Con ngựa thần của I-van Ngốc

Ngày xưa có một ông già có ba người con trai. Người con thứ ba là I-van Ngốc, chẳng làm gì cả, chỉ ngồi trong xó trên nóc lò sưởi mà sụt sịt mũi.

Đến lúc sắp mất, ông già bảo các con:

"Các con! Khi cha chết rồi, các con lần lượt ra mộ cha mà ngủ, mỗi người ba đêm."

Nói xong thì ông mất.

Người ta chôn cất ông già. Đêm đến, đến lượt người anh cả phải ra mộ ngủ. Nhưng anh ta thì vừa lười vừa sợ, bèn bảo cậu em út:

"I-van Ngốc! Mày ra mộ cha ngủ thay tao đi. Đằng nào mày cũng có làm gì đâu!"

I-van Ngốc sửa soạn, ra đến mộ, nằm xuống. Đến nửa đêm, nấm mộ bỗng tách ra, ông già bước lên mà hỏi:

"Ai đấy? Con cả phải không?"

"Không phải đâu cha! Con đây, I-van Ngốc đây."

Ông già nhận ra con, bèn hỏi:

"Sao thằng cả không đến?"

"Anh ấy sai con đến, cha ạ!"

"Thế thì phúc phần là của con!"

Ông già huýt một tiếng sáo, thét một tiếng vang như tiếng tráng sĩ:

"Hỡi Xám ơi, Hồng ơi, Ô thần ơi!"

Con ngựa xám phi đến, đất rung lên bần bật, mắt toé ra tia lửa, mũi phun khói thành cột.

"Đây, con trai, đây là con ngựa tốt của con. Còn ngươi, ngựa ơi, ngươi đã hầu ta thế nào thì hãy hầu nó như thế."

Nói xong, ông già nằm xuống mộ. I-van Ngốc vuốt ve, âu yếm con ngựa xám, rồi thả nó đi, còn mình thì về nhà. Về đến nhà, các anh hỏi:

"Thế nào, I-van Ngốc, đêm qua ngủ có yên không?"

"Yên lắm các anh ạ!"

Đêm thứ hai đến. Người anh thứ hai cũng không chịu ra mộ ngủ, bảo:

"I-van Ngốc! Mày ra mộ cha ngủ thay cả tao nữa đi."

I-van Ngốc chẳng nói một lời, sửa soạn rồi đi. Đến mộ, chàng nằm xuống chờ nửa đêm. Đến nửa đêm, nấm mộ lại mở ra, người cha bước lên, hỏi:

"Con thứ hai phải không?"

"Không phải đâu cha," I-van Ngốc đáp, "lại là con đây!"

Ông già thét một tiếng vang như tiếng tráng sĩ, huýt một tiếng sáo như tiếng chàng trai:

"Hỡi Xám ơi, Hồng ơi, Ô thần ơi!"

Con ngựa hồng phi đến, đất rung lên bần bật, mắt phun ra ngọn lửa, mũi phun khói thành cột.

"Nào ngựa hồng, ngươi đã hầu ta thế nào thì hãy hầu con trai ta như thế. Giờ thì đi đi!"

Ngựa hồng chạy đi, ông già nằm xuống mộ, còn I-van Ngốc thì về nhà. Các anh lại hỏi:

"Thế nào, I-van Ngốc, đêm qua ngủ ra sao?"

"Yên lắm các anh ạ!"

Đêm thứ ba là đến lượt I-van. Chẳng chờ ai sai, chàng sửa soạn rồi đi. Chàng nằm trên mộ. Đến nửa đêm, ông già lại bước lên. Ông đã biết là I-van Ngốc ở đấy, bèn thét một tiếng vang như tiếng tráng sĩ, huýt một tiếng sáo như tiếng chàng trai:

"Hỡi Xám ơi, Hồng ơi, Ô thần ơi!"

Con ngựa ô phi đến, đất rung lên bần bật, mắt phun ra ngọn lửa, mũi phun khói thành cột.

"Nào ngựa ô, ngươi đã hầu ta thế nào thì hãy hầu con trai ta như thế."

Nói xong, ông già từ biệt I-van Ngốc rồi nằm xuống mộ. I-van Ngốc vuốt ve con ngựa ô, ngắm nghía nó một lúc rồi thả đi, còn mình thì về nhà. Các anh lại hỏi:

"Thế nào, I-van Ngốc, đêm qua ngủ ra sao?"

"Yên lắm các anh ạ!"

Rồi cả nhà cứ thế mà sống. Hai người anh thì làm lụng, còn I-van Ngốc thì chẳng làm gì cả.

Bỗng một hôm nhà vua ban lời rao: ai phi ngựa lên giật được bức chân dung của công chúa treo trên một toà nhà cao, cao đến bao nhiêu là tầng gỗ, thì vua sẽ gả công chúa cho người ấy. Hai người anh sửa soạn đi xem ai sẽ giật được bức chân dung. I-van Ngốc ngồi trên nóc lò, sau ống khói, lên tiếng:

"Các anh ơi! Cho em một con ngựa nào đấy, em cũng muốn đi xem."

"Ê!" hai người anh gắt lên. "Ngồi yên trên lò đi, thằng ngốc. Mày đi làm gì? Để thiên hạ cười cho à!"

Nhưng I-van Ngốc cứ nằng nặc không thôi! Hai người anh chẳng cách nào gạt đi được:

"Thôi được, thằng ngốc, thì mày lấy con ngựa cái ba chân đằng kia!"

Rồi hai anh lên đường. I-van Ngốc cũng đi theo ra cánh đồng rộng, ra khoảng trời bao la. Chàng xuống ngựa, giết con ngựa cái, lột da treo lên hàng rào bãi chăn, còn thịt thì vứt đi. Rồi chàng huýt một tiếng sáo như tiếng chàng trai, thét một tiếng vang như tiếng tráng sĩ:

"Hỡi Xám ơi, Hồng ơi, Ô thần ơi!"

Con ngựa xám phi đến, đất rung lên bần bật, mắt phun ra ngọn lửa, mũi phun khói thành cột. I-van Ngốc chui vào một bên tai ngựa, ăn uống no nê, rồi chui ra ở tai bên kia, quần áo đã chỉnh tề. Chàng trở thành một chàng trai khôi ngô đến nỗi các anh cũng chẳng nhận ra! Chàng ngồi lên lưng ngựa xám, phi đi giật bức chân dung.

Ở đấy người đông không đếm xuể. Thấy chàng trai khôi ngô, ai cũng quay ra nhìn. I-van Ngốc lấy đà phi tới, con ngựa vọt lên, nhưng còn cách bức chân dung ba tầng gỗ thì không với tới. Người ta thấy chàng đến từ đâu, nhưng chẳng ai thấy chàng đi về đâu! Chàng thả ngựa đi, còn mình thì về nhà, ngồi lên nóc lò.

Bỗng hai người anh về đến nơi, kể với vợ:

"Này các bà, có một chàng trai đến đấy, khôi ngô đến nỗi cả đời bọn tôi chưa từng thấy! Chỉ còn ba tầng gỗ nữa là giật được bức chân dung. Người ta thấy chàng đến từ đâu, nhưng chẳng ai thấy chàng đi về đâu. Thế nào chàng cũng sẽ đến nữa..."

I-van Ngốc ngồi trên nóc lò, lên tiếng:

"Các anh ơi, người ấy có phải em không?"

"Mày thì làm sao mà là người ấy được, quỷ tha ma bắt! Ngồi yên trên lò mà chùi mũi đi, thằng ngốc."

Thời gian trôi qua. Nhà vua lại ban lời rao như trước. Hai người anh lại sửa soạn lên đường. I-van Ngốc bảo:

"Các anh ơi! Cho em một con ngựa nào đấy."

Hai người anh đáp:

"Ngồi nhà đi, thằng ngốc! Mày lại định giết thêm con ngựa nữa à!"

Nhưng họ chẳng gạt đi được, đành bảo chàng lấy con ngựa cái què. I-van Ngốc cũng xử con ngựa ấy như con trước, giết đi, treo da lên hàng rào bãi chăn, còn thịt thì vứt đi. Rồi chàng huýt một tiếng sáo như tiếng chàng trai, thét một tiếng vang như tiếng tráng sĩ:

"Hỡi Xám ơi, Hồng ơi, Ô thần ơi!"

Con ngựa hồng phi đến, đất rung lên bần bật, mắt phun ra ngọn lửa, mũi phun khói thành cột. I-van Ngốc chui vào tai phải, quần áo đã chỉnh tề, chui ra tai trái thì đã thành chàng trai khôi ngô. Chàng nhảy lên lưng ngựa phi đi. Lần này, còn cách bức chân dung hai tầng gỗ thì không với tới. Người ta thấy chàng đến từ đâu, nhưng chẳng ai thấy chàng đi về đâu! Chàng thả ngựa hồng đi, còn mình thì về nhà, ngồi lên nóc lò mà chờ các anh. Hai người anh về đến nơi, kể:

"Này các bà! Chàng trai hôm trước lại đến đấy, chỉ còn hai tầng gỗ nữa là giật được bức chân dung."

I-van Ngốc bảo:

"Các anh ơi, người ấy có phải em không?"

"Ngồi yên đấy, thằng ngốc! Mày thì ở đấy làm sao được, quỷ tha ma bắt!"

Ít lâu sau, nhà vua lại ban lời rao. Hai người anh lại sửa soạn, còn I-van Ngốc thì năn nỉ:

"Các anh ơi, cho em một con ngựa nào đấy. Em đi xem một chút thôi mà."

"Ngồi nhà đi, thằng ngốc! Mày định giết bao nhiêu ngựa nhà này nữa đây?"

Nhưng họ chẳng gạt đi được, cãi nhau mãi, rồi đành bảo chàng lấy con ngựa cái gầy còm, còn mình thì lên đường. I-van Ngốc cũng xử con ngựa ấy như trước, giết đi rồi vứt lại. Rồi chàng huýt một tiếng sáo như tiếng chàng trai, thét một tiếng vang như tiếng tráng sĩ:

"Hỡi Xám ơi, Hồng ơi, Ô thần ơi!"

Con ngựa ô phi đến, đất rung lên bần bật, mắt phun ra ngọn lửa, mũi phun khói thành cột. I-van Ngốc chui vào một bên tai ngựa, ăn uống no nê, chui ra ở tai bên kia thì đã thành chàng trai khôi ngô, quần áo chỉnh tề. Chàng ngồi lên lưng ngựa phi đi. Vừa phi đến cung điện nhà vua, chàng đã giật phăng được cả bức chân dung lẫn chiếc khăn thêu treo cạnh đó. Người ta thấy chàng đến từ đâu, nhưng chẳng ai thấy chàng đi về đâu! Chàng lại thả ngựa ô đi, về nhà, ngồi lên nóc lò mà chờ các anh. Hai người anh về đến nơi, kể:

"Này các bà! Hôm nay chàng trai ấy phi đến, giật phăng được bức chân dung luôn."

I-van Ngốc ngồi sau ống khói, lên tiếng:

"Các anh ơi, người ấy có phải em không?"

"Ngồi yên đấy, thằng ngốc! Mày thì ở đấy làm sao được, quỷ tha ma bắt!"

Ít lâu sau, nhà vua mở một buổi dạ hội, mời tất cả các quan đại thần, các tướng lĩnh, các ông hoàng, các lái buôn, dân phố và cả dân quê. Hai người anh của I-van cũng đi. I-van Ngốc cũng chẳng chịu ở nhà, chàng đi theo, rồi trèo lên ngồi trên nóc một cái lò sau ống khói, há hốc miệng mà nhìn.

Công chúa đi mời khách, đưa cho mỗi người một cốc bia, rồi để ý xem có ai lấy chiếc khăn thêu ra lau miệng không. Ai lau miệng bằng chiếc khăn ấy, người đó chính là chồng chưa cưới của nàng. Nhưng chẳng ai lau miệng cả. Còn I-van Ngốc thì nàng không nhìn thấy, nên đi qua mất. Khách khứa ra về.

Hôm sau, nhà vua lại mở một buổi dạ hội khác. Vẫn chẳng tìm ra kẻ đã giật chiếc khăn thêu.

Đến ngày thứ ba, công chúa lại tự tay mời bia khách khứa. Nàng đi khắp lượt, chẳng ai lau miệng bằng chiếc khăn thêu. "Thế này là thế nào," nàng nghĩ, "người chồng trời định của ta đâu rồi!" Nàng ngước nhìn ra sau ống khói thì thấy I-van Ngốc. Chàng mặc quần áo rách rưới, người lấm lem bồ hóng, tóc tai dựng ngược. Nàng rót một cốc bia, mang đến mời chàng. Hai người anh nhìn thấy, nghĩ bụng: công chúa mời bia cả thằng ngốc cơ đấy! I-van Ngốc uống cạn cốc bia, rồi lấy chiếc khăn thêu ra lau miệng.

Công chúa mừng rỡ, nắm tay chàng dẫn đến trước mặt vua cha mà nói:

"Thưa cha! Đây là người chồng trời định của con."

Hai người anh nghe thế như bị dao cứa vào tim, nghĩ bụng: "Công chúa làm sao thế nhỉ! Hay nàng hoá điên rồi? Lại đi dắt thằng ngốc về làm chồng."

Chuyện đến đấy thì nói ngắn thôi: một bữa tiệc vui rồi đến ngay đám cưới. I-van của chúng ta giờ chẳng còn là I-van Ngốc nữa, mà là I-van, con rể nhà vua. Chàng tắm rửa sạch sẽ, chỉnh tề, trở thành một chàng trai khôi ngô tuấn tú, đến nỗi chẳng ai còn nhận ra.

Bấy giờ hai người anh mới hiểu ra ngủ ngoài mộ cha nghĩa là thế nào.

— Hết —