Cô dâu thật

Ngày xưa có một cô gái trẻ trung xinh đẹp, nhưng mẹ cô mất sớm, bà mẹ kế thì hành hạ cô đủ điều đau xót. Mụ giao việc gì, dù nặng nhọc đến đâu, cô cũng cặm cụi làm không một lời than, làm hết sức mình. Nhưng chẳng gì làm mềm được trái tim người đàn bà độc ác ấy. Mụ lúc nào cũng không vừa lòng, lúc nào cũng chê chưa đủ. Cô càng chăm chỉ, mụ càng chất thêm việc, trong đầu mụ chẳng có ý nghĩ nào khác ngoài việc làm sao đè lên vai cô gánh nặng mỗi lúc một lớn, làm sao cho đời cô thật cay đắng.

Một hôm mụ bảo cô:

— Đây là mười hai cân lông vũ, mày phải tuốt hết cho tao. Tối nay mà chưa xong thì liệu hồn mà ăn đòn. Mày tưởng cứ ngồi không suốt ngày được à?

Cô gái đáng thương ngồi xuống làm, nước mắt lăn dài trên má, vì cô biết chắc không thể nào làm xong trong một ngày. Hễ cô tuốt được một đống lông nhỏ trước mặt mà lỡ thở dài, hay sợ quá mà chắp tay lại, thì lông bay tung toé, cô lại phải nhặt lại mà bắt đầu từ đầu.

Có lúc cô chống khuỷu tay lên bàn, úp mặt vào hai bàn tay mà kêu lên:

— Chẳng lẽ trên mặt đất này không còn ai thương xót tôi sao?

Đúng lúc ấy cô nghe một giọng nói dịu dàng:

— Đừng buồn nữa con ạ, ta tới giúp con đây.

Cô gái ngẩng lên, thấy một bà cụ đứng bên cạnh. Bà cụ ân cần nắm tay cô mà bảo:

— Có điều gì đè nặng trong lòng, con cứ kể cho ta nghe.

Thấy bà nói năng thân tình, cô gái kể cho bà nghe cuộc đời buồn khổ của mình, rằng gánh nặng nọ chồng lên gánh nặng kia, việc giao mãi không bao giờ làm cho hết.

— Tối nay mà con chưa tuốt xong chỗ lông này, mẹ kế sẽ đánh con. Bà ấy đã doạ rồi, mà con biết bà ấy nói là làm.

Nước mắt cô lại tuôn rơi, nhưng bà cụ tốt bụng nói:

— Con đừng lo, cứ nghỉ ngơi đi, để ta làm việc cho con.

Cô gái nằm lên giường, chẳng mấy chốc đã ngủ thiếp đi. Bà cụ ngồi vào bàn, bên đống lông. Chao ôi, lông bay ra khỏi cuống vun vút, đôi bàn tay khô gầy của bà chỉ vừa chạm khẽ vào. Chẳng mấy chốc bà đã tuốt xong cả mười hai cân. Khi cô gái thức dậy, lông đã chất thành những đống lớn trắng như tuyết, cả căn phòng được dọn dẹp gọn gàng sạch sẽ, nhưng bà cụ thì đã biến mất. Cô gái tạ ơn trời, ngồi yên lặng chờ tới tối.

Mẹ kế bước vào, sửng sốt thấy việc đã xong. Mụ bảo:

— Thấy chưa, con ranh, chăm chỉ thì làm được bao nhiêu việc? Mày không biết kiếm việc khác mà làm à? Lại cứ ngồi khoanh tay ra đấy.

Lúc đi ra, mụ lẩm bẩm:

— Con này còn làm được nhiều hơn là ăn bánh mì. Phải giao cho nó việc nặng hơn nữa.

Sáng hôm sau, mụ gọi cô gái tới mà bảo:

— Đây là cái thìa, mày lấy nó tát cạn cho tao cái ao lớn cạnh vườn. Tối mà chưa xong thì mày biết hậu quả rồi đấy.

Cô gái cầm cái thìa, thấy nó thủng lỗ chỗ. Mà dẫu không thủng, có tát tới bao giờ cũng không cạn nổi cái ao. Cô bắt tay ngay vào việc, quỳ bên bờ nước, nước mắt rơi xuống ao, mà tát.

Bà cụ tốt bụng lại hiện ra. Biết vì sao cô buồn khổ, bà nói:

— Yên tâm đi con, con vào bụi cây kia mà nằm ngủ, việc của con để ta làm.

Còn lại một mình, bà cụ chỉ chạm khẽ vào mặt ao. Nước bốc lên như làn hơi, quyện vào những đám mây. Ao cạn dần, và khi cô gái thức dậy lúc mặt trời sắp lặn, đi tới xem thì chỉ còn thấy cá giãy đành đạch dưới bùn. Cô tới báo với mẹ kế rằng việc đã xong.

— Lẽ ra mày phải xong từ lâu rồi, — mụ nói, mặt tái đi vì tức.

Nhưng mụ lại nghĩ ra việc mới.

Sáng hôm thứ ba, mụ bảo cô gái:

— Ngoài cánh đồng kia, mày phải xây cho tao một toà lâu đài đẹp. Chiều tối là phải xong.

Cô gái hoảng sợ:

— Làm sao con làm nổi một việc lớn như thế?

Mẹ kế thét lên:

— Tao không cho cãi! Mày đã lấy cái thìa thủng mà tát cạn được cả cái ao, thì mày cũng xây được lâu đài. Ngay hôm nay tao sẽ dọn vào ở. Mà thiếu bất cứ thứ gì, dù nhỏ nhất, trong bếp hay dưới hầm, thì mày biết cái gì đang chờ mày đấy.

Mụ đuổi cô đi. Cô gái tới thung lũng, thấy đá tảng chồng chất lên nhau, cô dùng hết sức cũng không xê dịch nổi hòn nhỏ nhất. Cô ngồi xuống khóc, nhưng vẫn mong bà cụ tốt bụng tới giúp.

Bà cụ cũng chẳng để cô phải chờ lâu. Bà tới, an ủi cô:

— Con cứ ra bóng mát đằng kia nằm mà ngủ, ta sẽ xây lâu đài cho con. Nếu con thích, con có thể tự mình ở trong ấy.

Cô gái đi rồi, bà cụ chạm tay vào những tảng đá xám. Tức thì đá cựa mình, xích lại gần nhau, dựng đứng lên như thể những người khổng lồ đã xây tường. Rồi toà nhà mọc lên, cứ như có vô số bàn tay vô hình đang làm việc, đặt hòn đá này lên hòn đá kia. Mặt đất rung chuyển, những cây cột lớn tự vươn lên, xếp hàng ngay ngắn bên nhau. Trên mái, ngói tự xếp vào chỗ. Tới trưa, trên đỉnh tháp đã có chiếc chong chóng gió lớn đang quay, hình một nàng tiên vàng tà áo bay phấp phới.

Tới chiều tối thì bên trong lâu đài cũng đã hoàn tất. Bà cụ làm cách nào thì không ai biết được, nhưng tường các phòng đều bọc lụa bọc nhung, ghế thêu hoa sặc sỡ, ghế bành chạm trổ cầu kỳ đặt bên những chiếc bàn đá cẩm thạch, đèn chùm pha lê treo từ trần xuống, soi bóng trên mặt sàn bóng loáng. Những con vẹt xanh đậu trong lồng vàng, những loài chim lạ hót líu lo. Đâu đâu cũng lộng lẫy như sắp đón một vị vua về ở.

Mặt trời vừa sắp lặn thì cô gái tỉnh dậy, ánh sáng của cả nghìn ngọn nến rọi về phía cô. Cô bước vội tới, qua cánh cổng mở rộng vào trong lâu đài. Cầu thang trải thảm đỏ, tay vịn mạ vàng đặt đầy những chậu cây đang ra hoa. Nhìn thấy những căn phòng lộng lẫy, cô đứng sững như người hoá đá. Không biết cô còn đứng như thế bao lâu nữa, nếu không chợt nghĩ đến mẹ kế. Cô tự nhủ:

— Ôi, giá mà lần này bà ấy vừa lòng, thôi không hành hạ mình nữa.

Cô gái đi báo cho mẹ kế biết lâu đài đã xây xong.

— Tao dọn vào ngay đây, — mụ nói, rồi đứng dậy.

Bước vào lâu đài, mụ phải đưa tay che mắt vì chói lóa quá. Mụ bảo cô gái:

— Thấy chưa, mày làm việc này dễ ợt. Đáng lẽ tao phải giao cho mày việc gì khó hơn.

Mụ đi khắp các phòng, sục sạo mọi xó xỉnh xem có thiếu gì, có gì sơ sót không, nhưng chẳng tìm ra được gì. Mụ nhìn cô gái bằng ánh mắt hằn học, nói:

— Bây giờ xuống dưới. Còn phải xem bếp với hầm rượu. Mày mà quên thứ gì thì đừng hòng thoát tội.

Nhưng dưới bếp, lửa đang cháy trong lò, thức ăn đang sôi trong nồi, kẹp than và xẻng dựng sẵn bên tường, trên tường bày những dãy nồi đồng sáng loáng. Không thiếu thứ gì, kể cả thùng than và xô nước. Mụ quát:

— Lối xuống hầm ở đâu? Hầm mà không đầy ắp thùng rượu thì mày liệu đấy.

Mụ tự tay nhấc cửa sập lên, bước xuống cầu thang. Nhưng mụ vừa đi được hai bậc thì cánh cửa sập nặng nề, vốn chỉ dựng tạm, đổ sầm xuống. Cô gái nghe một tiếng thét, vội nhấc cửa lên định xuống cứu, nhưng mụ đã ngã lộn xuống dưới, cô thấy mụ nằm bất động dưới nền hầm, không còn hơi thở.

Thế là toà lâu đài tráng lệ thuộc về một mình cô gái. Thoạt đầu, cô chẳng biết làm sao cho quen với hạnh phúc ấy. Trong tủ treo đầy những bộ váy đẹp, rương nào cũng đầy vàng bạc hay ngọc trai đá quý, cô muốn gì cũng có được.

Chẳng bao lâu, tiếng tăm về sắc đẹp và sự giàu có của cô đã đồn khắp thế gian. Ngày nào cũng có người tới hỏi cưới, nhưng chẳng ai vừa ý cô. Cuối cùng có một hoàng tử tới, biết cách làm rung động trái tim cô, và cô hứa hôn với chàng.

Trong vườn lâu đài có một cây đoạn xanh tốt. Một hôm hai người ngồi tâm tình dưới gốc cây, chàng nói:

— Anh sẽ về nhà xin cha cho phép chúng mình cưới nhau. Em hãy đợi anh ở đây, dưới gốc cây đoạn này, vài giờ nữa anh sẽ trở lại.

Cô gái hôn lên má trái chàng mà nói:

— Anh hãy chung thuỷ với em, đừng để người con gái nào khác hôn lên má này. Em sẽ đợi ở đây, dưới gốc cây đoạn, cho tới khi anh trở về.

Cô ngồi dưới gốc cây đoạn tới khi mặt trời lặn, nhưng chàng không trở lại. Cô ngồi đợi ba ngày liền, từ sáng tới tối, nhưng vô ích. Ngày thứ tư chàng vẫn chưa về, cô nói:

— Chắc chắn chàng gặp chuyện chẳng lành rồi. Ta sẽ đi tìm chàng, chưa tìm được thì chưa về.

Cô gói ba bộ váy đẹp nhất của mình: một bộ thêu những ngôi sao lấp lánh, một bộ thêu những vầng trăng bạc, một bộ thêu những mặt trời vàng. Cô buộc một nắm đá quý vào khăn rồi lên đường. Tới đâu cô cũng hỏi thăm người chồng chưa cưới, nhưng chẳng ai thấy chàng, chẳng ai biết gì về chàng. Cô đi khắp chốn xa gần mà không tìm thấy chàng. Cuối cùng, cô đến ở làm người chăn bò cho một bác nông dân, chôn mấy bộ váy và đá quý dưới một hòn đá.

Từ đó cô sống đời người chăn bò, chăn đàn gia súc, lòng buồn bã, nhớ thương người yêu khôn nguôi. Cô có một chú bê con, cô tập cho nó quen hơi mình, cho nó ăn từ tay mình. Mỗi khi cô nói:

"Bê ơi, bê ơi, quỳ xuống nào,
Đừng quên cô chăn của bê nhé,
Như hoàng tử quên cô dâu nọ,
Ngồi chờ dưới gốc đoạn xanh,"

thì chú bê quỳ xuống, để cô vuốt ve.

Cô sống cô đơn, buồn khổ được vài năm thì trong nước có tin đồn rằng công chúa con vua sắp làm lễ cưới. Đường lên kinh thành đi ngang qua ngôi làng cô ở. Một hôm, đúng lúc cô lùa đàn gia súc ra đồng thì chú rể đi ngang qua. Chàng ngồi kiêu hãnh trên lưng ngựa, chẳng nhìn tới cô, nhưng cô nhìn chàng thì nhận ra ngay người yêu của mình. Cô thấy như có một con dao sắc cứa vào tim. Cô nói:

— Ôi, ta cứ tưởng chàng vẫn chung thuỷ với ta, vậy mà chàng đã quên ta rồi.

Hôm sau chàng lại đi qua lối ấy. Khi chàng tới gần, cô bảo chú bê:

"Bê ơi, bê ơi, quỳ xuống nào,
Đừng quên cô chăn của bê nhé,
Như hoàng tử quên cô dâu nọ,
Ngồi chờ dưới gốc đoạn xanh."

Nghe tiếng nói ấy, chàng nhìn xuống, ghìm cương ngựa. Chàng nhìn thẳng vào mặt cô chăn bò, rồi đưa tay lên che mắt như cố nhớ ra điều gì, nhưng rồi lại phóng ngựa đi nhanh, chẳng mấy chốc đã khuất. Cô nói:

— Ôi, chàng không còn nhận ra ta nữa.

Nỗi buồn của cô mỗi lúc một lớn.

Ít lâu sau, trong cung vua mở hội lớn ba ngày, mời cả nước tới dự. Cô gái nghĩ: "Giờ ta thử cách cuối cùng xem sao."

Chiều tối, cô tới hòn đá nơi chôn của báu, lấy bộ váy thêu những mặt trời vàng ra mặc, đeo đá quý vào. Mái tóc vẫn giấu dưới khăn, cô tháo ra, để tóc xoã thành những lọn dài buông xuống. Cô đi lên kinh thành, trời tối nên không ai để ý tới cô. Khi cô bước vào đại sảnh đèn đuốc sáng trưng, mọi người đều sửng sốt lùi lại, nhưng chẳng ai biết cô là ai. Hoàng tử bước tới đón, nhưng không nhận ra cô. Chàng mời cô nhảy, và mê mẩn sắc đẹp của cô đến mức quên bẵng cô dâu kia. Hết tiệc, cô lẩn vào đám đông biến mất, vội vã về làng trước khi trời sáng, lại mặc bộ áo chăn bò vào.

Tối hôm sau, cô lấy bộ váy thêu những vầng trăng bạc ra mặc, cài lên tóc một vầng trăng khuyết nạm đá quý. Cô vừa xuất hiện ở buổi tiệc, mọi ánh mắt đều đổ dồn về phía cô. Hoàng tử vội vàng ra đón, lòng tràn đầy yêu thương, chỉ nhảy với một mình cô, chẳng nhìn tới ai khác nữa. Trước khi cô ra về, chàng bắt cô hứa tối cuối cùng sẽ lại tới dự.

Lần thứ ba cô tới, cô mặc bộ váy thêu sao, mỗi bước đi lại lấp lánh. Dải buộc tóc và thắt lưng của cô đều là những ngôi sao bằng đá quý. Hoàng tử đã đợi cô từ lâu, chàng chen lấn tới bên cô mà nói:

— Nàng hãy cho ta biết nàng là ai. Ta cảm thấy như đã quen nàng từ lâu lắm rồi.

Cô đáp:

— Chàng không nhớ lúc chàng từ biệt, em đã làm gì sao?

Rồi cô bước tới, hôn lên má trái của chàng. Ngay lúc ấy, như có lớp vảy rơi khỏi mắt chàng, chàng nhận ra cô dâu thật của mình. Chàng nói:

— Đi thôi em, anh không ở lại đây thêm được nữa.

Chàng nắm tay cô, dắt xuống chỗ cỗ xe. Đàn ngựa phi như gió cuốn về toà lâu đài kỳ diệu. Từ xa đã thấy những ô cửa sổ sáng rực. Khi xe chạy ngang qua cây đoạn, vô số đom đóm bay lượn trong tán lá, cây rung rinh cành, toả hương thơm ngát xuống. Trên cầu thang hoa nở rộ, trong phòng vang tiếng hót của những loài chim lạ. Còn trong đại sảnh, cả triều đình đã tề tựu, và vị linh mục đang chờ để làm lễ cưới cho chàng hoàng tử với cô dâu thật của mình.

— Hết —