Hai anh em và hòn đá

Có hai anh em cùng nhau đi chu du. Giữa trưa, hai anh em nằm nghỉ trong rừng. Khi tỉnh dậy, họ thấy bên cạnh mình có một hòn đá, trên đá có khắc chữ. Hai anh em xúm lại đọc, thì thấy viết rằng:

"Ai tìm được hòn đá này, hãy đi thẳng vào rừng về phía mặt trời mọc. Trong rừng sẽ gặp một con sông, hãy bơi qua sông sang bờ bên kia. Sẽ thấy một con gấu mẹ với mấy con gấu con. Hãy giành lấy mấy con gấu con khỏi tay gấu mẹ, rồi chạy thẳng lên núi, đừng ngoảnh lại. Trên núi sẽ thấy một ngôi nhà, và trong ngôi nhà ấy sẽ tìm được hạnh phúc."

Hai anh em đọc xong, người em bảo:

— Mình cùng đi đi anh. Biết đâu mình bơi qua được con sông, mang được mấy con gấu con về tới ngôi nhà, rồi cùng nhau tìm được hạnh phúc.

Người anh nói:

— Anh không vào rừng bắt gấu con đâu, mà anh cũng khuyên em đừng đi. Thứ nhất, chẳng ai biết những chữ khắc trên đá này có thật hay không. Biết đâu người ta khắc để đùa. Mà biết đâu mình đọc không đúng. Thứ hai, cứ cho là thật đi, mình vào rừng, trời tối, mình không tìm được con sông, rồi lạc đường. Mà có tìm được con sông, thì làm sao bơi qua? Biết đâu sông chảy xiết, lại rộng. Thứ ba, cứ cho là bơi qua được sông, giành gấu con khỏi tay gấu mẹ đâu phải chuyện dễ. Gấu mẹ sẽ xé xác mình, thế là chẳng thấy hạnh phúc đâu mà lại chết oan. Thứ tư, cứ cho là mang được gấu con đi, thì mình cũng chẳng chạy một mạch lên núi mà không nghỉ được. Mà điều chính là, trên đá không nói mình sẽ tìm được hạnh phúc gì trong ngôi nhà ấy. Biết đâu ở đó đang chờ mình một thứ hạnh phúc mà mình chẳng cần đến.

Người em nói:

— Em nghĩ khác cơ. Người ta chẳng tự nhiên khắc chữ lên đá đâu. Mà chữ nào cũng rõ ràng cả. Thứ nhất, mình cứ thử thì cũng chẳng mất gì. Thứ hai, nếu mình không đi, rồi người khác đọc được chữ trên đá, tìm được hạnh phúc, còn mình thì trắng tay. Thứ ba, không chịu khó, không chịu làm, thì trên đời chẳng có gì làm mình vui. Thứ tư, em không muốn người ta nghĩ rằng em sợ cái gì.

Người anh bảo:

— Tục ngữ có câu: tham cái lớn thì mất cái nhỏ. Lại có câu: thà một con chim sẻ trong tay, còn hơn con sếu trên trời.

Người em đáp:

— Thế mà em lại nghe câu: sợ sói thì đừng vào rừng. Lại có câu: nước chẳng bao giờ chảy dưới hòn đá nằm yên. Theo em thì phải đi.

Thế là người em đi, còn người anh ở lại.

Người em vừa vào rừng thì gặp ngay con sông. Cậu bơi qua sông, thì ngay trên bờ đã thấy con gấu mẹ. Gấu mẹ đang ngủ. Cậu chộp lấy mấy con gấu con, cắm đầu chạy lên núi, không ngoảnh lại. Vừa chạy tới đỉnh núi thì dân chúng ra đón cậu. Người ta đưa xe ngựa tới, chở cậu vào thành, tôn cậu lên làm vua.

Cậu làm vua được năm năm. Sang năm thứ sáu, có một ông vua khác mạnh hơn kéo quân tới đánh. Ông ta chiếm được thành, đuổi cậu đi. Người em lại đi lang bạt, rồi tìm về chỗ người anh.

Người anh sống ở làng, không giàu cũng không nghèo. Hai anh em gặp nhau mừng rỡ, rồi kể cho nhau nghe về cuộc đời mình.

Người anh bảo:

— Thấy chưa, anh nói có sai đâu. Anh lúc nào cũng sống yên ổn, dễ chịu. Còn em, tuy có lúc làm vua, nhưng bù lại đã phải chịu bao nhiêu khổ sở.

Người em đáp:

— Em không hối tiếc gì chuyện ngày ấy đã vào rừng, lên núi. Tuy bây giờ em khổ, nhưng bù lại em có cả một cuộc đời đáng để nhớ. Còn anh thì chẳng có gì để mà nhớ cả.

— Hết —