Con sứa và con khỉ

Ngày xửa ngày xưa, ở nước Nhật, vương quốc dưới biển do một vị vua kỳ diệu cai trị. Ngài tên là Long Thần, vua rồng của biển cả. Quyền phép của ngài vô biên, vì ngài cai quản mọi sinh vật dưới biển, lớn cũng như nhỏ, và ngài giữ hai viên Ngọc Triều Dâng và Triều Rút. Ném viên Ngọc Triều Rút xuống biển thì nước rút xa khỏi đất liền. Viên Ngọc Triều Dâng thì làm sóng dâng cao như núi, tràn vào bờ như sóng thần.

Cung điện của Long Thần ở dưới đáy biển, đẹp tới mức chẳng ai từng thấy cái gì tương tự, kể cả trong mơ. Tường bằng san hô, mái lợp ngọc bích và ngọc lục, sàn lát xà cừ quý nhất. Nhưng vua rồng, dù có vương quốc rộng lớn, cung điện tuyệt đẹp với muôn vàn kỳ quan, uy quyền khắp biển cả không ai dám tranh, vẫn chẳng vui chút nào, vì ngài trị vì một mình. Sau cùng, ngài nghĩ nếu lấy vợ thì chẳng những vui hơn mà còn thêm uy thế. Ngài bèn quyết định lấy vợ. Gọi hết các bề tôi loài cá tới, ngài chọn mấy vị làm sứ giả, đi khắp biển tìm một nàng công chúa rồng trẻ đẹp về làm vợ.

Sau cùng, các sứ giả trở về cung, đưa theo một nàng rồng trẻ đáng yêu. Vảy nàng xanh lóng lánh như cánh bọ cánh cứng mùa hè, mắt nàng liếc ra những tia lửa, mình nàng khoác xiêm áo lộng lẫy, thêu đủ mọi thứ ngọc ngà của biển.

Nhà vua phải lòng nàng ngay, và hôn lễ được cử hành vô cùng huy hoàng. Mọi sinh vật dưới biển, từ cá voi khổng lồ tới tôm tép bé xíu, kéo nhau từng đàn tới chúc mừng cô dâu chú rể, chúc hai người sống lâu và thịnh vượng. Chưa bao giờ thế giới loài cá có một cuộc tụ hội đông vui, một lễ hội tưng bừng như thế. Đoàn cá khiêng của hồi môn của cô dâu về nhà mới dài tưởng như nối từ đầu biển này tới đầu biển kia. Con cá nào cũng cầm một chiếc đèn lồng lân quang, mặc lễ phục óng ánh màu xanh, màu hồng, màu bạc. Đêm ấy, những con sóng lên xuống, vỡ tung như những khối lửa trắng, lửa xanh cuồn cuộn, vì lân quang sáng rực gấp đôi để mừng ngày vui.

Một thời gian, vua rồng và cô dâu sống rất hạnh phúc. Hai người yêu nhau tha thiết. Ngày ngày chú rể vui thích đưa cô dâu đi xem mọi kỳ quan, mọi báu vật trong cung điện san hô của mình, còn nàng chẳng bao giờ chán cùng chàng dạo khắp những gian điện mênh mông, những khu vườn rộng lớn. Đời hai người như một ngày hè dài.

Hai tháng trôi qua hạnh phúc như thế, rồi hoàng hậu rồng lâm bệnh, phải nằm liệt giường. Thấy cô dâu yêu quý ốm như thế, nhà vua lo lắm, lập tức cho mời thầy thuốc cá tới bốc thuốc. Ngài ra lệnh riêng cho kẻ hầu người hạ phải chăm sóc nàng thật cẩn thận, hầu hạ thật chu đáo. Nhưng dù người chăm bệnh tận tuỵ tới đâu, dù thầy thuốc kê đơn thế nào, hoàng hậu trẻ vẫn chẳng có dấu hiệu gì khá lên, mà mỗi ngày một nặng.

Bấy giờ vua rồng cho gọi thầy thuốc tới, trách ông không chữa khỏi cho hoàng hậu. Thầy thuốc thấy Long Thần ra mặt không vui thì hoảng sợ, bèn biện bạch cho cái sự kém tài của mình rằng ông biết đúng thứ thuốc phải dùng, nhưng dưới biển không tài nào tìm ra.

Vua rồng hỏi:

— Ngươi định bảo ta rằng ở đây không kiếm được thuốc ấy sao?

Thầy thuốc đáp:

— Tâu bệ hạ, đúng như vậy ạ!

Long Thần hỏi gặng:

— Nói cho ta biết, ngươi cần thứ gì cho hoàng hậu?

Thầy thuốc đáp:

— Thần cần lá gan của một con khỉ sống!

Nhà vua nói:

— Gan của một con khỉ sống! Thế thì khó kiếm lắm đây.

— Giá kiếm được thứ ấy cho hoàng hậu thì người sẽ khỏi ngay.

— Được, thế là quyết rồi. Bằng cách này hay cách khác, ta nhất định phải kiếm được nó. Nhưng tìm khỉ ở đâu thì dễ nhất?

Thầy thuốc bèn tâu với vua rồng rằng cách đây một quãng về phía nam có một hòn đảo Khỉ, ở đó có rất nhiều khỉ sinh sống.

Thầy thuốc nói:

— Giá mà bắt được một con khỉ ở đó!

Vua rồng băn khoăn:

— Thần dân của ta làm sao bắt được khỉ? Khỉ sống trên cạn, còn chúng ta sống dưới nước. Ra khỏi nước là chúng ta bất lực! Ta chẳng biết phải làm sao!

Thầy thuốc nói:

— Thần cũng vướng đúng chỗ ấy. Nhưng trong số bề tôi đông vô kể của bệ hạ, hẳn phải có một kẻ lên bờ được để làm việc này!

Nhà vua nói:

— Phải làm gì đó mới được.

Rồi ngài gọi viên quan tổng quản tới bàn. Viên tổng quản nghĩ một hồi lâu, rồi như chợt nảy ra ý, mừng rỡ nói:

— Thần biết phải làm gì rồi! Có con sứa đấy ạ. Trông nó thì xấu thật, nhưng nó vẫn tự hào là đi được trên cạn bằng bốn chân như con rùa. Ta sai nó tới đảo Khỉ bắt lấy một con.

Thế là con sứa được triệu vào chầu, nghe nhà vua cho biết việc nó phải làm.

Nghe giao một việc bất ngờ, con sứa có vẻ lo lắm, thưa rằng nó chưa từng tới hòn đảo ấy, lại chưa từng bắt khỉ bao giờ, nên sợ không bắt được con nào.

Viên tổng quản nói:

— Này, nếu ngươi trông vào sức mạnh hay sự khéo léo thì chẳng bao giờ bắt được khỉ đâu. Cách duy nhất là lừa nó!

Con sứa bối rối:

— Lừa khỉ thế nào được? Tôi đâu biết lừa.

Viên tổng quản xảo quyệt nói:

— Ngươi phải làm thế này. Tới đảo Khỉ, gặp mấy con khỉ thì ngươi cố làm thân thật thân với một con. Bảo nó ngươi là bề tôi của vua rồng, mời nó tới chơi, xem cung điện của vua rồng. Ngươi cố tả cho thật sống động cái nguy nga của cung điện, những kỳ quan của biển cả, cho nó tò mò, cho nó thèm được xem tận mắt!

Con sứa miễn cưỡng hỏi:

— Nhưng làm sao đưa được khỉ về đây? Ngài biết đấy, khỉ đâu có biết bơi.

— Ngươi phải cõng nó trên lưng. Có cái mai mà không làm được việc ấy thì để làm gì!

Con sứa lại hỏi:

— Nó có nặng lắm không ạ?

— Ngươi đừng quản chuyện ấy, ngươi đang làm việc cho vua rồng cơ mà.

Con sứa đáp:

— Vậy tôi xin cố hết sức.

Rồi nó bơi ra khỏi cung điện, nhắm hướng đảo Khỉ. Bơi thật nhanh, chỉ mấy canh giờ nó đã tới nơi, theo một con sóng thuận đà mà lên bờ. Nhìn quanh, nó thấy không xa có một cây thông lớn cành rủ xuống, trên một cành có đúng thứ nó đang tìm: một con khỉ sống.

Con sứa nghĩ bụng:

— Mình gặp may rồi! Giờ chỉ cần nịnh con vật này, dụ nó theo mình về cung, thế là xong phần việc của mình!

Thế là con sứa chậm rãi bò về phía cây thông. Thời xa xưa ấy, sứa có bốn chân và một cái mai cứng như rùa. Tới gốc thông, nó cất giọng chào:

— Chào anh Khỉ, anh có khoẻ không? Hôm nay trời đẹp quá nhỉ?

Khỉ trên cây đáp:

— Đẹp lắm. Tôi chưa thấy anh ở vùng này bao giờ. Anh từ đâu tới, tên là gì vậy?

— Tôi tên là Sứa, là một bề tôi của vua rồng. Tôi nghe người ta khen hòn đảo xinh đẹp của anh nhiều quá nên mới cất công tới xem.

Khỉ nói:

— Gặp anh tôi vui lắm.

Con sứa nói:

— À này, anh đã bao giờ thấy cung điện của vua rồng dưới biển, nơi tôi ở chưa?

Khỉ đáp:

— Tôi nghe nói nhiều rồi, nhưng chưa thấy bao giờ!

— Thế thì nhất định anh phải đi một chuyến. Sống cả đời mà chưa thấy nó thì tiếc lắm. Cung điện đẹp không tả xiết, với tôi nó chắc chắn là nơi đẹp nhất thế gian.

Khỉ ngạc nhiên hỏi:

— Đẹp tới thế cơ à?

Con sứa thấy cơ hội đã tới, bèn ra sức tả cái đẹp, cái nguy nga của cung điện vua biển, những kỳ quan của khu vườn với những cây san hô trắng, hồng, đỏ kỳ lạ, những trái cây còn kỳ lạ hơn, to như những viên ngọc lớn treo lủng lẳng trên cành. Khỉ càng nghe càng mê, vừa nghe vừa tụt dần từng bước xuống khỏi cây, để không sót một lời nào của câu chuyện kỳ diệu.

Con sứa nghĩ bụng:

— Cuối cùng mình cũng tóm được nó!

Nhưng ngoài miệng nó nói:

— Anh Khỉ này. Giờ tôi phải về rồi. Anh chưa thấy cung điện vua rồng bao giờ, sao anh không nhân dịp tuyệt vời này đi cùng tôi? Tôi sẽ làm người dẫn đường, đưa anh đi xem hết các cảnh lạ dưới biển, với một anh quen sống trên cạn như anh thì còn kỳ diệu hơn nữa.

Khỉ nói:

— Tôi thích đi lắm, nhưng làm sao qua được biển! Anh biết đấy, tôi đâu có biết bơi!

— Chẳng khó gì cả. Tôi cõng anh trên lưng.

— Thế thì phiền anh quá.

— Tôi cõng anh dễ ợt. Tôi khoẻ hơn vẻ ngoài nhiều, anh chẳng phải ngại.

Nói rồi con sứa cõng khỉ lên lưng, bước xuống biển.

Con sứa dặn:

— Ngồi thật yên nhé, anh Khỉ. Anh không được rơi xuống biển đâu. Tôi phải chịu trách nhiệm đưa anh tới cung vua an toàn.

Khỉ nói:

— Anh đừng đi nhanh thế, không thì tôi rơi mất.

Thế là hai đứa cứ thế mà đi, con sứa lướt qua những con sóng, khỉ ngồi trên lưng. Đi được nửa đường, con sứa, vốn chẳng hiểu gì về cơ thể loài vật, bỗng băn khoăn không biết khỉ có mang theo lá gan không!

— Anh Khỉ này, anh nói tôi nghe, anh có mang theo lá gan không đấy?

Khỉ ngạc nhiên lắm trước câu hỏi kỳ quặc ấy, bèn hỏi con sứa cần gan làm gì.

Con sứa ngốc nghếch nói:

— Đó là thứ quan trọng nhất đấy. Vì thế vừa sực nhớ ra là tôi hỏi anh ngay.

Khỉ hỏi:

— Sao gan tôi lại quan trọng với anh thế?

— Ồ! Rồi anh sẽ biết.

Khỉ càng lúc càng tò mò, càng nghi ngờ, cứ nài con sứa nói cho biết người ta cần gan mình để làm gì, rồi sau cùng đánh vào lòng thương của con sứa, bảo rằng nghe nói thế chú lo lắm.

Con sứa thấy khỉ có vẻ lo sợ thì động lòng thương, bèn kể hết. Nó kể hoàng hậu rồng lâm bệnh ra sao, thầy thuốc bảo chỉ có gan khỉ sống mới chữa được ra sao, và vua rồng đã sai nó đi tìm một con thế nào.

Con sứa ngốc nghếch nói:

— Giờ tôi đã làm đúng như được sai bảo. Về tới cung là thầy thuốc sẽ đòi gan anh, nên tôi thương anh lắm!

Biết hết mọi chuyện, chú khỉ tội nghiệp kinh hoàng, lại giận vô cùng vì bị lừa. Nghĩ tới những gì đang chờ mình, chú run lên vì sợ.

Nhưng khỉ là con vật khôn ngoan. Chú nghĩ tốt nhất đừng để lộ chút sợ hãi nào, bèn cố trấn tĩnh, nghĩ cách thoát thân.

Khỉ nghĩ:

— Thầy thuốc định mổ bụng mình ra lấy gan! Thế thì mình chết mất!

Sau cùng một ý hay loé lên, chú vui vẻ nói với con sứa:

— Tiếc quá, anh Sứa ạ, sao anh không nói chuyện này trước khi mình rời đảo!

Con sứa đáp:

— Nếu tôi nói vì sao tôi muốn anh đi cùng thì chắc chắn anh đã không chịu đi.

Khỉ nói:

— Anh nhầm to rồi. Khỉ chúng tôi thừa sức cho đi một hai lá gan, nhất là khi hoàng hậu rồng dưới biển cần tới. Giá tôi đoán ra anh cần gì thì tôi đã biếu anh một lá, chẳng đợi anh phải hỏi. Tôi có mấy lá gan cơ. Nhưng tiếc nhất là anh không nói kịp, nên tôi để hết gan treo trên cây thông rồi.

Con sứa hỏi:

— Anh để gan ở lại rồi à?

Chú khỉ ranh mãnh đáp:

— Ừ. Ban ngày tôi thường treo gan trên cành cây, vì leo từ cây này sang cây khác mà mang nó theo thì vướng víu lắm. Hôm nay mải nghe anh kể chuyện hay quá, tôi quên khuấy mất, bỏ nó lại khi đi theo anh. Giá anh nói kịp thì tôi đã nhớ ra mà mang theo rồi!

Nghe thế con sứa thất vọng lắm, vì nó tin từng lời khỉ nói. Khỉ mà không có gan thì chẳng được tích sự gì. Sau cùng con sứa dừng lại, nói với khỉ như thế.

Khỉ nói:

— Ồ, chuyện ấy dễ sửa thôi. Tôi thật áy náy vì đã làm anh vất vả. Nhưng nếu anh chịu đưa tôi về chỗ anh gặp tôi, tôi lấy gan ngay ấy mà.

Con sứa chẳng thích chút nào chuyện phải quay ngược về đảo. Nhưng khỉ cam đoan nếu nó tốt bụng đưa chú về, chú sẽ lấy lá gan tốt nhất của mình, lần sau mang theo. Bị thuyết phục, con sứa lại quay về hướng đảo Khỉ.

Con sứa vừa cập bờ, chú khỉ ranh mãnh đã nhảy lên đất, trèo lên cây thông chỗ con sứa gặp chú lần đầu, nhảy nhót tung tăng giữa cành lá mừng vì đã về nhà an toàn. Rồi chú nhìn xuống con sứa mà nói:

— Cảm ơn anh vạn lần đã vất vả vì tôi! Về tới nơi nhớ gửi lời tôi thăm vua rồng nhé!

Con sứa lấy làm lạ trước lời lẽ và cái giọng chế giễu ấy. Nó hỏi khỉ có định đi với nó ngay sau khi lấy gan không.

Khỉ cười, đáp rằng chú không thể mất lá gan được, nó quý lắm.

Con sứa giờ đã nản lắm, van vỉ:

— Nhưng anh nhớ lời hứa chứ!

Khỉ đáp:

— Lời hứa ấy là dối, mà dẫu sao bây giờ nó cũng tan rồi!

Rồi chú bắt đầu chế nhạo con sứa, bảo rằng từ đầu tới cuối chú lừa nó. Chú chẳng muốn mất mạng, mà chắc chắn sẽ mất mạng nếu cứ thế tới cung vua biển gặp lão thầy thuốc đang chờ, thay vì dụ con sứa quay về bằng một cái cớ bịa đặt.

Từ trên cây, chú khỉ còn trêu thêm:

— Tất nhiên tôi chẳng đời nào cho anh gan tôi đâu, nhưng anh lấy được thì cứ lên mà lấy!

Con sứa giờ chẳng còn biết làm gì ngoài hối hận vì cái ngu của mình, đành quay về chịu tội với vua rồng. Nó buồn bã, chậm chạp bơi về. Điều cuối cùng nó nghe thấy khi lướt đi, để hòn đảo lại phía sau, là tiếng khỉ cười nhạo nó.

Trong lúc ấy vua rồng, thầy thuốc, viên tổng quản và cả đám gia nhân đang sốt ruột chờ con sứa về. Thấy nó bơi tới gần cung, họ reo lên mừng rỡ. Họ cảm ơn nó rối rít đã vất vả tới đảo Khỉ, rồi hỏi khỉ đâu.

Giờ phút phải trả giá của con sứa đã tới. Nó run lẩy bẩy khắp người, kể lại câu chuyện. Nó kể đã đưa khỉ đi được nửa biển, rồi ngu ngốc để lộ bí mật của việc mình được giao, khỉ đã lừa nó, làm nó tin rằng mình để quên gan ở nhà ra sao.

Vua rồng nổi trận lôi đình, ra lệnh ngay phải trừng phạt con sứa thật nặng. Hình phạt thật khủng khiếp: rút hết xương khỏi tấm thân đang sống của nó, rồi lấy gậy đánh.

Con sứa tội nghiệp nhục nhã và kinh hoàng không lời nào tả xiết, kêu xin tha tội. Nhưng lệnh vua rồng phải được thi hành. Gia nhân trong cung lập tức mỗi người cầm một cây gậy, vây quanh con sứa, rút hết xương nó ra rồi đánh cho nó dẹp lép, nhũn nhẽo. Rồi họ mang nó ra ngoài cổng cung, ném xuống nước. Nó bị bỏ lại đó, chịu khổ, hối hận vì cái miệng bép xép ngu dại của mình, và tập quen với thân phận mới, không còn chiếc xương nào.

Câu chuyện này cho thấy rõ ngày xưa con sứa từng có mai và có xương, giống con rùa. Nhưng từ khi bản án của vua rồng giáng xuống ông tổ của loài sứa, con cháu của nó con nào cũng mềm nhũn, không xương, đúng như các bạn thấy ngày nay khi sóng đánh chúng dạt lên những bãi biển nước Nhật.

— Hết —