Giải thoát

Gô-ri là con gái một dòng họ lâu đời giàu có, xinh đẹp, được nuôi nấng nâng niu. Chồng cô, Pa-rết, mới đây nhờ tự sức mình mà gỡ được cảnh túng bấn. Chừng nào anh còn nghèo, cha mẹ Gô-ri còn giữ con gái ở nhà, không nỡ giao con cho cảnh thiếu thốn. Vì thế tới lúc cuối cùng về nhà chồng thì cô đã chẳng còn trẻ nữa. Và Pa-rết chưa bao giờ cảm thấy cô thật sự thuộc về mình. Anh làm thầy cãi ở một thị trấn nhỏ miền tây, bên cạnh chẳng có họ hàng thân thích nào. Mọi ý nghĩ của anh đều dồn vào vợ, tới mức có khi toà chưa tan anh đã về nhà. Lúc đầu Gô-ri không hiểu nổi sao chồng cứ bất thần về nhà. Có khi anh lại đuổi một người đầy tớ chẳng vì lý do gì. Chẳng người đầy tớ nào vừa ý anh được lâu. Nhất là hễ Gô-ri muốn giữ người nào vì người ấy được việc, thì y như rằng người ấy bị tống đi ngay. Gô-ri vốn kiêu hãnh, hết sức phẫn uất vì chuyện ấy, nhưng nỗi phẫn uất của cô chỉ làm cho cách cư xử của chồng càng thêm kỳ quặc.

Cuối cùng, khi Pa-rết không nén nổi nữa, bắt đầu lén lút tra hỏi chị người hầu về cô, thì mọi chuyện tới tai người vợ. Cô vốn ít lời, nhưng trước những nỗi nhục ấy, lòng kiêu hãnh của cô gầm gào bên trong như một con sư tử cái bị thương, và mối nghi điên rồ kia lướt qua giữa hai người như lưỡi gươm của kẻ huỷ diệt. Pa-rết, vừa thấy vợ đã hiểu bụng mình, liền chẳng còn ngại ngùng gì mà không buộc tội Gô-ri ngay trước mặt. Và vợ càng lặng im khinh bỉ, thì ngọn lửa ghen tuông càng thiêu đốt anh.

Mất hạnh phúc vợ chồng, lại không con cái, Gô-ri tìm tới niềm an ủi của tôn giáo. Cô cho mời thầy Pa-ra-ma-nan-đa, vị giảng sư trẻ của ngôi nhà nguyện gần đó, chính thức nhận thầy làm người dẫn dắt tâm linh, và xin thầy giảng kinh Gi-ta cho mình nghe. Tất cả tình yêu thương bị phí hoài của trái tim người đàn bà, cô trút hết thành lòng tôn kính dưới chân vị thầy.

Không ai nghi ngờ gì về đức hạnh trong sạch của thầy Pa-ra-ma-nan-đa. Ai cũng tôn kính thầy. Và chính vì Pa-rết không dám bóng gió một lời nghi ngờ nào về thầy, nên cơn ghen của anh cứ gặm dần vào tim như một khối u ngấm ngầm.

Một hôm, một chuyện cỏn con nào đó làm nọc độc tràn ra. Pa-rết chửi Pa-ra-ma-nan-đa trước mặt vợ là đồ đạo đức giả, rồi nói:

— Cô có dám thề là cô không phải lòng cái con cò giả làm thầy tu ấy không?

Gô-ri vùng dậy như con rắn bị giẫm phải, điên lên vì mối nghi của chồng, cay đắng mỉa mai:

— Thế nếu tôi có thì sao?

Nghe thế, Pa-rết lập tức đi ra toà, khoá cửa nhốt cô ở trong.

Uất nghẹn tột độ vì sự xúc phạm cuối cùng này, Gô-ri xoay xở mở được cửa, bỏ nhà mà đi.

Thầy Pa-ra-ma-nan-đa đang chăm chú đọc kinh trong căn phòng vắng, giữa cái lặng lẽ của buổi trưa. Bỗng nhiên, như tia chớp giữa trời quang, Gô-ri xông vào giữa lúc thầy đang đọc.

Thầy ngạc nhiên hỏi:

— Con tới đây làm gì?

Cô nói:

— Lạy thầy, xin thầy cứu con khỏi những nỗi nhục nhã trong nhà, và cho con được hiến mình hầu hạ dưới chân thầy.

Thầy Pa-ra-ma-nan-đa nghiêm khắc quở trách, bắt Gô-ri về nhà. Nhưng tôi tự hỏi không biết sau đó thầy có bao giờ nối lại được sợi chỉ đọc kinh đã đứt hay không.

Pa-rết về nhà, thấy cửa mở, hỏi:

— Ai tới đây?

Vợ anh đáp:

— Chẳng ai cả! Tôi tới nhà thầy tôi.

Pa-rết, mặt lúc tái lúc đỏ, hỏi:

— Tới làm gì?

— Vì tôi muốn thế.

Từ hôm ấy Pa-rết cho người canh gác ngôi nhà, và cư xử ngớ ngẩn tới mức chuyện ghen tuông của anh đồn khắp thị trấn.

Tin người đệ tử của mình ngày ngày phải chịu những nỗi nhục nhã đáng hổ thẹn làm rối loạn những giờ thiền định của thầy Pa-ra-ma-nan-đa. Thầy thấy mình phải rời khỏi nơi này ngay. Nhưng đồng thời thầy không sao đành lòng bỏ mặc người đàn bà đang bị hành hạ. Ai mà biết được nhà tu tội nghiệp đã sống qua những ngày đêm khủng khiếp ấy thế nào?

Cuối cùng, một hôm, người đàn bà bị giam cầm nhận được một lá thư. Thư viết: "Con ạ, quả thật có nhiều người đàn bà thánh thiện đã từ bỏ thế gian để hiến mình cho Thần. Nếu những thử thách của thế gian đang đẩy tâm trí con xa rời Thần, thì nhờ ơn Thần, ta sẽ cứu người tớ gái của Ngài ra để phụng sự dưới chân Ngài. Nếu con muốn, con có thể gặp ta bên bờ ao trong vườn nhà con vào hai giờ chiều mai."

Gô-ri giấu lá thư trong những vòng tóc búi. Trưa hôm sau, khi gỡ tóc ra để tắm, cô thấy lá thư không còn đó. Cô tự hỏi không biết có phải nó đã rơi xuống giường rồi lọt vào tay chồng. Thoạt tiên cô thấy một thứ khoái trá dữ dội khi nghĩ rằng lá thư sẽ làm anh tức điên. Rồi cô lại không chịu nổi ý nghĩ rằng lá thư này, cô đã đội trên đầu như vầng hào quang của sự giải thoát, có thể bị ô uế vì những bàn tay xấc xược chạm vào.

Cô rảo bước tới phòng chồng. Anh nằm rên dưới sàn, mắt trợn ngược, miệng sùi bọt. Cô gỡ lá thư khỏi nắm tay co quắp của anh, rồi vội cho người đi mời thầy thuốc.

Thầy thuốc bảo đó là chứng trúng phong. Bệnh nhân đã chết trước khi ông tới.

Tình cờ đúng hôm ấy Pa-rết có một cuộc hẹn quan trọng ở xa nhà. Thầy Pa-ra-ma-nan-đa đã dò biết được, và vì thế mới hẹn gặp Gô-ri. Thầy đã sa ngã tới mức ấy!

Khi người đàn bà vừa goá chồng nhìn qua cửa sổ, thấy vị thầy của mình lén lút như một tên trộm đi tới bên bờ ao, cô cúi mắt xuống như trước một tia chớp. Và trong tia chớp ấy, cô thấy rõ thầy đã sa ngã tới mức nào.

Vị thầy gọi:

— Gô-ri.

Cô đáp:

— Con tới đây.

Khi bạn bè của Pa-rết nghe tin anh chết, tới giúp làm lễ tang, thì họ thấy xác Gô-ri nằm cạnh xác chồng. Cô đã uống thuốc độc. Ai nấy đều thán phục tấm lòng chung thuỷ của người vợ đã tự tử theo chồng, một tấm lòng chung thuỷ thật hiếm có giữa thời buổi suy đồi này.

— Hết —