Đàn khỉ uống nước bằng ống sậy

Có lần, đức Phật đi khất thực qua xứ Kô-sa-la, tới làng Na-la-ca-pa-na, nghĩa là làng Uống Bằng Ống Sậy, ở lại khu rừng Kê-ta-ca gần hồ Na-la-ca-pa-na.

Hồi ấy, các vị tỳ kheo tắm ở hồ xong, bảo các chú tiểu đi cắt mấy cây sậy về làm ống đựng kim. Nhưng thấy cây sậy nào cũng rỗng suốt từ đầu tới cuối, các vị tới thưa với đức Phật:

— Bạch Thế Tôn, chúng con cho người cắt sậy về làm ống đựng kim, mà cây nào cũng rỗng suốt từ ngọn tới gốc. Sao lại như thế ạ?

— Này các tỳ kheo, đức Phật đáp, đó là do lời truyền của ta từ ngày xưa.

Rồi Ngài kể lại chuyện ngày xưa.

Người ta kể rằng ngày xưa, ở chính chỗ này là một khu rừng rậm. Dưới hồ có một con quỷ nước, ai xuống nước là nó ăn thịt.

Hồi ấy, đức Bồ Tát sinh làm vua khỉ, to bằng một con nai con. Chàng sống trong khu rừng ấy, đứng đầu một đàn khỉ không dưới tám mươi nghìn con, che chở cho cả đàn khỏi tai hoạ. Chàng dặn dò bầy khỉ:

— Các bạn ơi, trong rừng này có những cây có độc, có những cái hồ có quỷ ám. Nhớ là trái cây nào chưa ăn bao giờ, nước ở chỗ nào chưa uống bao giờ, thì phải hỏi ta trước rồi mới được ăn, được uống.

— Vâng ạ, cả đàn ngoan ngoãn đáp.

Một hôm, đàn khỉ tới một chỗ chưa từng tới bao giờ. Đi suốt ngày, khát nước, đang tìm nước uống thì chúng gặp cái hồ này. Nhưng không con nào uống cả. Trái lại, cả đàn ngồi xuống chờ vua khỉ tới.

Đức Bồ Tát tới, hỏi:

— Này các bạn, sao không uống đi?

— Chúng tôi chờ ngài tới.

— Các bạn làm thế là phải lắm, đức Bồ Tát nói.

Rồi chàng đi một vòng quanh hồ, xem xét kỹ những dấu chân trên bờ. Chàng thấy dấu chân nào cũng đi xuống nước, chẳng có dấu nào đi lên. Chàng nghĩ bụng: "Chắc chắn đây là chỗ ở của một con quỷ."

Chàng bảo bầy khỉ:

— Các bạn ạ, các bạn không uống nước hồ này là phải lắm. Hồ này có quỷ ám.

Con quỷ nước thấy bầy khỉ không chịu xuống chỗ của mình, bèn hoá thành một con quái vật gớm ghiếc, bụng xanh lè, mặt trắng bệch, tay chân đỏ chói, từ dưới nước trồi lên, nói:

— Sao các ngươi ngồi cả đây thế? Xuống hồ mà uống nước đi.

Nhưng đức Bồ Tát hỏi nó:

— Có phải ngươi là quỷ ở hồ này không?

— Phải, chính ta.

— Có phải ai xuống nước này đều bị ngươi bắt làm mồi không?

— Phải, từ con chim nhỏ trở lên, cái gì xuống nước của ta là ta không tha. Ta sẽ ăn thịt cả lũ các ngươi nữa.

— Nhưng chúng ta sẽ không để ngươi ăn thịt đâu.

— Thì cứ uống nước đi.

— Phải, chúng ta sẽ uống nước, mà vẫn không rơi vào tay ngươi.

— Thế các ngươi định uống nước bằng cách nào?

— À, ngươi tưởng chúng ta phải xuống nước mới uống được à? Không đâu. Chúng ta sẽ chẳng xuống nước chút nào cả. Cả tám mươi nghìn con chúng ta, mỗi con sẽ cầm một cây sậy, hút nước hồ của ngươi mà uống, dễ như hút qua cuống sen rỗng. Thế là ngươi chẳng ăn thịt được chúng ta.

Rồi chàng đọc câu kệ:

— Ta thấy mọi dấu chân đều đi xuống, chẳng dấu nào quay lên. Chúng ta sẽ uống nước bằng ống sậy, ngươi không lấy được mạng ta đâu.

Nói rồi, đức Bồ Tát cho mang tới một cây sậy. Chàng nhớ lại mười hạnh ba-la-mật mình đã tu, đọc lời phát nguyện chân thật, rồi thổi vào cây sậy. Lập tức cây sậy rỗng suốt từ đầu tới cuối, không còn sót một mắt nào. Rồi chàng đi một vòng quanh hồ, truyền rằng:

— Tất cả những cây sậy mọc quanh hồ này hãy rỗng suốt từ đầu tới cuối!

Nhờ đức độ lớn lao và lòng từ bi cứu độ của các vị Bồ Tát, lời truyền của các vị bao giờ cũng thành sự thật. Từ đó trở đi, cây sậy nào mọc quanh cái hồ ấy cũng rỗng suốt từ đầu tới cuối.

Người ta bảo trong suốt kiếp này có bốn điều kỳ diệu còn mãi. Thứ nhất là hình con thỏ trên mặt trăng. Thứ hai là chỗ lửa tắt trong chuyện chim cút con, lửa không bao giờ cháy tới. Thứ ba là chỗ nền nhà của người thợ gốm Gha-ti-ca-ra, mưa không bao giờ rơi xuống. Và thứ tư là những cây sậy mọc quanh cái hồ này, cây nào cũng rỗng suốt.

Truyền lệnh xong, đức Bồ Tát ngồi xuống, tay cầm một cây sậy. Tám mươi nghìn con khỉ kia cũng ngồi xuống quanh hồ, con nào cũng cầm một cây sậy. Đức Bồ Tát vừa hút nước qua cây sậy của mình, thì tất cả bầy khỉ ngồi trên bờ cũng hút nước uống như thế. Cả đàn uống nước theo cách ấy, và quỷ nước không bắt được con nào. Nó tức giận bỏ về chỗ của mình. Còn đức Bồ Tát dẫn cả đàn trở về rừng.

Đức Phật kể xong chuyện này, nhắc lại rằng cây sậy rỗng chính là do lời truyền của Ngài từ ngày xưa. Rồi Ngài cho biết: con quỷ nước thuở ấy là Đề-bà-đạt-đa, tám mươi nghìn con khỉ là các đệ tử của Ngài, còn vua khỉ lắm mưu trí chính là Ngài.

— Hết —