Chuyện một tờ báo

Tám giờ sáng, nó nằm trên sạp báo của Giu-dép-pi, vẫn còn ẩm hơi máy in. Giu-dép-pi, với cái khôn ranh của dân bán báo, đang la cà tán gẫu ở góc phố bên kia, để khách tự lấy báo, hẳn là theo một lý thuyết na ná như câu nồi nước có người canh thì lâu sôi.

Tờ báo đặc biệt này, đúng như thói quen và chủ trương của nó, là một nhà giáo dục, một người dẫn đường, một người khuyên răn, một người bênh vực, một cố vấn gia đình, một cuốn cẩm nang luôn mang theo bên mình.

Trong muôn vàn điều hay của nó, có thể chọn ra ba bài xã luận. Một bài, bằng lời lẽ giản dị, trong sáng mà sáng suốt, gửi tới các bậc cha mẹ và thầy cô giáo, phản đối việc dùng đòn roi với trẻ con.

Một bài khác là lời cảnh cáo buộc tội đầy ẩn ý gửi tới một thủ lĩnh công đoàn khét tiếng đang sắp xúi giục những người theo mình mở một cuộc đình công rắc rối.

Bài thứ ba là lời kêu gọi hùng hồn rằng lực lượng cảnh sát phải được ủng hộ, giúp đỡ trong mọi việc có thể làm tăng hiệu quả của họ với tư cách là người bảo vệ và phục vụ công chúng.

Ngoài những lời quở trách và đòi hỏi quan trọng ấy nhắm vào kho đức tính công dân, còn có một đơn thuốc khôn ngoan, hay một cách hành động, mà ông biên tập mục tâm tình đưa ra cho trường hợp cụ thể của một chàng trai than phiền về sự lạnh lùng của người yêu, dạy anh cách chinh phục nàng.

Lại nữa, trên trang làm đẹp có lời giải đáp đầy đủ cho một cô gái hỏi cách để có đôi mắt sáng, đôi má hồng và một gương mặt xinh đẹp.

Còn một mục nữa cần đặc biệt lưu ý, là một mẩu "nhắn tin riêng" ngắn, viết thế này:

"Anh Giắc thân yêu. Tha thứ cho em. Anh nói đúng. Gặp em ở góc phố Ma-đi-xơn lúc tám giờ rưỡi sáng nay. Trưa nay mình đi. Kẻ Hối Hận."

Tám giờ, một chàng trai mặt hốc hác, mắt ánh lên vẻ bồn chồn như lên cơn sốt, thả một xu vào sạp báo của Giu-dép-pi rồi nhặt tờ báo trên cùng khi đi ngang qua. Một đêm mất ngủ khiến anh dậy muộn. Chín giờ phải có mặt ở văn phòng, mà trong khoảng ấy còn phải nhét vào kịp một lần cạo râu và một cốc cà phê vội vàng.

Anh ghé tiệm cắt tóc, rồi vội vã lên đường. Anh nhét tờ báo vào túi, định tới giờ ăn trưa mới đọc. Tới góc phố kế tiếp, nó rơi khỏi túi anh, kéo theo đôi găng tay mới. Anh đi được ba dãy phố mới thấy mất găng, liền quay lại, bực bội.

Đúng tám giờ rưỡi, anh tới góc phố nơi đôi găng và tờ báo đang nằm. Nhưng lạ thay, anh chẳng thèm để ý tới thứ anh quay lại tìm. Anh đang nắm chặt hết sức hai bàn tay nhỏ nhắn, nhìn vào đôi mắt nâu đầy hối hận, trong khi niềm vui náo loạn trong tim.

— Anh Giắc yêu dấu, — cô nói, — em biết thế nào anh cũng tới đúng giờ.

"Không biết cô ấy nói thế là ý gì nhỉ," anh tự nhủ, "nhưng ổn cả, ổn cả rồi."

Một cơn gió lớn thổi phụt từ phía tây, nhặt tờ báo trên vỉa hè lên, mở tung nó ra, rồi cuốn nó bay lộn vòng xuống một con phố nhỏ. Ngược con phố ấy, đang đánh một con ngựa hồng hay giật mình kéo chiếc xe nhẹ bánh nan mảnh, là chàng trai đã viết thư cho ông biên tập mục tâm tình xin bí quyết chinh phục người con gái anh hằng thở than.

Cơn gió, với một cú nghịch ngợm, đập tờ báo đang bay vào mặt con ngựa hồng hay giật mình. Thế là một vệt dài màu ngựa hồng lẫn màu đỏ của bánh xe kéo dài suốt bốn dãy phố. Rồi một cột nước cứu hoả góp phần của mình vào trật tự vũ trụ, chiếc xe nát vụn như đã được định sẵn, còn người đánh xe thì nằm im lìm ở chỗ anh bị văng xuống mặt đường nhựa, ngay trước một ngôi nhà đá nâu nọ.

Người trong nhà chạy ra, nhanh chóng khiêng anh vào trong. Và có một người đã lấy mình làm gối cho đầu anh, chẳng màng tới những con mắt tò mò, cúi xuống mà nói:

— Ôi, là anh, xưa nay vẫn là anh mà, anh Bốp-bi! Anh không thấy sao? Mà nếu anh chết thì em cũng chết theo, và...

Nhưng giữa cơn gió này, ta phải nhanh chân theo kịp tờ báo của chúng ta.

Anh cảnh sát Ô-Brai bắt giữ nó với tư cách một phần tử nguy hiểm cho giao thông. Lấy những ngón tay to, chậm chạp vuốt lại những trang báo rối tung, anh đứng cách lối vào dành cho gia đình của quán rượu Chuông Nhà Thờ vài bước. Anh nặng nhọc đánh vần một dòng tít: "Báo chí đi đầu trong phong trào giúp đỡ cảnh sát".

Nhưng, suỵt! Giọng của Đen-ni, anh trưởng quầy rượu, vọng qua khe cửa:

— Có một ngụm cho anh đây, Mai-cơ, ông bạn già.

Sau những cột báo trải rộng thân thiện, anh cảnh sát Ô-Brai nhanh chóng đón nhận ngụm rượu thật. Anh bước đi, vạm vỡ, khoẻ khoắn, vững vàng, trở lại với nhiệm vụ. Ông chủ bút hẳn có thể tự hào khi thấy công sức của mình sớm đơm trái ngọt, một thứ trái ngọt đậm đà tinh thần, mà lại là thứ tinh thần chưng cất trong chai.

Anh cảnh sát Ô-Brai gấp tờ báo, tinh nghịch nhét nó vào dưới nách một cậu bé đang đi ngang qua. Cậu bé ấy tên là Giô-ni, và cậu mang tờ báo về nhà. Chị cậu tên là Gla-đít, và cô đã viết thư cho ông biên tập trang làm đẹp xin bí quyết thực hành để trở nên xinh đẹp. Đó là chuyện từ mấy tuần trước, và cô đã thôi không trông chờ thư trả lời. Gla-đít là một cô gái xanh xao, mắt xỉn, vẻ mặt bất mãn. Cô đang thay đồ để ra đại lộ mua ít dây viền. Bên dưới váy, cô ghim hai trang của tờ báo Giô-ni mang về. Khi cô bước đi, tiếng sột soạt nghe y hệt tiếng của thứ hàng thật.

Ngoài phố, cô gặp cô gái nhà Brao-nơ ở căn hộ tầng dưới, liền dừng lại nói chuyện. Cô gái nhà Brao-nơ xanh mặt. Chỉ có lụa năm đô-la một mét mới phát ra cái tiếng cô nghe thấy mỗi khi Gla-đít cựa mình. Cô gái nhà Brao-nơ, lòng ghen như thiêu đốt, nói một câu gì đó cay độc, rồi mím môi bỏ đi.

Gla-đít đi tiếp về phía đại lộ. Giờ đây đôi mắt cô lấp lánh như kim cương. Một sắc hồng tươi tắn ghé thăm đôi má cô. Một nụ cười đắc thắng, tinh tế, rạng rỡ làm gương mặt cô biến đổi hẳn. Cô xinh đẹp. Giá mà ông biên tập trang làm đẹp được nhìn thấy cô lúc ấy! Tôi nghĩ trong lời giải đáp cho cô trên báo có một câu gì đó về việc vun đắp tình cảm tốt đẹp với người khác để những gương mặt bình thường trở nên hấp dẫn.

Người thủ lĩnh công đoàn mà bài xã luận nghiêm trang, nặng ký của tờ báo nhắm vào chính là bố của Gla-đít và Giô-ni. Ông nhặt phần còn lại của tờ báo, sau khi Gla-đít đã lấy đi từ nó một món mỹ phẩm bằng tiếng lụa sột soạt. Bài xã luận không lọt vào mắt ông. Thay vào đó, mắt ông gặp một trong những câu đố tài tình, hấp dẫn, khiến cả kẻ ngốc lẫn người hiền triết đều say mê.

Người thủ lĩnh công đoàn xé nửa trang báo, kiếm bàn, bút chì, giấy, rồi dán chặt mình vào câu đố.

Ba tiếng sau, chờ ông mãi ở chỗ hẹn mà vô ích, những thủ lĩnh khác ôn hoà hơn tuyên bố và quyết định nhờ trọng tài hoà giải, thế là cuộc đình công cùng những nguy hiểm đi kèm được ngăn chặn. Những số báo sau đó, in mực màu, nhắc tới giọng kèn hiệu vang dội trong lời tố cáo thành công của tờ báo nhắm vào âm mưu của người thủ lĩnh công đoàn.

Những trang còn lại của tờ báo năng nổ cũng trung thành góp phần chứng minh sức mạnh của nó.

Khi Giô-ni đi học về, cậu tìm một chỗ kín đáo, lấy những cột báo bị mất ra khỏi bên trong quần áo. Cậu đã khéo léo bố trí chúng để bảo vệ thành công những vùng thường bị tấn công trong những trận đòn ở trường. Giô-ni học ở một trường tư, và vừa có chuyện rắc rối với thầy giáo. Như đã nói, số báo sáng hôm ấy có một bài xã luận tuyệt vời phản đối việc dùng đòn roi, và chắc chắn nó đã phát huy tác dụng.

Sau chuyện này, còn ai dám nghi ngờ sức mạnh của báo chí?

— Hết —