chiến trận. Họ làm những bài thơ tám mươi vần về hoa, về cây, về mây, về suối, về chim, về ong. Nhưng về mọi ngón tài hoa, nàng Tiết đều hơn hẳn người yêu trẻ tuổi. Hễ chơi cờ là y như rằng quân tướng của Minh Di bị vây, bị thua. Hễ làm thơ là thơ nàng Tiết bao giờ cũng hơn thơ chàng, về sắc màu hài hoà của chữ, về vẻ thanh nhã của thể thơ, về tầm tư tưởng cao siêu cổ điển. Và đề tài họ chọn bao giờ cũng là những đề khó nhất, những đề của các thi nhân đời Đường. Những bài ca họ hát cũng là những bài ca của năm trăm năm trước, bài ca của Nguyên Chẩn, của Đỗ Mục, và hơn ai hết, của Cao Biền, bậc thi sĩ cao cả, quan trấn thủ xứ Tứ Xuyên.

Thế là mùa hạ tới rồi tàn trên mối tình của họ, và mùa thu rực rỡ tới, với những làn sương vàng như bóng ma, những bóng râm tím đầy ma lực.

— Hết chương 1 —