Nàng chim gáy và con hươu sừng vàng

Chương 1: Nàng chim gáy và con hươu sừng vàng

Ở một vương quốc nọ có một ông vua chưa vợ. Vua có cả một đại đội lính săn. Đám lính săn chuyên đi bắn chim trời, mang thịt rừng về dâng lên bàn ăn của vua.

Trong đại đội ấy có một chàng lính săn tên là Phê-đốt. Chàng bắn đâu trúng đấy, gần như chưa bao giờ bắn trượt, vì thế nhà vua quý chàng hơn hết thảy bạn bè của chàng.

Một lần, chàng đi săn từ sáng tinh mơ, đúng lúc rạng đông. Chàng vào một khu rừng rậm tối om, thấy một con chim gáy đang đậu trên cây. Phê-đốt giương súng, nhắm, bóp cò, bắn gãy một bên cánh con chim. Con chim rơi từ trên cây xuống mặt đất ẩm. Chàng lính săn nhặt nó lên, định vặn cổ rồi bỏ vào bị.

Con chim gáy bỗng cất tiếng nói với chàng:

"Ôi, chàng lính săn ơi, đừng vặn cổ em, đừng đưa em ra khỏi thế gian này. Chàng hãy để em sống mà mang về nhà, đặt em lên bậu cửa sổ, rồi chàng để ý: khi nào em thiu thiu ngủ, đúng lúc ấy, chàng hãy lấy tay phải vỗ ngược vào em một cái, rồi chàng sẽ có được hạnh phúc lớn lao!"

Chàng lính săn kinh ngạc lắm. "Thế này là thế nào?" chàng nghĩ. "Trông thì đúng là con chim, mà lại nói được tiếng người! Từ trước đến giờ ta chưa từng gặp chuyện như thế."

Chàng mang con chim về nhà, đặt lên bậu cửa sổ, rồi đứng chờ. Một lát sau, con chim gáy rúc đầu vào cánh, thiu thiu ngủ. Chàng lính săn giơ tay phải lên, khẽ vỗ ngược vào nó một cái. Con chim gáy rơi xuống đất, hoá thành một người con gái, đẹp đến nỗi không thể nghĩ ra, không thể đoán ra, chỉ có trong truyện cổ tích mới kể được! Khắp thế gian chưa từng có người đẹp nào như thế!

Nàng nói với chàng trai, người lính săn của nhà vua:

"Chàng đã khéo bắt được em, thì hãy khéo mà sống với em. Chàng sẽ là người chồng đã định của em, còn em sẽ là người vợ trời ban cho chàng!"

Hai người thuận lòng với nhau như thế. Phê-đốt cưới vợ, sống vui vẻ với người vợ trẻ, nhưng chẳng quên việc của mình. Sáng nào, trời còn chưa sáng, chàng đã cầm súng vào rừng, săn được đủ thứ thịt rừng rồi mang đến bếp của nhà vua.

Người vợ thấy chàng vì những chuyến săn ấy mà mệt mỏi rã rời, bèn bảo chàng:

"Chàng ơi, em thương chàng lắm. Ngày nào chàng cũng vất vả, lội khắp rừng, khắp đầm, lúc nào về nhà cũng ướt sũng, mà nhà ta chẳng được lợi lộc gì. Nghề gì mà khổ thế! Em thì biết một cách làm ăn chắc chắn có lãi. Chàng kiếm lấy một hai trăm rúp, thế là ta xoay xở được cả."

Phê-đốt chạy đi hỏi khắp các bạn, người cho vay một rúp, người cho vay hai rúp, gom được vừa đúng hai trăm rúp. Chàng mang về cho vợ.

"Nào," nàng bảo, "giờ chàng mang hết số tiền này đi mua đủ các loại lụa."

Chàng lính săn mua đủ các loại lụa hết hai trăm rúp. Nàng nhận lấy, rồi bảo:

"Chàng đừng lo, cứ cầu Chúa rồi đi ngủ. Buổi sáng khôn hơn buổi tối!"

Chồng ngủ rồi, người vợ bước ra thềm, mở cuốn sách thần của mình ra. Lập tức hai chàng trai lạ mặt hiện ra trước mặt nàng, chờ nàng ra lệnh.

"Các ngươi hãy lấy chỗ lụa này, trong một giờ dệt cho ta một tấm thảm, mà phải là tấm thảm kỳ diệu chưa từng thấy trên đời. Trên tấm thảm phải thêu cả vương quốc này, đủ cả thành phố, làng mạc, sông ngòi, hồ ao."

Hai chàng trai bắt tay vào việc, chẳng cần đến một giờ, chỉ mười phút đã làm xong tấm thảm, đẹp khiến ai cũng phải sửng sốt. Họ trao tấm thảm cho vợ chàng lính săn rồi biến mất trong chớp mắt, như thể chưa từng có ở đấy!

Sáng ra, nàng đưa tấm thảm cho chồng.

"Đây," nàng nói, "chàng mang ra chợ bán cho các nhà buôn. Nhưng nhớ nhé, chàng đừng tự hét giá, họ trả bao nhiêu thì lấy bấy nhiêu."

Phê-đốt cầm tấm thảm, mở ra, vắt lên tay rồi đi dọc các dãy hàng ngoài chợ. Có một nhà buôn trông thấy, chạy lại hỏi:

"Này anh bạn! Anh bán đấy à?"

"Bán đấy."

"Bao nhiêu?"

"Ông là người buôn bán, ông cứ định giá."

Ông lái buôn nghĩ mãi, nghĩ mãi, không sao định được giá tấm thảm! Một nhà buôn khác nhảy đến, rồi người thứ ba, người thứ tư... rồi cả một đám đông xúm lại, nhìn tấm thảm, trầm trồ, mà chẳng ai định được giá.

Đúng lúc ấy, viên quan coi cung điện đi xe ngang qua các dãy hàng, trông thấy đám đông, muốn biết các nhà buôn đang bàn chuyện gì. Ông ta xuống xe, đến gần mà nói:

"Chào các nhà buôn, chào các vị khách từ xứ xa! Các vị đang bàn chuyện gì thế?"

"Chuyện là thế này, chúng tôi không định được giá tấm thảm."

Viên quan nhìn tấm thảm, chính ông ta cũng sửng sốt.

"Này anh lính," ông ta nói, "nói thật cho ta nghe, anh lấy đâu ra tấm thảm tuyệt đẹp này?"

"Vợ tôi thêu đấy ạ."

"Thế ta trả anh bao nhiêu?"

"Chính tôi cũng chẳng biết giá. Vợ tôi dặn đừng mặc cả, người ta trả bao nhiêu thì nhà tôi lấy bấy nhiêu!"

"Thôi được, ta trả anh mười nghìn!"

Chàng lính săn nhận tiền, đưa tấm thảm. Mà viên quan coi cung điện ấy lúc nào cũng ở bên nhà vua, ăn uống cùng bàn với vua. Ông ta đến chỗ vua dự bữa trưa, mang theo cả tấm thảm:

"Bệ hạ có muốn xem món đồ tuyệt đẹp mà hôm nay hạ thần mua được không ạ?"

Nhà vua nhìn tấm thảm, thấy cả vương quốc của mình như hiện trong lòng bàn tay, liền thốt lên kinh ngạc.

"Tấm thảm thế này mới là thảm chứ! Cả đời ta chưa từng thấy thứ gì tinh xảo như thế. Này quan, khanh muốn gì thì tuỳ, nhưng tấm thảm này ta không trả lại khanh đâu."

Nhà vua lập tức lấy ra hai mươi lăm nghìn, trao tận tay viên quan, rồi treo tấm thảm trong cung. "Chẳng sao," viên quan nghĩ, "ta sẽ đặt làm một tấm khác còn đẹp hơn."

Ông ta lập tức phóng xe đến nhà chàng lính săn, tìm ra căn nhà nhỏ của chàng, bước vào phòng. Vừa trông thấy vợ chàng lính săn, ngay lúc ấy ông ta quên cả bản thân, quên cả việc mình định làm, chẳng còn biết mình đến đây làm gì. Trước mặt ông ta là một người đẹp đến nỗi ngắm suốt đời cũng không muốn rời mắt, cứ muốn nhìn mãi, nhìn mãi! Ông ta nhìn vợ người khác, trong đầu hết ý nghĩ này đến ý nghĩ khác: "Có ai thấy, có ai nghe bao giờ, một gã lính quèn mà lại có được báu vật như thế? Ta đây tuy hầu cận ngay bên nhà vua, đeo cả hàm tướng, mà chưa từng thấy ở đâu vẻ đẹp như vậy!"

Mãi viên quan mới tỉnh lại, miễn cưỡng ra về. Từ hôm ấy, ông ta như người mất hồn: trong mơ cũng như lúc thức, chỉ nghĩ đến người vợ xinh đẹp của chàng lính săn. Ăn không thấy ngon, uống không thấy ngọt, lúc nào cũng thấy nàng hiện ra trước mắt!

Nhà vua để ý, bắt đầu gặng hỏi:

"Khanh làm sao thế? Hay có chuyện gì buồn?"

"Ôi, tâu bệ hạ! Hạ thần đã gặp vợ một chàng lính săn, khắp thế gian không có ai đẹp bằng. Hạ thần cứ nghĩ đến nàng mãi, ăn không quên được, uống không quên được, thuốc thang bùa phép gì cũng không xua đi được!"

Nhà vua bỗng muốn tự mình đến ngắm, bèn sai thắng xe, đi đến xóm lính săn. Vua bước vào phòng, thấy một vẻ đẹp không sao tưởng tượng nổi! Ai nhìn thấy nàng, già hay trẻ, cũng đều phải yêu đến mất trí. Trái tim nhà vua bỗng nhói lên vì tình. "Tại sao," vua nghĩ thầm, "ta cứ sống không vợ thế này? Giá mà ta cưới được người đẹp này. Sao nàng lại phải làm vợ một gã lính săn? Số nàng là phải làm hoàng hậu."

Nhà vua về cung, bảo viên quan:

"Nghe đây! Khanh đã khéo chỉ cho ta thấy vợ chàng lính săn, một vẻ đẹp không sao tưởng tượng nổi. Giờ khanh hãy khéo mà trừ khử chồng nàng đi. Chính ta muốn cưới nàng... Còn nếu không trừ khử được thì khanh tự chuốc lấy tội. Dù khanh là bề tôi trung thành của ta, khanh cũng sẽ lên giá treo cổ!"

Viên quan ra về, càng buồn rầu hơn trước, chẳng nghĩ ra cách gì để giết chàng lính săn.

Ông ta đi qua những bãi đất hoang, những ngõ hẻm, thì gặp mụ Ba-ba Da-ga.

"Đứng lại, hỡi bề tôi của nhà vua! Ta biết hết những gì ngươi đang nghĩ. Ngươi có muốn ta giúp ngươi thoát khỏi tai hoạ không tránh được này không?"

"Bà giúp tôi với, bà ơi! Bà muốn gì tôi cũng trả."

"Ngươi vừa nhận lệnh vua phải trừ khử chàng lính săn Phê-đốt. Việc ấy vốn chẳng khó gì. Bản thân hắn thì đơn giản, nhưng vợ hắn thì khôn ngoan lắm! Thôi được, ta sẽ đặt ra một câu đố mà không dễ gì giải được. Ngươi hãy quay về tâu với vua thế này: ở tận chín mươi chín xứ xa xôi, trong vương quốc thứ một trăm, có một hòn đảo, trên đảo có một con hươu sừng vàng. Hãy để nhà vua tuyển lấy năm mươi tên thuỷ thủ, toàn những đứa tồi tệ nhất, nghiện rượu nặng nhất, rồi sai sửa soạn một con tàu cũ mục đã bỏ không ba mươi năm nay. Hãy để vua sai chàng lính săn Phê-đốt đi con tàu ấy mà bắt con hươu sừng vàng. Muốn đến được hòn đảo ấy thì phải đi chẳng nhiều chẳng ít, ba năm, rồi từ đảo về lại ba năm nữa, cả thảy là sáu năm. Con tàu ra khơi, đi được một tháng là chìm. Cả chàng lính săn lẫn bọn thuỷ thủ sẽ xuống đáy biển hết!"

Viên quan nghe xong, cảm ơn Ba-ba Da-ga đã chỉ bảo, thưởng cho mụ vàng, rồi chạy một mạch đến chỗ nhà vua.

"Tâu bệ hạ!" ông ta nói. "Có cách này, chắc chắn trừ khử được chàng lính săn."

Nhà vua bằng lòng, lập tức ban lệnh xuống hạm đội: sửa soạn một con tàu cũ mục để ra khơi, chất lên đó lương thực đủ dùng sáu năm, đưa lên tàu năm mươi thuỷ thủ, toàn những đứa phóng đãng nhất, nghiện rượu nặng nhất. Lính truyền lệnh chạy khắp các quán rượu, các tiệm ăn, tuyển được những thuỷ thủ trông mới đáng xem làm sao: đứa thì mắt sưng bầm, đứa thì mũi vẹo hẳn sang một bên.

Vừa được tâu lên rằng tàu đã sẵn sàng, nhà vua lập tức cho đòi chàng lính săn đến:

"Này Phê-đốt, ngươi là chàng trai giỏi của ta, là tay súng giỏi nhất trong đội. Ngươi hãy làm cho ta một việc. Hãy đi đến tận chín mươi chín xứ xa xôi, đến vương quốc thứ một trăm. Ở đấy có một hòn đảo, trên đảo có một con hươu sừng vàng. Hãy bắt sống nó, mang về đây."

Chàng lính săn suy nghĩ, chẳng biết trả lời vua thế nào.

"Nghĩ hay không nghĩ thì tuỳ," nhà vua nói, "nhưng nếu không làm được việc thì gươm của ta sẽ khiến đầu ngươi lìa khỏi cổ!"

Phê-đốt quay đằng sau, bước ra khỏi cung. Tối hôm ấy chàng về nhà, buồn rầu lắm, chẳng muốn nói một lời. Vợ chàng hỏi:

"Chàng ơi, chàng buồn chuyện gì thế? Hay có tai hoạ gì?"

Chàng kể hết cho nàng nghe.

"Thế mà chàng cũng buồn à? Có gì đáng buồn đâu! Việc này chỉ là việc vặt, chẳng phải việc lớn. Chàng cứ cầu Chúa rồi đi ngủ. Buổi sáng khôn hơn buổi tối, mọi việc sẽ xong xuôi."

Chàng lính săn nằm xuống ngủ, còn vợ chàng thì mở cuốn sách thần ra. Bỗng hai chàng trai lạ mặt hiện ra trước mặt nàng:

"Bà muốn gì, bà cần gì?"

"Các ngươi hãy đến tận chín mươi chín xứ xa xôi, đến vương quốc thứ một trăm, ra hòn đảo, bắt con hươu sừng vàng mang về đây."

"Xin tuân lệnh! Đến sáng mọi việc sẽ xong."

Họ lao đi như gió lốc đến hòn đảo ấy, bắt con hươu sừng vàng, mang thẳng về sân nhà chàng lính săn. Còn một giờ nữa mới rạng sáng thì họ đã làm xong mọi việc, rồi biến mất như chưa từng có ở đấy.

Người vợ xinh đẹp của chàng lính săn đánh thức chồng dậy sớm, bảo chàng:

"Chàng ra mà xem, con hươu sừng vàng đang dạo trong sân nhà ta đấy. Chàng hãy mang nó lên tàu, cứ đi thẳng năm ngày, sang ngày thứ sáu thì quay về."

Chàng lính săn nhốt con hươu vào một cái lồng bít kín, đưa lên tàu.

"Trong này có gì thế?" bọn thuỷ thủ hỏi.

"Đủ thứ đồ dự trữ với thuốc men. Đường còn xa, biết đâu lại cần đến!"

Đến giờ tàu rời bến, rất đông người ra tiễn những người đi biển. Chính nhà vua cũng đến, từ biệt Phê-đốt, giao cho chàng làm người đứng đầu cả đám thuỷ thủ.

Tàu đi trên biển đã sang ngày thứ năm, bờ biển đã khuất từ lâu. Chàng lính săn Phê-đốt sai lăn ra boong một thùng rượu bốn mươi xô, rồi bảo bọn thuỷ thủ:

"Uống đi anh em! Đừng tiếc, uống đến khi nào đủ thì thôi!"

Bọn chúng mừng lắm, xô nhau đến bên thùng rượu mà tu, tu nhiều đến nỗi ngã lăn quay ngay cạnh thùng, ngủ say như chết. Chàng lính săn cầm lái, quay mũi tàu về phía bờ mà đi trở lại. Để bọn thuỷ thủ khỏi biết chuyện, từ sáng đến tối chàng cứ chuốc rượu cho chúng: chúng vừa mở mắt sau cơn say thì đã có sẵn một thùng rượu mới, mời chúng uống cho giã rượu.

Đúng ngày thứ mười một, tàu cập bến, kéo cờ, bắn đại bác. Nhà vua nghe tiếng súng, lập tức chạy ra bến xem có chuyện gì. Trông thấy chàng lính săn, vua nổi giận, xông vào quát tháo hết sức dữ dằn:

"Sao ngươi dám quay về trước thời hạn?"

"Tâu bệ hạ, thế thì hạ thần còn biết đi đâu nữa? Có những kẻ ngốc lênh đênh trên biển mười năm trời mà chẳng làm được việc gì ra hồn. Còn bọn hạ thần, đáng lẽ đi sáu năm thì chỉ đi có mười ngày mà đã xong việc. Bệ hạ có muốn xem con hươu sừng vàng không ạ?"

Người ta lập tức khiêng cái lồng xuống tàu, thả con hươu sừng vàng ra. Nhà vua thấy chàng lính săn nói đúng, chẳng bắt tội chàng được điều gì! Vua cho chàng về nhà, còn những thuỷ thủ đi cùng chàng thì được miễn việc suốt sáu năm, chẳng ai được gọi họ đi làm, vì họ coi như đã làm đủ những năm ấy rồi.

— Hết chương 1 —