Cuộc gặp gỡ

Đó là một sự tình cờ, một sự tình cờ thật sự. Nam tước Ê-tơ-rai đứng mãi đã mỏi chân. Tối hôm ấy là đêm hội, mọi căn phòng của công nương Ren-nơ đều mở cửa, nên ông bước vào phòng ngủ vắng vẻ, gần như tối om so với những phòng khách đèn đuốc sáng trưng.

Ông tìm một chỗ ngồi để chợp mắt, chắc mẩm vợ ông sẽ chẳng chịu về trước khi trời sáng. Ngay từ cửa, ông đã thấy chiếc giường rộng màu thiên thanh hoa vàng kê giữa căn phòng rộng lớn, giống như một linh sàng nơi tình yêu đã được mai táng, vì bà công nương không còn trẻ nữa. Phía sau là một mảng sáng lớn, gợi cảm giác như mặt hồ nhìn qua một khung cửa sổ cao. Đó là tấm gương, khổng lồ, kín đáo, khoác những tấm màn sẫm màu thỉnh thoảng được buông xuống, và nhiều lần được vén lên. Tấm gương như đang nhìn chiếc giường, kẻ đồng loã của nó. Người ta tưởng nó cũng có những kỷ niệm, những nỗi tiếc nuối, như những toà lâu đài có hồn ma người chết lui tới, và như sắp thấy lướt qua mặt gương phẳng lặng và trống trải những bóng hình duyên dáng, những vòng tay dịu dàng ôm ấp.

Nam tước dừng lại, mỉm cười, hơi xúc động ở ngưỡng cửa căn phòng tình ái ấy. Nhưng đột nhiên có cái gì hiện ra trong gương, như thể những hồn ma vừa được gợi tới đã hiện lên trước mặt ông. Một người đàn ông và một người đàn bà đang ngồi trên một chiếc trường kỷ rất thấp khuất trong bóng tối vừa đứng dậy. Và mặt kính bóng loáng phản chiếu hình họ, cho thấy họ đứng đó và hôn nhau trước khi chia tay.

Nam tước nhận ra vợ mình và hầu tước Xéc-vi-nhê. Ông quay lưng bỏ đi như một người mạnh mẽ và làm chủ được mình. Rồi ông chờ trời sáng để đưa bà nam tước về. Nhưng ông không còn nghĩ tới chuyện ngủ nữa.

Vừa chỉ còn hai người với nhau, ông nói:

— Thưa bà, lúc nãy tôi đã thấy bà trong phòng ngủ của công nương Ren-nơ. Tôi không cần giải thích gì thêm. Tôi không thích trách móc, không thích bạo lực, cũng không thích làm trò cười. Để tránh những điều ấy, chúng ta sẽ chia tay nhau, không ồn ào. Những người lo việc giấy tờ sẽ thu xếp cho bà theo lệnh của tôi. Bà được tự do sống theo ý mình, không còn ở dưới mái nhà tôi nữa. Nhưng tôi báo trước, vì bà vẫn tiếp tục mang họ của tôi, nếu xảy ra chuyện tai tiếng nào, tôi buộc phải nghiêm khắc.

Bà định nói. Ông ngăn lại, cúi chào, rồi về phòng mình.

Ông thấy ngạc nhiên và buồn hơn là đau khổ. Những ngày đầu mới cưới, ông đã yêu bà nhiều lắm. Ngọn lửa ấy dần dần nguội đi, và giờ ông thường có những phút xiêu lòng, khi ở nhà hát, khi ở chốn giao du, dù vẫn giữ một chút ưa thích nào đó với bà nam tước.

Bà còn rất trẻ, mới hai mươi bốn tuổi, nhỏ nhắn, tóc vàng óng lạ thường, và gầy, gầy quá. Đó là một con búp bê Pa-ri, thanh mảnh, được nuông chiều, sang trọng, đỏm dáng, khá dí dỏm, duyên nhiều hơn đẹp. Ông vẫn nói thân mật với em trai về bà: "Vợ anh đáng yêu, khêu gợi, có điều... cầm lên chẳng thấy còn gì trong tay. Cô ấy giống những ly sâm-banh toàn bọt. Rốt cuộc khi đã tới đáy thì vẫn ngon, nhưng ít quá."

Ông đi đi lại lại trong phòng, bồn chồn, nghĩ tới hàng nghìn chuyện. Đôi lúc những cơn giận bốc lên, và ông thèm lao tới bẻ gãy lưng gã hầu tước, hay tát vào mặt hắn ở câu lạc bộ. Rồi ông nhận ra làm thế thật thiếu tế nhị, người ta sẽ cười ông chứ không cười kẻ kia, và những cơn nóng giận ấy đến từ lòng tự ái bị tổn thương nhiều hơn là từ trái tim tan nát. Ông đi nằm nhưng không ngủ.

Mấy hôm sau cả Pa-ri biết tin nam tước và nam tước phu nhân Ê-tơ-rai đã chia tay nhau êm thấm vì không hợp tính. Chẳng ai ngờ gì, chẳng ai thì thầm, chẳng ai ngạc nhiên.

Thế nhưng nam tước, để tránh những cuộc chạm mặt sẽ làm ông khó chịu, đi du lịch suốt một năm, rồi mùa hè năm sau ra bãi biển, mùa thu đi săn, mùa đông mới trở về Pa-ri. Chưa một lần ông gặp lại vợ.

Ông biết người ta chẳng đồn đại gì về bà. Ít ra bà cũng giữ gìn được bề ngoài. Ông chẳng đòi hỏi gì hơn.

Ông thấy chán, lại đi du lịch, rồi tu sửa lâu đài Vin-bốt-xcơ của mình, việc ấy mất hai năm, rồi mời bạn bè tới đó chơi, việc ấy chiếm ít nhất mười lăm tháng. Rồi chán cái thú đã nhàm ấy, ông trở về dinh thự của mình ở phố Lin, vừa đúng sáu năm sau ngày chia tay.

Giờ ông đã bốn mươi lăm tuổi, tóc bạc khá nhiều, bụng hơi phệ, và mang cái nỗi u buồn của những người từng đẹp trai, từng được săn đón, từng được yêu, và đang tàn tạ đi mỗi ngày.

Một tháng sau khi về Pa-ri, ông bị cảm lạnh lúc rời câu lạc bộ, và bắt đầu ho. Bác sĩ bảo ông xuống Ni-xơ qua nốt mùa đông.

Vậy là ông lên đường, một tối thứ Hai, đi chuyến tàu tốc hành.

Ông tới muộn, đúng lúc đoàn tàu bắt đầu chuyển bánh. Còn một chỗ trong một khoang nhỏ, ông leo lên. Đã có một người ngồi sẵn trên chiếc ghế bành phía trong, quấn kín trong lông thú và áo khoác đến nỗi ông không đoán nổi là đàn ông hay đàn bà. Chẳng thấy gì ngoài một bọc quần áo dài. Thấy chẳng biết được gì, nam tước cũng ổn định chỗ ngồi, đội mũ đi đường, giở chăn ra, cuộn mình vào, nằm duỗi ra và ngủ thiếp đi.

Mãi tới rạng đông ông mới tỉnh, và lập tức nhìn sang người bạn đồng hành. Người ấy chẳng nhúc nhích suốt đêm và có vẻ vẫn đang ngủ say.

Ông Ê-tơ-rai nhân dịp ấy sửa soạn buổi sáng, chải râu chải tóc, sửa lại dáng vẻ gương mặt mà đêm đã làm cho thay đổi nhiều đến thế, nhiều đến thế, khi người ta tới một độ tuổi nào đó.

Nhà thơ lớn đã viết: "Khi còn trẻ, người ta có những buổi sáng khải hoàn."

Khi còn trẻ, người ta có những buổi thức dậy tuyệt vời, với làn da tươi mát, đôi mắt sáng ngời, mái tóc óng ả nhựa sống.

Khi về già, người ta có những buổi thức dậy thảm hại. Mắt đục, má đỏ và sưng phù, môi dày ra, tóc bết, râu rối làm cho gương mặt trông già nua, mệt mỏi, tàn tạ.

Nam tước mở bộ đồ dùng đi đường và chải chuốt lại diện mạo bằng mấy nhát bàn chải. Rồi ông chờ.

Đoàn tàu huýt còi, dừng lại. Người ngồi bên kia cựa mình. Chắc là đã tỉnh. Rồi đầu máy lại chạy. Một tia nắng xiên giờ lọt vào toa, rọi chéo ngang người đang ngủ. Người ấy lại cựa quậy, lắc đầu mấy cái như con gà con mổ vỏ chui ra, rồi thản nhiên để lộ gương mặt.

Đó là một thiếu phụ tóc vàng, tươi tắn, rất xinh đẹp và đầy đặn. Nàng ngồi dậy.

Nam tước sững sờ nhìn nàng. Ông không còn biết nên tin vào điều gì nữa. Vì quả thật người ta có thể thề rằng đó là... đó là vợ ông, nhưng vợ ông đã thay đổi lạ lùng... theo hướng có lợi cho nàng, đầy đặn ra, ồ, cũng đầy đặn ra như chính ông, nhưng là đẹp lên.

Nàng thản nhiên nhìn ông, có vẻ không nhận ra ông, rồi điềm tĩnh cởi bỏ những lớp vải vóc quấn quanh mình.

Nàng có cái tự tin điềm tĩnh của một người đàn bà chắc chắn về mình, cái táo bạo ngạo nghễ lúc vừa thức dậy của người biết mình, cảm thấy mình đang ở độ đẹp nhất, tươi mát nhất.

Nam tước thực sự mất bình tĩnh.

Đó có phải vợ ông không? Hay một người khác giống bà như chị em ruột? Đã sáu năm ông không gặp bà, ông có thể nhầm.

Nàng ngáp. Ông nhận ra cử chỉ ấy. Nhưng nàng lại quay sang nhìn ông, lướt khắp người ông một cái nhìn thản nhiên, dửng dưng, cái nhìn của người chẳng biết gì, rồi ngắm cảnh đồng quê.

Ông bàng hoàng, bối rối khủng khiếp. Ông chờ, cứ lì lợm liếc trộm nàng.

Mà đúng rồi, đó là vợ ông, trời đất ơi! Sao ông lại còn ngần ngừ được? Chẳng có hai người có cái mũi như thế. Hàng nghìn kỷ niệm trở về với ông, những kỷ niệm về những cái âu yếm, về những chi tiết nhỏ trên người nàng, những nốt ruồi nhỏ mà ông từng hôn biết bao lần! Ông cảm thấy một cơn say ngày cũ tràn ngập, tìm lại hương thơm làn da nàng, nụ cười của nàng khi nàng quàng tay lên vai ông, giọng nói ngọt ngào của nàng, tất cả những cử chỉ nũng nịu duyên dáng của nàng.

Nhưng nàng đã thay đổi biết bao, đẹp lên biết bao. Đó là nàng mà đã không còn là nàng nữa. Ông thấy nàng chín chắn hơn, mặn mà hơn, đàn bà hơn, quyến rũ hơn, đáng khao khát hơn, đáng khao khát tới mức tôn thờ.

Vậy là người đàn bà xa lạ, không quen biết, tình cờ gặp trên một toa tàu này là của ông, thuộc về ông theo pháp luật. Ông chỉ cần nói: "Tôi muốn."

Ngày xưa ông đã ngủ trong vòng tay nàng, đã sống trong tình yêu của nàng. Giờ ông gặp lại nàng thay đổi đến mức gần như không nhận ra. Đó là một người khác mà đồng thời cũng là nàng. Là một người khác đã sinh ra, đã thành hình, đã lớn lên từ khi ông rời nàng. Cũng là nàng, người ông từng có, mà giờ ông thấy lại những dáng điệu đã đổi khác, những đường nét cũ nay đã định hình rõ hơn, nụ cười bớt điệu đà, những cử chỉ tự tin hơn. Đó là hai người đàn bà trong một, pha trộn một phần lớn cái mới lạ chưa biết với một phần lớn kỷ niệm yêu dấu. Đó là một điều kỳ lạ, xao xuyến, kích thích, một thứ bí ẩn của tình yêu lẫn trong một nỗi bối rối ngọt ngào. Đó là vợ ông trong một thân xác mới mà đôi môi ông chưa từng chạm tới.

Và quả thật ông nghĩ rằng trong sáu năm, mọi thứ trong ta đều thay đổi. Chỉ có dáng hình là còn nhận ra được, mà đôi khi ngay cả dáng hình cũng mất đi.

Máu, tóc, da, mọi thứ đều bắt đầu lại, mọi thứ đều tái tạo. Và khi đã xa nhau lâu, người ta gặp lại một con người hoàn toàn khác, dù vẫn là người ấy và vẫn mang cái tên ấy.

Trái tim cũng có thể đổi thay, những ý nghĩ cũng biến đổi, đổi mới, đến nỗi trong bốn mươi năm cuộc đời, qua những biến đổi chậm chạp và liên tục, chúng ta có thể trở thành bốn năm con người hoàn toàn mới và khác.

Ông suy nghĩ, xao xuyến tận đáy lòng. Bỗng ông nhớ tới cái đêm ông bắt gặp nàng trong phòng ngủ của công nương Ren-nơ. Không có cơn giận nào lay động ông. Trước mắt ông không phải là người đàn bà ấy, con búp bê nhỏ gầy gò lanh lợi ngày xưa.

Ông sẽ làm gì đây? Nói với nàng thế nào? Nói gì với nàng? Nàng đã nhận ra ông chưa?

Đoàn tàu lại dừng. Ông đứng dậy, cúi chào và nói:

— Béc-tơ, em có cần gì không? Anh có thể mang tới cho em...

Nàng nhìn ông từ đầu tới chân, và đáp, không ngạc nhiên, không bối rối, không giận dữ, với một vẻ dửng dưng điềm tĩnh:

— Không, chẳng cần gì, cảm ơn.

Ông xuống tàu, đi mấy bước trên sân ga cho trấn tĩnh lại, như người vừa ngã một cú đau. Giờ ông sẽ làm gì? Sang một toa khác ư? Trông sẽ như chạy trốn. Tỏ ra ga-lăng, ân cần ư? Trông sẽ như xin lỗi. Nói năng như một người chủ ư? Trông sẽ như một kẻ thô lỗ, mà thật tình ông cũng chẳng còn quyền ấy nữa.

Ông lên tàu và ngồi lại chỗ cũ.

Trong lúc ông vắng mặt, nàng cũng đã nhanh chóng sửa soạn. Giờ nàng nằm duỗi trên ghế bành, thản nhiên và rạng rỡ.

Ông quay sang nàng, nói:

— Béc-tơ thân mến, vì một sự tình cờ thật kỳ lạ đưa chúng ta gặp lại nhau sau sáu năm xa cách, một cuộc xa cách không có bạo lực, lẽ nào chúng ta cứ tiếp tục nhìn nhau như hai kẻ thù không đội trời chung? Chúng ta bị nhốt chung một chỗ. Hay dở gì thì cũng thế. Anh thì sẽ không đi chỗ khác. Vậy chẳng phải tốt hơn là chúng ta trò chuyện như... như... như... những người bạn, cho tới hết chặng đường sao?

Nàng điềm tĩnh đáp:

— Tuỳ anh.

Bấy giờ ông cứng họng, không biết nói gì. Rồi lấy hết can đảm, ông lại gần, ngồi xuống chiếc ghế ở giữa, và nói bằng một giọng ga-lăng:

— Anh thấy là phải tán tỉnh em rồi, cũng được thôi. Mà đó lại là một niềm vui, vì em thật đáng yêu. Em không tưởng tượng được em đã đẹp lên thế nào trong sáu năm qua đâu. Anh chưa gặp người đàn bà nào cho anh cái cảm giác tuyệt diệu như anh vừa có lúc thấy em bước ra khỏi lớp lông thú. Thật tình anh không ngờ có thể thay đổi đến thế...

Nàng nói, không quay đầu, không nhìn ông:

— Tôi thì không nói được với anh như thế, vì anh đã sa sút nhiều lắm.

Ông đỏ mặt, ngượng ngập và bối rối, rồi mỉm một nụ cười cam chịu:

— Em thật khắt khe.

Nàng quay sang ông:

— Vì sao? Tôi chỉ nhận xét. Anh đâu có định ngỏ tình với tôi, phải không? Vậy thì tôi thấy anh đẹp hay xấu cũng hoàn toàn chẳng quan trọng. Nhưng tôi thấy chuyện này làm anh khó chịu. Ta nói chuyện khác đi. Từ hồi không gặp tôi, anh đã làm gì?

Ông mất bình tĩnh, lắp bắp:

— Anh ấy à? Anh đi du lịch, anh đi săn, anh già đi, như em thấy đấy. Còn em?

Nàng thanh thản tuyên bố:

— Tôi ấy à, tôi đã giữ gìn bề ngoài, như anh đã ra lệnh.

Một lời thô bạo bật lên môi ông. Ông không nói ra, mà nắm lấy tay vợ, hôn lên đó:

— Và anh cảm ơn em về điều ấy.

Nàng ngạc nhiên. Quả thật ông là người cứng cỏi, lúc nào cũng làm chủ được mình.

Ông nói tiếp:

— Vì em đã bằng lòng với yêu cầu thứ nhất của anh, giờ em có muốn chúng ta trò chuyện mà không chua chát không?

Nàng làm một cử chỉ nhỏ khinh khỉnh:

— Chua chát ư? Tôi có chua chát gì đâu. Với tôi anh hoàn toàn là người xa lạ. Tôi chỉ cố làm cho câu chuyện khó khăn này sôi nổi lên thôi.

Ông vẫn nhìn nàng, bị quyến rũ bất chấp sự cứng rắn của nàng, cảm thấy một khao khát mãnh liệt tràn ngập, một khao khát không cưỡng nổi, khao khát của một người chủ.

Nàng nói, biết rõ mình đã làm ông tổn thương, và cố tình xát muối thêm:

— Thế năm nay anh bao nhiêu tuổi rồi? Tôi cứ tưởng anh trẻ hơn vẻ ngoài.

Ông tái mặt:

— Anh bốn mươi lăm.

Rồi ông nói thêm:

— Anh quên hỏi thăm em tin tức công nương Ren-nơ. Em vẫn gặp bà ấy chứ?

Nàng ném cho ông một cái nhìn căm ghét:

— Vâng, vẫn gặp. Bà ấy rất khoẻ, cảm ơn.

Rồi họ ngồi cạnh nhau, lòng xao động, tâm hồn bực bội. Đột nhiên ông tuyên bố:

— Béc-tơ thân mến, anh vừa đổi ý. Em là vợ anh, và anh đòi em phải trở về dưới mái nhà anh ngay hôm nay. Anh thấy em đã đẹp lên cả về nhan sắc lẫn tính tình, và anh nhận em trở lại. Anh là chồng em, đó là quyền của anh.

Nàng sửng sốt, nhìn thẳng vào mắt ông để đọc ý nghĩ của ông. Gương mặt ông thản nhiên, không sao đoán được, và cương quyết.

Nàng đáp:

— Tôi rất tiếc, nhưng tôi đã có những ràng buộc.

Ông mỉm cười:

— Thế thì em chịu thiệt. Luật pháp đứng về phía anh. Anh sẽ dùng tới nó.

Tàu sắp tới Mác-xây. Đầu máy huýt còi, chậm dần lại. Bà nam tước đứng dậy, tự tin cuộn chăn của mình, rồi quay sang chồng:

— Rây-mông thân mến, đừng lạm dụng cuộc gặp riêng mà chính tôi đã sắp đặt. Tôi muốn đề phòng, theo đúng lời anh dặn, để không phải sợ gì, cả anh lẫn thiên hạ, dù có chuyện gì xảy ra. Anh đi Ni-xơ phải không?

— Em đi đâu anh đi đấy.

— Không hề. Anh nghe tôi nói đã, rồi tôi hứa là anh sẽ để tôi yên. Lát nữa, trên sân ga, anh sẽ thấy công nương Ren-nơ và nữ bá tước Ăng-ri-ô đang chờ tôi cùng chồng họ. Tôi muốn người ta thấy chúng ta đi cùng nhau, anh và tôi, và biết rõ rằng chúng ta đã qua đêm riêng với nhau trong khoang tàu này. Anh đừng lo. Các bà ấy sẽ kể chuyện này khắp nơi, vì nó sẽ có vẻ lạ lùng lắm. Lúc nãy tôi đã nói với anh rằng, làm theo đúng từng lời anh dặn, tôi đã cẩn thận giữ gìn bề ngoài. Còn những chuyện khác thì anh đâu có nhắc tới, phải không? Thế đấy, chính là để tiếp tục giữ gìn mà tôi đã nhất định sắp đặt cuộc gặp gỡ này. Anh đã ra lệnh cho tôi phải cẩn thận tránh tai tiếng, tôi đang tránh đây, anh thân mến, vì tôi sợ... tôi sợ...

Nàng chờ cho đoàn tàu dừng hẳn, và khi một nhóm bạn bè lao tới mở cửa toa, nàng nói nốt:

— Tôi sợ mình đang có mang.

Công nương Ren-nơ dang tay ra ôm nàng. Bà nam tước chỉ vào ông nam tước đang đứng ngây ra vì kinh ngạc, cố đoán xem sự thật là thế nào:

— Bà không nhận ra Rây-mông sao? Quả thật anh ấy thay đổi nhiều lắm. Anh ấy đã bằng lòng đi cùng tôi để tôi khỏi phải đi một mình. Thỉnh thoảng chúng tôi vẫn trốn đi chơi như thế, như những người bạn tốt không thể sống chung với nhau. Mà chúng tôi sẽ chia tay ở đây. Anh ấy chán tôi lắm rồi.

Nàng chìa tay ra, ông cầm lấy như một cái máy. Rồi nàng nhảy xuống sân ga giữa những người đang chờ mình.

Nam tước đóng sầm cửa toa lại, xúc động tới mức không nói được một lời, không đưa ra được một quyết định nào. Ông nghe thấy giọng nói của vợ và những tiếng cười vui vẻ của nàng xa dần.

Ông không bao giờ gặp lại nàng nữa.

Nàng có nói dối không? Nàng có nói thật không? Ông không bao giờ biết được.

— Hết —