Con cò gian và con cua

Ngày xưa, ở một khu rừng nọ, đức Bồ Tát sinh làm vị thần cây, trú trên một cái cây mọc bên bờ một hồ sen.

Thuở ấy, gần đó có một cái ao không lớn lắm nhưng rất nhiều cá. Cứ mỗi mùa hè, nước ao lại cạn xuống rất thấp. Một con cò trông thấy đám cá, bụng bảo dạ: "Phải tìm cách dụ dỗ để ăn thịt đám cá này mới được." Nó bèn tới ngồi bên mép nước, ra vẻ đăm chiêu suy nghĩ lung lắm.

Đám cá trông thấy, hỏi:

— Thưa ngài, ngài ngồi đó nghĩ ngợi chuyện gì thế?

— Ta đang nghĩ tới các ngươi đấy.

— Thế ngài nghĩ gì về chúng tôi ạ?

— Nước ao thì cạn, thức ăn thì khan, trời thì nóng như thiêu. Ngồi đây ta cứ tự hỏi không biết rồi đây các ngươi sẽ xoay xở ra sao.

— Vậy chúng tôi phải làm thế nào, thưa ngài?

— Nếu các ngươi chịu nghe ta, ta sẽ ngậm từng con một trong mỏ, mang tất cả tới một cái hồ vừa rộng vừa đẹp, có đủ năm loại sen phủ kín mặt nước, rồi thả các ngươi xuống đó.

Đám cá bảo:

— Thưa ngài, từ khi có trời đất tới giờ, chưa từng có con cò nào lo nghĩ cho loài cá cả. Ngài chỉ muốn ăn thịt chúng tôi từng con một thôi.

— Không đâu. Các ngươi đã tin ta thì ta không ăn các ngươi đâu. Nếu không tin là có cái hồ ấy, các ngươi cứ cử một con đi theo ta mà xem tận mắt.

Đám cá tin lời, bèn cử một con cá thật to đi theo. Con cá ấy bị chột một mắt, nhưng cả đàn nghĩ nó đủ sức chọi lại con cò cả dưới nước lẫn trên cạn. Chúng bảo:

— Đây, con này sẽ đi với ngài.

Con cò ngậm con cá mang đi, thả xuống hồ, đưa đi xem khắp lượt, rồi lại ngậm về thả vào ao cũ với đám cá kia. Con cá chột ra sức kể cho cả đàn nghe cái hồ mới đẹp đẽ biết bao.

Nghe kể xong, đàn cá nóng lòng muốn đi ngay, bảo con cò:

— Hay lắm, thưa ngài. Xin ngài đưa chúng tôi sang bên ấy.

Trước tiên, con cò ngậm con cá chột to xác lúc nãy, mang tới bờ hồ cho nó thấy nước, nhưng rồi lại đậu xuống một cây ba-ra-na mọc trên bờ. Nó quật con cá vào chạc cây, mổ cho tới chết, rỉa sạch thịt rồi để xương rơi xuống gốc cây. Xong, nó bay về bảo:

— Thả con ấy xuống rồi đấy. Con nào đi tiếp đây?

Cứ thế, nó mang từng con cá đi và ăn hết. Tới lần cuối quay về, nó chẳng còn tìm thấy con cá nào nữa. Nhưng trong ao vẫn còn một con cua. Con cò muốn ăn nốt con cua, bèn bảo:

— Này anh cua, tôi đã đưa hết đám cá kia sang một cái hồ vừa rộng vừa đẹp, sen phủ kín mặt nước. Đi nào, tôi đưa anh sang luôn.

— Anh mang tôi sang bằng cách nào?

— Thì ngậm trong mỏ chứ còn sao nữa.

— Ấy, ngậm như thế thì anh có thể đánh rơi tôi mất. Tôi không đi với anh đâu.

— Đừng sợ, tôi sẽ ngậm thật chặt suốt dọc đường.

Con cua nghĩ bụng: "Hắn đâu có thả đám cá xuống hồ. Nhưng nếu hắn thả mình xuống hồ thật thì còn gì bằng. Còn nếu không, mình sẽ kẹp đứt đầu hắn." Nghĩ vậy, cua nói với cò:

— Anh cò ơi, anh không giữ tôi chặt được đâu. Loài cua chúng tôi thì kẹp chặt lắm. Nếu anh cho tôi lấy càng ôm lấy cổ anh, tôi sẽ bám thật chặt mà đi với anh.

Con cò chẳng ngờ con cua định lừa mình, bèn bằng lòng. Con cua dùng hai càng kẹp lấy cổ con cò, chặt như cái kìm của thợ rèn, rồi bảo:

— Giờ thì đi được rồi.

Con cò mang cua đi, cho xem cái hồ trước, rồi quay sang bay về phía cái cây.

— Này bác, hồ ở phía này cơ mà. Sao bác lại mang cháu đi phía kia?

Con cò đáp:

— Bác với cháu cái gì! Mày tưởng tao là đầy tớ của mày, phải cõng mày đi khắp nơi chắc? Nhìn đống xương dưới gốc cây kia kìa. Tao đã ăn hết đám cá ấy, giờ tao ăn nốt mày.

Con cua nói:

— Đám cá ấy bị anh ăn thịt là vì chúng dại. Còn tôi thì đừng hòng anh ăn được. Không, chính tôi sẽ giết anh. Bởi anh ngu lắm, có thấy đâu là tôi đang lừa anh. Nếu chết thì cả hai ta cùng chết. Tôi sẽ kẹp đứt phăng cái đầu anh.

Nói rồi, cua siết chặt hai càng vào cổ họng cò như gọng kìm. Con cò há hốc mỏ, nước mắt giàn giụa, run rẩy van xin:

— Ông ơi, thật tôi không ăn ông đâu. Xin ông tha mạng cho tôi!

— Thế thì bước xuống hồ, thả ta xuống nước.

Con cò quay lại, bước xuống hồ như lời cua bảo, đặt cua xuống bùn sát mép nước. Nhưng trước khi xuống nước, con cua kẹp đứt đầu con cò, gọn như người ta lấy dao cắt một cọng sen.

Vị thần cây sống trên cây kia chứng kiến chuyện lạ lùng ấy, cất tiếng ngợi khen vang khắp cả khu rừng:

— Kẻ gian xảo rồi cũng chẳng được lợi gì từ mưu gian của mình. Hãy xem con cò gian xảo đã nhận được gì từ con cua kia!

Đức Phật kể xong chuyện này thì cho biết: vị thần cây thuở ấy chính là Ngài.

— Hết —