Cuộc hẹn

Mùa thu, khoảng giữa tháng Chín, tôi ngồi trong một khu rừng bạch dương. Từ sáng sớm mưa bụi đã rơi, thỉnh thoảng lại xen những lúc nắng ấm. Trời thất thường. Bầu trời lúc thì phủ kín những đám mây trắng mềm, lúc lại bỗng hửng lên từng mảng trong chốc lát, và sau những đám mây rẽ ra lộ một khoảng xanh trong trẻo, dịu dàng như một con mắt đẹp. Tôi ngồi nhìn quanh và lắng nghe. Lá cây khe khẽ xào xạc trên đầu tôi. Chỉ cần nghe tiếng lá thôi cũng biết đang là mùa nào. Đó không phải tiếng rung rinh vui tươi như cười của mùa xuân, không phải tiếng thì thầm êm ả, tiếng chuyện trò dài dòng của mùa hè, cũng không phải tiếng run rẩy rụt rè, lạnh lẽo của cuối thu, mà là một tiếng rì rầm ngái ngủ, nghe chỉ vừa đủ thấy. Một làn gió nhẹ khe khẽ ngân nga trên ngọn cây.

Ướt đẫm nước mưa, lòng khu rừng nhỏ cứ biến đổi mãi theo nắng lên hay nắng khuất sau mây. Có lúc tất cả bừng sáng rực rỡ, như thể mọi vật trong rừng bỗng mỉm cười. Những thân bạch dương mảnh mai mọc thưa thớt bỗng chốc ánh lên mềm mại như lụa trắng. Những chiếc lá nhỏ nằm trên mặt đất bỗng lốm đốm, rực lên một màu vàng ánh tím. Những thân dương xỉ cao, cong cong duyên dáng, đã khoác màu thu, cái màu của trái nho chín nẫu, như đan vào nhau chằng chịt không dứt trước mắt người. Rồi bỗng chốc mọi vật xung quanh lại ngả màu xanh nhạt. Những sắc màu chói lọi tắt ngấm ngay tức khắc. Những cây bạch dương đứng trắng toát, không chút ánh lên, trắng như tuyết mới rơi khi tia nắng lạnh mùa đông chưa kịp vuốt ve. Và lặng lẽ, lén lút, cơn mưa nhỏ nhất bắt đầu lắc rắc, thì thầm khắp khu rừng.

Lá bạch dương hầu như vẫn còn xanh cả, tuy đã nhạt đi rõ rệt. Chỉ đây đó có một chiếc lá non đỏ ối hay vàng óng, và thật đáng xem nó rực lên thế nào trong nắng, khi những tia nắng bất chợt xuyên qua tấm lưới dày những cành nhỏ mảnh mai vừa được mưa lấp lánh gột sạch, rải xuống những đốm sáng rối rắm. Không nghe thấy một tiếng chim nào. Tất cả đều đã ẩn mình và im lặng. Chỉ thỉnh thoảng mới vang lên tiếng kêu lanh lảnh như tiếng chuông bạc của con chim sẻ ngô hay giễu cợt.

Trước khi dừng chân ở khu rừng bạch dương này, tôi đã cùng con chó đi qua một khu rừng dương lá rung cao vút. Tôi thú thật là tôi không ưa lắm thứ cây ấy, cây dương lá rung, với thân cây màu tím nhạt và những chiếc lá xám xanh ánh kim loại mà nó tung lên cao hết mức có thể, rồi xòe ra trong không trung như một chiếc quạt run rẩy. Tôi không thích cái rung rinh mãi không thôi của những chiếc lá tròn lôi thôi, mắc vụng về vào những cuống dài. Nó chỉ đẹp vào vài buổi chiều mùa hè, khi nó đứng riêng một mình vươn cao trên đám cây bụi thấp, đón những tia nắng đỏ ửng của mặt trời sắp lặn, và lấp lánh, rung rinh, tắm từ gốc đến ngọn trong một màu vàng liền một dải. Hay vào một ngày trong trẻo lộng gió, khi cả cây gợn sóng, xào xạc, thì thầm với bầu trời xanh, và mỗi chiếc lá như bị một nỗi khát khao muốn dứt ra, bay đi, bay vút về nơi xa xăm. Nhưng nói chung tôi không ưa thứ cây ấy, nên tôi không dừng lại nghỉ trong rừng dương lá rung, mà đi sang khu rừng bạch dương nhỏ, nép mình dưới một gốc cây có những cành mọc thấp gần mặt đất, nhờ thế che được mưa cho tôi. Ngắm cảnh xung quanh một lúc, tôi chìm vào giấc ngủ ngọt ngào thanh thản mà chỉ người đi săn mới biết.

Tôi không biết mình đã ngủ bao lâu. Nhưng khi tôi mở mắt ra thì khắp lòng rừng đã tràn ngập nắng, và qua những tán lá xào xạc vui tươi, đâu đâu cũng thấp thoáng, như lóe lên, một màu trời xanh thẳm. Mây đã tan hết, bị cơn gió ào ạt xua đi. Trời đã chuyển sang đẹp, và trong không khí có cái cảm giác tươi mát khô ráo đặc biệt, khiến lòng người thấy mạnh dạn hẳn lên, và hầu như bao giờ cũng là dấu hiệu chắc chắn của một buổi chiều lặng gió, trong trẻo sau một ngày mưa. Tôi vừa định đứng dậy để thử vận may một lần nữa thì bỗng mắt tôi dừng lại ở một bóng người bất động. Tôi nhìn kỹ. Đó là một cô gái nông dân trẻ. Cô ngồi cách tôi hai mươi bước, đầu cúi xuống trầm ngâm, hai tay đặt trong lòng. Một bàn tay hé mở cầm một bó hoa dại lớn, cứ mỗi lần cô thở, bó hoa lại khẽ lay động trên tấm váy kẻ ô vuông. Chiếc áo sơ mi trắng sạch sẽ, cài khuy kín cổ và cổ tay, rủ thành những nếp ngắn mềm mại quanh người cô. Hai chuỗi hạt vàng to buông từ cổ xuống ngực.

Cô rất xinh. Mái tóc dày màu vàng nhạt rất đẹp, gần như màu tro, rẽ thành hai vòng bán nguyệt chải cẩn thận, dưới dải băng hẹp màu đỏ thắm kéo xuống gần sát vầng trán trắng như ngà. Phần còn lại của khuôn mặt hơi rám nắng, cái màu vàng óng chỉ làn da mỏng manh mới có. Tôi không thấy mắt cô, cô không ngước mắt lên. Nhưng tôi thấy đôi lông mày cao thanh tú, hàng mi dài. Hàng mi ướt, và trên một bên má cô lấp lánh dưới nắng vệt nước mắt đang khô dần, chảy dài xuống tận đôi môi hơi nhợt nhạt. Cái đầu nhỏ của cô nhìn chung rất duyên dáng. Ngay cả cái mũi hơi to và hếch cũng không làm cô kém xinh. Tôi đặc biệt bị cuốn hút bởi vẻ mặt cô. Nó giản dị và hiền lành biết bao, buồn biết bao, và đầy ngạc nhiên trẻ thơ trước chính nỗi buồn của mình.

Rõ ràng là cô đang chờ ai đó. Trong rừng có tiếng gì khẽ răng rắc. Cô ngẩng đầu lên ngay, nhìn quanh. Trong bóng râm trong suốt, tôi thoáng thấy đôi mắt cô, to, trong trẻo và rụt rè như mắt con nai nhỏ. Cô lắng nghe mấy giây, đôi mắt mở to không rời khỏi chỗ vừa phát ra tiếng động khẽ. Cô thở dài, thong thả quay đầu, cúi thấp hơn nữa, rồi bắt đầu xếp lại bó hoa. Mi mắt cô đỏ lên, đôi môi khẽ giật, và một giọt nước mắt mới lăn ra từ dưới hàng mi dày, đọng lại lấp lánh trên má. Cứ như thế khá lâu. Cô gái tội nghiệp không nhúc nhích, chỉ thỉnh thoảng hai bàn tay lại cử động một cách tuyệt vọng, và cô cứ lắng nghe, lắng nghe mãi.

Lại có tiếng răng rắc trong rừng. Cô giật mình. Tiếng động không ngừng, mỗi lúc một rõ, một gần hơn. Cuối cùng nghe rõ tiếng bước chân nhanh nhẹn, quả quyết. Cô ngồi thẳng người lên, có vẻ sợ hãi. Cái nhìn chăm chú của cô run rẩy, rực lên vì mong đợi. Qua bụi cây, bóng một người đàn ông hiện ra rất nhanh. Cô nhìn bóng ấy, bỗng đỏ bừng mặt, mỉm cười rạng rỡ, sung sướng, định đứng dậy, rồi lại ngồi sụp ngay xuống, tái đi, bối rối. Cô chỉ ngước đôi mắt run run, gần như van lơn, lên nhìn người vừa tới khi anh ta đã dừng lại bên cạnh cô.

Từ chỗ nấp, tôi tò mò nhìn anh ta. Thú thật là anh ta không gây cho tôi ấn tượng dễ chịu. Xét theo dáng vẻ bề ngoài thì anh ta là gã hầu phòng được nuông chiều của một cậu ấm nhà giàu nào đó. Cách ăn mặc của anh ta lộ rõ ý muốn ra vẻ sành điệu, cái vẻ lơ đễnh hợp thời trang. Anh ta mặc một chiếc áo khoác ngắn màu đồng thau, hẳn là của ông chủ thải ra, cài khuy kín đến tận cổ, thắt chiếc cà vạt màu hồng có hai đầu màu hoa cà, đội một chiếc mũ nhung đen viền băng vàng, kéo sụp xuống tận lông mày. Cổ áo sơ mi trắng tròn chống lên hai tai và cứa vào má anh ta không thương tiếc, còn cổ tay áo hồ cứng che kín cả bàn tay, chỉ chừa ra mấy ngón đỏ và cong queo, đeo đầy nhẫn vàng nhẫn bạc gắn những bông lưu ly bằng ngọc lam. Khuôn mặt đỏ au, tươi tắn, có vẻ trơ tráo của anh ta thuộc loại mặt mà theo tôi để ý thì hầu như bao giờ cũng làm đàn ông ghét, và khốn thay lại rất thường làm đàn bà mê. Rõ ràng anh ta đang cố tạo cho những nét mặt thô kệch của mình một vẻ khinh khỉnh, chán chường. Anh ta luôn nheo đôi mắt xám nhạt như màu sữa, vốn đã nhỏ sẵn. Anh ta cau mày, trễ khóe miệng, giả vờ ngáp, rồi với một vẻ thờ ơ lơ đãng, tuy chẳng tự nhiên lắm, đưa tay hất ngược những lọn tóc đỏ uốn quăn theo mốt, hay véo véo mấy sợi ria vàng mọc lún phún trên môi trên dày cộp. Nói tóm lại là anh ta làm bộ làm tịch không chịu nổi. Anh ta bắt đầu giở trò ngay khi vừa trông thấy cô gái nông dân đang chờ mình. Anh ta thong thả bước tới với dáng đi khệnh khạng, đứng lại một lúc nhún vai, thọc cả hai tay vào túi áo khoác, chỉ buồn liếc cô gái tội nghiệp một cái hờ hững qua loa, rồi ngồi phịch xuống đất.

- Thế nào, - anh ta bắt đầu, mắt vẫn nhìn đi chỗ khác, chân đung đưa, miệng ngáp, - em ở đây lâu chưa?

Cô gái không trả lời ngay được.

- Lâu rồi, anh Vích-to A-lếch-xan-đrứt ạ, - cuối cùng cô nói, giọng gần như không nghe thấy.

- À!

Anh ta bỏ mũ ra, đường bệ đưa tay vuốt mái tóc dày uốn quăn cứng đơ mọc gần sát lông mày, rồi trịnh trọng nhìn quanh, lại lơ đãng đội mũ lên cái đầu quý báu của mình.

- Thế mà anh quên khuấy mất. Vả lại trời mưa nữa!

Anh ta lại ngáp.

- Bao nhiêu là việc, không lo xuể được. Mà ông ấy thì lúc nào cũng mắng. Mai bọn anh đi rồi.

- Mai ạ? - cô gái thốt lên, và đăm đăm nhìn anh ta bằng đôi mắt hốt hoảng.

- Ừ, mai. Thôi nào, thôi nào, thôi, anh xin em! - anh ta bực dọc nói thêm, khi thấy cô run lên khắp người và khẽ cúi đầu xuống. - Anh xin em đấy, A-cu-li-na, đừng khóc. Em biết là anh không chịu được cái đó mà.

Anh ta nhăn cái mũi hếch.

- Không thì anh đi ngay bây giờ đấy. Ngớ ngẩn chưa, sụt sà sụt sịt!

- Thôi, em không khóc nữa, em không khóc nữa! - A-cu-li-na vội vàng nói, gắng gượng nuốt nước mắt. - Mai anh đi ạ? - cô nói thêm, sau một lúc im lặng. - Biết bao giờ Chúa mới cho chúng mình gặp lại nhau, anh Vích-to A-lếch-xan-đrứt?

- Sẽ gặp, sẽ gặp mà. Không phải năm sau thì để sau nữa. Hình như ông chủ muốn vào làm quan ở Pê-téc-bua, - anh ta nói tiếp, giọng mũi, lơ đãng, ra vẻ hạ cố. - Có khi bọn anh còn ra nước ngoài nữa.

- Anh sẽ quên em, anh Vích-to A-lếch-xan-đrứt, - A-cu-li-na buồn bã nói.

- Không, sao lại thế? Anh không quên em đâu. Có điều em phải biết điều, đừng có dại, phải nghe lời bố em. Còn anh thì không quên em đâu, khô-ông.

Anh ta thản nhiên vươn vai, lại ngáp.

- Anh đừng quên em, anh Vích-to A-lếch-xan-đrứt, - cô nói tiếp, giọng van lơn. - Em nghĩ chẳng ai yêu anh được như em đâu. Em đã trao cho anh tất cả. Anh bảo em nghe lời bố em, anh Vích-to A-lếch-xan-đrứt. Nhưng làm sao em nghe lời bố em được?

- Sao lại không?

Anh ta nói câu ấy như từ trong bụng nói ra, người nằm ngửa, hai tay gối sau đầu.

- Nhưng làm sao được, anh Vích-to A-lếch-xan-đrứt? Chính anh cũng biết mà...

Cô ngừng lại. Vích-to mân mê sợi dây đồng hồ bằng thép.

- Em không phải đồ ngốc, A-cu-li-na, - cuối cùng anh ta nói, - thế nên đừng nói chuyện vớ vẩn. Anh muốn điều tốt cho em, em hiểu không? Hẳn rồi, em không phải đồ ngốc, có thể nói là không hẳn là một đứa nhà quê, mà mẹ em ngày trước cũng đâu phải lúc nào cũng là nông dân. Nhưng dù sao em cũng chẳng có học, nên người ta bảo gì thì em phải làm theo.

- Nhưng em sợ lắm, anh Vích-to A-lếch-xan-đrứt.

- Ồ-ồ! Vớ vẩn, em yêu ạ. Sợ cái gì mà lạ thế! Em cầm cái gì thế kia? - anh ta nói thêm, nhích lại gần cô. - Hoa à?

- Vâng, - A-cu-li-na buồn bã đáp. - Đây là hoa cúc ngải em hái, - cô nói tiếp, tươi lên một chút, - tốt cho bê con lắm. Còn đây là hoa mao lương, chữa bệnh tràng nhạc. Anh xem, bông hoa đẹp tuyệt chưa! Em chưa thấy bông hoa nào đẹp như thế bao giờ. Đây là hoa lưu ly, kia là hoa mẹ yêu. Còn những bông này em hái cho anh, - cô nói thêm, lấy từ dưới một cành cúc ngải vàng ra một bó nhỏ hoa thanh cúc xanh biếc, buộc bằng một cọng cỏ mảnh. - Anh có thích không?

Vích-to uể oải chìa tay ra, cầm lấy bó hoa, hờ hững đưa lên ngửi, rồi xoay xoay trong mấy ngón tay, mắt nhìn lên trời. A-cu-li-na ngắm anh ta. Trong đôi mắt buồn của cô có biết bao tận tụy dịu dàng, bao phục tùng tôn thờ và yêu thương. Cô sợ anh ta, không dám khóc, và đang nói lời từ biệt, đang ngắm anh ta lần cuối. Còn anh ta thì nằm ườn ra như một ông vua, rộng lượng kiên nhẫn và hạ cố chịu đựng sự tôn thờ của cô. Tôi phải thú thật là tôi phẫn nộ trừng trừng nhìn khuôn mặt đỏ au của anh ta, nơi mà dưới cái vẻ thờ ơ khinh khỉnh giả tạo, người ta vẫn nhận ra lòng tự phụ được vuốt ve, được thỏa mãn. Lúc ấy A-cu-li-na thật đáng yêu biết mấy. Cả tâm hồn cô phơi bày trước anh ta, tin cậy và say đắm, đầy khát khao và âu yếm dịu dàng. Còn anh ta... anh ta đánh rơi bó hoa thanh cúc xuống cỏ, móc từ túi áo khoác ra một cái kính một mắt tròn viền đồng, rồi cố nhét nó vào mắt. Nhưng dù anh ta cố giữ nó bằng cách nhíu mày, phồng má, chun mũi đến đâu, cái kính cứ tuột ra rơi xuống tay anh ta.

- Cái gì thế anh? - cuối cùng A-cu-li-na ngạc nhiên hỏi.

- Kính một mắt, - anh ta đường bệ đáp.

- Để làm gì ạ?

- Để nhìn rõ hơn chứ còn gì.

- Cho em xem với.

Vích-to cau mày, nhưng vẫn đưa kính cho cô.

- Đừng làm vỡ đấy, cẩn thận.

- Anh đừng sợ, em không làm vỡ đâu.

Cô đưa kính lên mắt.

- Em chẳng thấy gì cả, - cô nói ngây thơ.

- Thì phải nhắm mắt lại chứ, - anh ta vặn lại, giọng một ông thầy không bằng lòng.

Cô nhắm con mắt đang để trước cái kính.

- Không phải mắt ấy, không phải mắt ấy, đồ ngốc! Mắt kia cơ! - Vích-to kêu lên, rồi giật lại cái kính, không để cô kịp sửa lỗi.

A-cu-li-na hơi đỏ mặt, cười khẽ, rồi quay đi.

- Rõ là không dành cho hạng như chúng em, - cô nói.

- Còn phải nói!

Cô gái tội nghiệp im lặng, thở dài một hơi thật sâu.

- Ôi, anh Vích-to A-lếch-xan-đrứt, không có anh rồi em sẽ ra sao! - cô bỗng nói.

Vích-to lau cái kính vào vạt áo, rồi bỏ lại vào túi.

- Ừ, ừ, - cuối cùng anh ta nói, - lúc đầu hẳn là em sẽ khổ.

Anh ta vỗ vỗ vai cô ra chiều hạ cố. Cô khẽ gỡ bàn tay anh ta khỏi vai mình, rồi rụt rè hôn lên bàn tay ấy.

- Thôi, thôi, em là cô gái ngoan, hẳn thế rồi, - anh ta nói tiếp, mỉm cười tự mãn. - Nhưng biết làm sao được? Em tự thấy đấy! Anh với ông chủ đâu có ở lại đây được. Sắp đến mùa đông rồi, mà mùa đông ở nhà quê, em biết đấy, chán chết đi được. Ở Pê-téc-bua thì khác hẳn! Ở đấy có những điều kỳ diệu mà một con bé ngốc như em có nằm mơ cũng không tưởng tượng nổi! Nào ngựa xe, nào phố xá, nào xã hội thượng lưu, nào văn minh, thật là tuyệt diệu!

A-cu-li-na nghe như nuốt lấy từng lời, môi hơi hé mở, như một đứa trẻ.

- Nhưng kể cho em nghe những chuyện ấy làm gì, - anh ta nói thêm, trở mình trên mặt đất. - Dĩ nhiên là em không hiểu được!

- Sao lại thế, anh Vích-to A-lếch-xan-đrứt! Em hiểu chứ, em hiểu hết mà.

- Trời đất, con bé này hay chưa!

A-cu-li-na nhìn xuống.

- Ngày trước anh đâu có nói với em như thế, anh Vích-to A-lếch-xan-đrứt, - cô nói, không ngước mắt lên.

- Ngày trước? Ngày trước! Trời đất ơi! - anh ta thốt lên, như thể phẫn nộ.

Cả hai cùng im lặng.

- Đến lúc anh phải đi rồi, - Vích-to nói, và đã chống khuỷu tay định nhổm dậy.

- Anh ở thêm chút nữa, - A-cu-li-na van nài.

- Để làm gì? Anh đã chào tạm biệt em rồi mà.

- Anh ở thêm chút nữa, - A-cu-li-na nhắc lại.

Vích-to lại nằm xuống, huýt sáo. A-cu-li-na không rời mắt khỏi anh ta. Tôi thấy cô dần dần bị xúc động xâm chiếm. Đôi môi cô giật giật, đôi má xanh xao hơi ửng lên.

- Anh Vích-to A-lếch-xan-đrứt, - cuối cùng cô nói, giọng đứt quãng, - anh ác lắm... anh ác lắm, anh Vích-to A-lếch-xan-đrứt, thật đấy!

- Ác cái gì? - anh ta cau mày hỏi, hơi ngẩng đầu lên, quay về phía cô.

- Anh ác lắm, anh Vích-to A-lếch-xan-đrứt. Ít ra lúc chia tay anh cũng phải nói với em một lời tử tế chứ. Anh phải nói với em một lời nhỏ thôi, với đứa con gái khốn khổ, bất hạnh, bơ vơ này...

- Nhưng anh biết nói gì với em bây giờ?

- Em không biết. Anh biết rõ hơn ai hết, anh Vích-to A-lếch-xan-đrứt. Anh sắp đi rồi, thế mà một lời nhỏ thôi... Em có tội tình gì mà phải chịu thế?

- Em kỳ cục quá! Anh làm được gì nào?

- Ít ra là một lời thôi.

- Đấy, lại cứ một câu ấy mãi, - anh ta bực mình nói, rồi đứng dậy.

- Anh đừng giận, anh Vích-to A-lếch-xan-đrứt, - cô vội nói thêm, khó nhọc nén nước mắt.

- Anh có giận đâu, chỉ có em ngốc thôi. Em muốn gì nào? Em biết là anh không thể cưới em được, phải không? Anh không cưới được, phải không? Thế thì em còn muốn gì nữa, hả?

Anh ta chìa mặt ra như chờ câu trả lời, xòe mấy ngón tay ra.

- Em chẳng muốn gì cả... chẳng muốn gì cả, - cô ngập ngừng đáp, và đánh bạo chìa đôi bàn tay run rẩy về phía anh ta. - Chỉ một lời lúc chia tay thôi.

Và nước mắt cô tuôn ra như suối.

- Đấy, thế là lại khóc rồi, - Vích-to lạnh lùng nói, kéo mũ sụp xuống mắt.

- Em chẳng muốn gì cả, - cô nói tiếp, nức nở, hai tay ôm mặt. - Nhưng ở nhà rồi em sẽ ra sao? Rồi đời em sẽ thế nào? Rồi chuyện gì sẽ xảy ra với em? Rồi đứa khốn khổ này sẽ ra sao? Người ta sẽ gả em cho một kẻ đáng ghét... đứa bơ vơ tội nghiệp này... Khổ thân em!

- Cứ hát đi, cứ hát đi, - Vích-to lẩm bẩm khe khẽ, đứng sốt ruột chân nọ đá chân kia.

- Mà anh ấy chỉ cần nói một lời, một lời thôi. Anh ấy chỉ cần nói: "A-cu-li-na... anh..."

Những tiếng nức nở xé lòng bất chợt trào lên không cho cô nói hết câu. Cô nằm úp mặt xuống cỏ, khóc nức nở, khóc thảm thiết. Cả người cô run lên từng cơn, gáy cô giật lên từng hồi. Nỗi đau nén mãi bấy lâu cuối cùng vỡ òa như thác. Vích-to đứng bên cô, đứng một lúc, nhún vai, quay lưng bước đi.

Mấy giây trôi qua. Cô bình tĩnh lại, ngẩng đầu lên, nhảy bật dậy, nhìn quanh, vặn vẹo hai bàn tay. Cô định chạy theo anh ta, nhưng đôi chân khuỵu xuống, cô ngã quỵ trên hai đầu gối. Tôi không kìm được, lao ra phía cô. Nhưng cô chưa kịp nhìn tôi, đã gắng một sức phi thường đứng dậy, kêu lên một tiếng khe khẽ, rồi biến mất sau những thân cây, để lại những bông hoa rơi vãi trên mặt đất.

Tôi đứng lặng một phút, nhặt bó hoa thanh cúc lên, rồi ra khỏi rừng, đi ra cánh đồng trống. Mặt trời đã xuống thấp trên nền trời trong và nhạt. Những tia nắng của nó dường như cũng đã nhạt đi và lạnh lẽo. Chúng không chiếu sáng nữa, mà tỏa ra thành một thứ ánh sáng đều đều, nhợt nhạt như nước. Chỉ còn nửa giờ nữa là mặt trời lặn, vậy mà hầu như chẳng có chút ráng chiều nào. Một cơn gió giật lướt qua những gốc rạ vàng khô cháy, lao về phía tôi. Những chiếc lá nhỏ quăn queo vội vã cuốn đi trước gió, bay ngang qua đường, dọc theo bìa rừng. Phía bìa rừng quay ra đồng, đứng như một bức tường, rung rinh khắp lượt và sáng lên những ánh lấp lánh li ti, rõ nét nhưng không rực rỡ. Trên những cây cỏ đỏ hoe, những ngọn cỏ, những cọng rơm khắp nơi, vô vàn sợi tơ nhện mùa thu lấp lánh và lay động.

Tôi dừng lại. Lòng tôi buồn bã. Dưới nụ cười tươi sáng mà lạnh lẽo của thiên nhiên đang tàn úa, dường như nỗi sợ ảm đạm trước mùa đông sắp đến đang len lén xâm chiếm lấy tôi. Trên cao, một con quạ thận trọng bay qua, đôi cánh nặng nề và dứt khoát rẽ không khí. Nó quay đầu, liếc nhìn tôi, vỗ cánh, kêu quang quác từng tiếng cộc lốc, rồi khuất sau cánh rừng. Một đàn bồ câu lớn vụt bay lên nô đùa từ một sân đập lúa, bỗng xoáy tròn thành một cột rồi tản ra tíu tít khắp cánh đồng. Dấu hiệu chắc chắn của mùa thu! Có ai đó đánh xe qua sườn đồi trơ trụi, cỗ xe không chở gì lạch cạch vang dội.

Tôi quay về nhà. Nhưng mãi lâu sau hình bóng A-cu-li-na tội nghiệp mới phai đi trong tâm trí tôi, và bó hoa thanh cúc của cô, đã héo khô từ lâu, đến giờ tôi vẫn còn giữ.

— Hết —