Dân chơi phố thị

Có dăm ba điều tôi muốn biết. Tôi chẳng ưa gì những chuyện bí ẩn. Thế là tôi bắt đầu đi hỏi.

Tôi mất hai tuần mới tìm ra được các bà các cô đựng gì trong những chiếc va li đựng quần áo dạ hội. Rồi tôi bắt đầu hỏi xem tại sao người ta lại làm tấm nệm giường thành hai mảnh. Câu hỏi nghiêm túc ấy thoạt đầu bị đón nhận một cách ngờ vực, vì nghe nó như một câu đố mẹo. Cuối cùng người ta quả quyết với tôi rằng cái cấu tạo hai mảnh ấy được nghĩ ra để làm nhẹ gánh cho người phụ nữ, người phải dọn giường. Tôi dại dột cứ gặng tiếp, nằng nặc hỏi rằng thế thì tại sao người ta không làm hai mảnh bằng nhau. Từ đó người ta tránh mặt tôi.

Ngụm nước thứ ba mà tôi khao khát được uống từ suối nguồn tri thức là được khai sáng về cái hạng người gọi là Dân Chơi Phố Thị. Hắn mơ hồ trong đầu tôi hơn mức mà một kiểu người cần phải có. Ta phải có một hình dung cụ thể về bất cứ thứ gì, dù chỉ là hình dung tưởng tượng, thì mới hiểu được nó. Chẳng hạn, tôi có một bức chân dung trong đầu về anh Vô Danh, rõ nét như một bức tranh khắc thép. Mắt anh ta xanh nhợt. Anh ta mặc áo gi-lê màu nâu và một chiếc áo khoác vải xéc đen bóng. Lúc nào anh ta cũng đứng ngoài nắng nhai một thứ gì đó, ngón cái cứ gập con dao nhíp lại một nửa rồi lại bật ra. Và nếu có ngày người ta tìm ra được Kẻ Đứng Sau Mọi Chuyện, thì xin cứ tin lời tôi, hắn sẽ là một gã to lớn, da tái, cổ tay áo lộ ra đôi bao cổ tay màu xanh, đang ngồi cho người ta đánh giày ở chỗ nghe được tiếng lăn bóng gỗ, và đâu đó trên người hắn sẽ có những viên ngọc lam.

Nhưng khi phải vẽ chân dung Dân Chơi Phố Thị, thì tấm toan tưởng tượng của tôi trắng trơn. Tôi hình dung hắn có một cái nhếch mép khinh khỉnh tháo ra lắp vào được, như nụ cười của con mèo trong truyện cổ tích, và một đôi cổ tay áo gắn liền. Thế thôi. Vì vậy tôi đi hỏi một anh phóng viên báo chí về hắn.

— Ồ, anh ta nói, "dân chơi phố thị" là cái gì đó nằm giữa "kẻ la cà" và "hội viên câu lạc bộ". Nó không hẳn là... ờ, nó nằm ở khoảng giữa những buổi tiếp tân của các bà nhà giàu với những trận quyền Anh đấu kín. Nó không... ờ, nó không thuộc về câu lạc bộ sang trọng nào, mà cũng chẳng thuộc cái hội nồi canh cú móc trái của đám thợ học việc tôn mạ kẽm nào. Tôi chẳng biết tả cho anh thế nào cho đúng. Chỗ nào có chuyện gì là anh thấy nó ở đó. Phải, tôi cho rằng nó là một kiểu người. Tối nào cũng diện đồ dạ hội. Thạo đường đi nước bước. Gọi mọi ông cảnh sát và mọi anh hầu bàn trong thành phố bằng tên riêng. Không, nó chẳng bao giờ đi cùng mấy cô nàng nhẹ như khinh khí. Thường thì anh sẽ thấy nó đi một mình, hoặc đi với một gã đàn ông khác.

Anh bạn phóng viên đi rồi, tôi lang thang xa hơn nữa. Lúc ấy ba nghìn một trăm hai mươi sáu ngọn đèn điện trên khu phố nhà hát đã sáng rực. Người qua lại, nhưng chẳng ai giữ chân được tôi. Những đôi mắt đa tình chiếu vào tôi, mà tôi vẫn bình yên vô sự. Khách đi ăn tối, người đi về nhà, cô bán hàng, kẻ lừa đảo, kẻ ăn xin, diễn viên, kẻ cướp đường, triệu phú và người tỉnh lẻ, kẻ hối hả, người nhảy chân sáo, kẻ thong dong, kẻ lén lút, kẻ vênh váo, kẻ lật đật đi ngang qua tôi, nhưng tôi chẳng để ý đến họ. Tôi biết hết bọn họ rồi. Tôi đã đọc thấu tim gan họ. Họ đã được dùng vào truyện cả rồi. Tôi cần Dân Chơi Phố Thị của tôi. Hắn là một kiểu người, và bỏ sót hắn là một lỗi lầm, một lỗi in... à không! Ta hãy tiếp tục.

Ta hãy tiếp tục bằng một đoạn lạc đề có tính chất luân lí. Nhìn một gia đình cùng đọc báo Chủ nhật thật là dễ chịu. Tờ báo đã được tách ra từng phần. Ông bố đang chăm chú xem trang có hình một cô gái trẻ đang tập thể dục trước cửa sổ mở, đang cúi người... thôi, thôi! Bà mẹ thì mải đoán xem những chữ cái còn thiếu trong một ô chữ đố là chữ gì. Mấy cô con gái lớn đang háo hức đọc các bản tin tài chính, vì tối Chủ nhật tuần trước có một chàng trai nọ bảo rằng chàng vừa đánh liều mua ít cổ phiếu. Cậu Uy-li, cậu con trai mười tám tuổi đang học trường công New York, thì say sưa với bài báo hằng tuần chỉ cách sửa lại một chiếc váy cũ, vì cậu mong được giải môn may vá vào ngày lễ tốt nghiệp.

Bà nội đang bám chặt lấy phụ trang tranh vui đã hai tiếng đồng hồ, còn bé Tốt-ti, đứa út, thì đang cố hết sức đung đưa với mục mua bán nhà đất. Bức tranh này nhằm làm bạn yên lòng, vì mong rằng bạn sẽ bỏ qua vài dòng của câu chuyện này. Bởi vì đoạn sau có dính tới rượu mạnh.

Tôi bước vào một quán cà phê để... và trong khi người ta pha chế, tôi hỏi gã đàn ông chuyên chộp ngay lấy chiếc thìa khuấy rượu nóng của bạn ngay khi bạn vừa đặt xuống, xem gã hiểu thế nào về cái thuật ngữ, biệt hiệu, cách mô tả, cách gọi, cách định danh hay danh xưng, tức là: "dân chơi phố thị".

— À, gã thận trọng đáp, nó nghĩa là một tay sành sỏi, rành rẽ cả đám thức thâu đêm, hiểu chứ? Là một tay chơi nóng bỏng mà ở bất cứ đâu trong thành phố ông cũng chẳng xô nó ra rìa được, hiểu chứ? Tôi đoán đại khái nó nghĩa là thế.

Tôi cảm ơn gã rồi đi.

Trên vỉa hè, một cô gái Đội quân Cứu thế khẽ lắc chiếc hộp quyên góp của cô vào túi áo gi-lê của tôi.

— Phiền cô cho tôi hỏi, tôi nói với cô, trong những chuyến đi hằng ngày, cô có bao giờ gặp cái hạng người thường được gọi là "dân chơi phố thị" không?

— Tôi nghĩ tôi biết ông định nói ai, cô đáp, mỉm cười hiền hậu. Đêm nào chúng tôi cũng thấy họ ở đúng những chỗ ấy. Họ là đội cận vệ của quỷ dữ, và nếu quân lính của đạo quân nào cũng trung thành được như họ, thì các vị chỉ huy hẳn được phục vụ chu đáo lắm. Chúng tôi đi vào giữa họ, rút bớt vài đồng xu từ những thói xấu của họ để phụng sự Chúa.

Cô lại lắc chiếc hộp, và tôi thả vào đó một hào.

Trước một khách sạn lộng lẫy, một người bạn của tôi, một nhà phê bình, đang bước xuống xe ngựa. Anh có vẻ rảnh rỗi, nên tôi đem câu hỏi ra hỏi anh. Anh trả lời tôi một cách tận tâm, đúng như tôi biết chắc anh sẽ làm.

— Ở New York có một kiểu "dân chơi phố thị", anh đáp. Cái từ ấy tôi nghe quen lắm, nhưng hình như trước giờ chưa ai bắt tôi phải định nghĩa cái hạng người ấy. Khó mà chỉ cho anh một mẫu vật chính xác. Nói ngay thì tôi cho rằng đó là một người mắc cái bệnh đặc thù của dân New York, bệnh muốn thấy và muốn biết, ở mức vô phương cứu chữa. Cuộc đời hắn bắt đầu vào lúc sáu giờ chiều mỗi ngày. Hắn tuân thủ nghiêm ngặt mọi phép tắc về ăn mặc và cư xử. Nhưng về khoản chõ mũi vào những chốn không phải chỗ của mình, thì hắn có thể dạy nghề cho cả con cầy hương lẫn con quạ. Chính hắn là kẻ đã săn đuổi cái giới nghệ sĩ lãng tử khắp thành phố, từ quán bia dưới hầm tới vườn trên sân thượng, từ phố nghèo Hét-xtơ tới tận Hác-lem, cho tới khi khắp thành phố chẳng còn chỗ nào người ta không cắt mì Ý bằng dao. Dân chơi phố thị của anh đã làm thế đấy. Hắn luôn đánh hơi thấy một cái gì mới. Hắn là sự tò mò, sự trơ tráo và sự có mặt khắp mọi nơi. Xe ngựa hai bánh được làm ra là vì hắn, xì gà đai vàng cũng vì hắn, cả cái tai hoạ âm nhạc trong bữa tối cũng vì hắn. Số hắn không nhiều lắm, nhưng ý kiến thiểu số của hắn thì ở đâu cũng được chấp thuận.

Anh nói tiếp:

— Tôi mừng là anh đã khơi ra chuyện này. Tôi đã cảm thấy ảnh hưởng của cái tai ương về đêm ấy đối với thành phố chúng ta, nhưng tôi chưa bao giờ nghĩ đến việc phân tích nó. Giờ tôi mới thấy lẽ ra dân chơi phố thị của anh phải được xếp loại từ lâu rồi. Theo bước chân hắn mọc lên đám chào hàng rượu và các cô người mẫu áo choàng. Ban nhạc chơi những bài hát phòng trà cho hắn, theo yêu cầu, thay vì nhạc Hen-đen. Tối nào hắn cũng đi một vòng, trong khi anh với tôi một tuần mới đi xem thiên hạ một lần. Khi cảnh sát ập vào bố ráp tiệm xì gà, hắn nháy mắt với viên sĩ quan, quen thuộc chốn này như lòng bàn tay, rồi ung dung bước ra, chẳng ai đụng tới. Còn anh với tôi thì phải lục trong tên các vị tổng thống để tìm một cái tên, lục trên các vì sao để tìm một cái địa chỉ khai cho viên trung sĩ trực ban.

Anh bạn phê bình của tôi dừng lại lấy hơi để hùng biện tiếp. Tôi chớp ngay lấy lợi thế.

— Anh đã xếp loại được hắn rồi, tôi mừng rỡ kêu lên. Anh đã vẽ chân dung hắn trong phòng tranh các kiểu người thành thị. Nhưng tôi phải gặp tận mặt một tên. Tôi phải nghiên cứu Dân Chơi Phố Thị tận nơi. Tìm hắn ở đâu? Làm sao nhận ra hắn?

Anh bạn phê bình như không nghe thấy tôi, cứ thế nói tiếp. Mà anh đánh xe của anh thì cũng đang chờ được trả tiền.

— Hắn là tinh chất thăng hoa của thói xen vào chuyện người khác, là cốt tuý tinh luyện của thói ngó nghiêng, là linh hồn cô đặc, tinh khiết, không thể chối cãi, không thể tránh né, của Tò Mò và Tọc Mạch. Cảm giác mới là hơi thở trong lỗ mũi hắn. Khi kinh nghiệm của hắn đã cạn, hắn đi khám phá những chân trời mới với một sự không biết mệt mỏi của một...

— Xin lỗi, tôi ngắt lời, nhưng anh có thể chỉ cho tôi một mẫu người như thế không? Với tôi đây là một thứ mới mẻ. Tôi phải nghiên cứu nó. Tôi sẽ lùng khắp thành phố cho tới khi tìm ra một tên. Chỗ sinh sống của nó hẳn là ở ngay đây, trên đường Brốt-uê.

— Tôi sắp ăn tối ở đây, anh bạn tôi nói. Anh vào đi, nếu có dân chơi phố thị nào ở đây thì tôi sẽ chỉ cho anh. Tôi quen gần hết khách quen ở đây.

— Tôi chưa ăn tối đâu, tôi bảo anh. Anh thứ lỗi cho. Đêm nay tôi sẽ tìm ra Dân Chơi Phố Thị của tôi, dù có phải cào khắp New York từ mũi Ba-tơ-ri tới tận bãi biển Cô-ni.

Tôi rời khách sạn, đi xuôi đường Brốt-uê. Cuộc săn lùng kiểu người của tôi khiến bầu không khí tôi hít thở có một hương vị dễ chịu của sự sống và của niềm hứng thú. Tôi sung sướng được sống trong một thành phố lớn lao, phức tạp và muôn màu muôn vẻ đến thế. Tôi thong thả bước, với một phong thái hơi điệu đà, lòng phơi phới khi nghĩ rằng mình là công dân của thành phố vĩ đại này, được chia phần trong vẻ tráng lệ và những thú vui của nó, được dự phần vào vinh quang và uy danh của nó.

Tôi rẽ sang băng qua đường. Tôi nghe thấy một tiếng gì vù vù như tiếng ong, và rồi tôi có một chuyến bay dài, dễ chịu cùng nhà phi công Xăng-tốt Đuy-mông.

Khi mở mắt ra, tôi còn nhớ mùi xăng, và tôi nói to lên:

— Nó đi qua chưa?

Một cô y tá đặt một bàn tay chẳng mềm mại gì cho lắm lên vầng trán chẳng hề sốt chút nào của tôi. Một bác sĩ trẻ đi tới, cười toe toét, đưa cho tôi tờ báo buổi sáng.

— Muốn xem nó xảy ra thế nào không? Anh vui vẻ hỏi.

Tôi đọc bài báo. Những dòng tít của nó bắt đầu đúng chỗ tiếng vù vù tôi nghe thấy tối hôm trước dừng lại. Bài báo kết thúc bằng mấy dòng này:

"...bệnh viện Ben-vi-u, nơi người ta cho biết các vết thương của ông không nghiêm trọng. Trông ông có vẻ là một dân chơi phố thị điển hình."

— Hết —