Con suốt, con thoi và cây kim

Ngày xưa có một cô bé mồ côi cả cha lẫn mẹ từ khi còn rất nhỏ. Ở cuối làng, trong một túp nhà nhỏ, có bà mẹ đỡ đầu của cô sống một mình, kiếm sống bằng nghề kéo sợi, dệt vải và khâu vá. Bà cụ đón đứa trẻ bơ vơ về nuôi, dạy cô làm lụng chăm chỉ, nuôi dạy cô sống ngay thẳng, hiền lành, kính sợ trời.

Năm cô gái mười lăm tuổi thì bà cụ lâm bệnh. Bà gọi cô tới bên giường mà nói:

— Con gái yêu của mẹ, mẹ cảm thấy ngày của mẹ sắp hết. Mẹ để lại cho con túp nhà này, có nó con khỏi phải dầm mưa dãi gió. Mẹ để lại cho con cả con suốt, con thoi và cây kim, có chúng con sẽ kiếm được miếng ăn.

Bà còn đặt tay lên đầu cô, chúc phúc cho cô mà dặn:

— Con cứ giữ lòng ngay thẳng, kính trời, thì đời con sẽ êm ấm.

Nói rồi bà nhắm mắt. Ngày đưa bà về với đất, cô gái đi sau linh cữu, khóc nức nở, tiễn bà lần cuối.

Từ đó cô gái sống một mình trong túp nhà nhỏ. Cô chăm chỉ kéo sợi, dệt vải, khâu vá, và việc gì cô làm cũng như được bà cụ hiền lành phù hộ. Sợi lanh trong buồng cứ như tự nhiều lên mãi. Hễ cô dệt xong một tấm vải hay một tấm thảm, khâu xong một chiếc áo, là có ngay người tới mua, trả tiền hậu hĩnh. Vì thế cô chẳng phải chịu cảnh thiếu thốn, lại còn có cái chia cho người khác.

Hồi ấy, hoàng tử con vua đi khắp đất nước để tìm vợ. Chàng không được chọn một cô nghèo, mà chàng lại không muốn lấy một cô giàu. Chàng nói:

— Người làm vợ ta phải là người vừa nghèo nhất, lại vừa giàu nhất.

Tới ngôi làng của cô gái, chàng hỏi như vẫn hỏi ở mọi nơi, xem trong làng ai giàu nhất và ai nghèo nhất. Người ta kể tên người giàu nhất trước, còn người nghèo nhất, họ bảo, là cô gái sống trong túp nhà nhỏ ở cuối làng.

Cô gái giàu đang ngồi trước cửa nhà, ăn diện lộng lẫy. Thấy hoàng tử tới gần, cô ta đứng dậy, ra đón, cúi chào. Hoàng tử nhìn cô ta, chẳng nói một lời, rồi phóng ngựa đi tiếp.

Tới nhà cô gái nghèo, chàng không thấy cô đứng ở cửa, mà đang ngồi trong căn phòng nhỏ của mình. Chàng ghìm ngựa, nhìn qua khung cửa sổ có nắng chan hoà chiếu vào, thấy cô gái ngồi bên guồng sợi, đang chăm chú kéo sợi. Cô ngẩng lên, thấy hoàng tử đang nhìn vào, mặt đỏ bừng lên tới tận mang tai. Cô cúi mắt xuống, kéo sợi tiếp. Lần này sợi có đều tay hay không thì không ai biết, nhưng cô cứ kéo mãi cho tới khi hoàng tử đi khỏi. Bấy giờ cô mới ra cửa sổ, mở cửa ra mà nói:

— Trong phòng nóng quá.

Nhưng cô cứ dõi mắt nhìn theo chàng, tới khi không còn thấy những chiếc lông trắng trên mũ chàng nữa.

Cô gái lại vào phòng ngồi làm việc, kéo sợi tiếp. Bỗng cô nhớ ra một câu bà cụ thỉnh thoảng vẫn nói khi cô ngồi làm, cô bèn hát khe khẽ một mình:

"Suốt ơi suốt, đi ra đi,
Đưa chàng hỏi cưới về nhà nghe chưa."

Chuyện gì xảy ra? Con suốt lập tức nhảy vọt khỏi tay cô, ra ngoài cửa. Cô ngạc nhiên đứng dậy nhìn theo, thấy nó vui vẻ nhảy múa trên cánh đồng, kéo theo sau một sợi chỉ vàng óng ánh. Chẳng bao lâu nó đã khuất khỏi tầm mắt.

Không còn con suốt nữa, cô gái cầm con thoi lên, ngồi vào khung cửi bắt đầu dệt.

Con suốt thì cứ nhảy múa mãi, và đúng lúc sợi chỉ vừa hết thì nó đuổi kịp hoàng tử. Chàng kêu lên:

— Ta thấy gì thế này? Con suốt muốn chỉ đường cho ta chăng?

Chàng quay ngựa, lần theo sợi chỉ vàng mà trở lại. Còn cô gái thì ngồi làm việc mà hát:

"Thoi ơi thoi, dệt cho xinh,
Dẫn người hỏi cưới tới nhà mình đi."

Tức thì con thoi nhảy vọt khỏi tay cô, ra ngoài cửa. Tới trước ngưỡng cửa, nó bắt đầu dệt một tấm thảm, đẹp hơn mọi tấm thảm người ta từng thấy. Hai bên viền nở đầy hoa hồng, hoa huệ. Ở giữa, trên nền vàng, những cành dây leo xanh mướt vươn lên, trong đó thỏ rừng, thỏ nhà nhảy nhót, hươu nai thò đầu ra giữa đám lá, trên cành cao chim chóc sặc sỡ đậu kín, chỉ còn thiếu mỗi tiếng hót nữa thôi. Con thoi chạy qua chạy lại, mà cứ như mọi thứ tự mọc lên vậy.

Con thoi chạy mất rồi, cô gái ngồi xuống khâu. Cô cầm cây kim trong tay mà hát:

"Kim ơi kim, nhọn mà xinh,
Dọn nhà cho sạch đón tình lang sang."

Cây kim liền vụt khỏi ngón tay cô, bay đi bay lại khắp phòng nhanh như chớp. Cứ như có những bàn tay vô hình đang làm việc, chẳng mấy chốc bàn và ghế dài đã được bọc vải xanh, ghế tựa được bọc nhung, cửa sổ rủ rèm lụa. Cây kim vừa khâu xong mũi cuối cùng thì cô gái đã thấy qua cửa sổ những chiếc lông trắng trên mũ hoàng tử, người mà con suốt đã dẫn về theo sợi chỉ vàng.

Chàng xuống ngựa, bước trên tấm thảm vào nhà. Khi chàng vào phòng, cô gái đứng đó trong bộ áo nghèo nàn, nhưng cô bừng sáng lên trong ấy như một bông hồng giữa bụi cây. Chàng nói với cô:

— Nàng là người nghèo nhất, mà cũng là người giàu nhất. Hãy đi với ta, nàng sẽ là vợ ta.

Cô im lặng, nhưng đưa tay cho chàng. Chàng hôn cô, dắt cô ra ngoài, đỡ cô lên ngựa, đưa về hoàng cung. Lễ cưới được tổ chức trong niềm vui lớn. Còn con suốt, con thoi và cây kim được cất giữ trong kho báu, được trân trọng mãi mãi.

— Hết —