Hai anh em vàng

Ngày xưa có hai vợ chồng nghèo, chẳng có gì ngoài một túp lều nhỏ. Họ sống bằng nghề đánh cá, làm ngày nào ăn ngày ấy.

Một hôm, người chồng ngồi bên bờ nước quăng lưới, kéo lên được một con cá toàn thân bằng vàng. Ông đang ngạc nhiên ngắm con cá thì nó cất tiếng nói:

— Này bác đánh cá, nếu bác thả tôi xuống nước, tôi sẽ biến túp lều nhỏ của bác thành một toà lâu đài lộng lẫy.

Bác đánh cá đáp:

— Có lâu đài mà không có cái ăn thì được ích gì?

Con cá vàng lại nói:

— Cái ấy tôi cũng lo cho. Trong lâu đài sẽ có một cái tủ. Bác mở tủ ra, sẽ thấy những đĩa thức ăn ngon nhất, bác muốn bao nhiêu có bấy nhiêu.

— Nếu thế thì tôi thả mày cũng được, — bác nói.

— Phải, — con cá nói, — nhưng có một điều kiện. Bác không được nói cho bất cứ ai trên đời, dù là ai đi nữa, biết vận may của bác từ đâu mà có. Bác hé ra một lời thôi là mọi thứ tan biến hết.

Bác đánh cá thả con cá kỳ lạ xuống nước rồi về nhà. Chỗ túp lều ngày trước giờ là một toà lâu đài lớn. Bác tròn mắt nhìn, bước vào trong, thấy vợ mình mặc quần áo đẹp đẽ, ngồi trong một căn phòng sang trọng. Bà vợ vui sướng lắm, hỏi:

— Ông ơi, sao tự dưng lại được thế này? Tôi ưng lắm.

— Ừ, — bác chồng nói, — tôi cũng ưng. Nhưng tôi đói lắm rồi, bà cho tôi ăn cái gì đã.

Bà vợ nói:

— Tôi có gì đâu, trong nhà mới này tôi chẳng biết cái gì để ở đâu.

— Không sao, — bác chồng nói, — tôi thấy đằng kia có cái tủ lớn, bà mở ra xem.

Bà vợ mở tủ, thấy bánh ngọt, thịt, trái cây, rượu, bày ra như đang mỉm cười mời mọc. Bà reo lên mừng rỡ:

— Thế này thì còn mong gì hơn nữa!

Hai vợ chồng ngồi xuống cùng ăn uống. Ăn no rồi, bà vợ hỏi:

— Nhưng mà ông ơi, ngần này của cải ở đâu ra thế?

Bác chồng đáp:

— Thôi, bà đừng hỏi chuyện ấy. Tôi không được nói. Tôi nói ra với ai thì vận may của mình lại tan biến hết.

— Được, — bà nói, — đã không nên biết thì tôi cũng chẳng cần biết.

Nhưng bà nói thế chứ không thật lòng. Chuyện ấy cứ làm bà ăn không ngon ngủ không yên, ngày cũng như đêm. Bà cứ hành, cứ khích chồng mãi, tới khi ông mất kiên nhẫn, buột miệng nói ra rằng mọi thứ là nhờ một con cá vàng kỳ diệu ông đã bắt được rồi thả ra. Lời vừa ra khỏi miệng, toà lâu đài đẹp đẽ cùng cái tủ biến mất ngay, hai vợ chồng lại ngồi trong túp lều đánh cá cũ.

Người chồng lại phải làm lại từ đầu, quay về với nghề chài lưới. Nhưng số trời run rủi, ông lại kéo được con cá vàng lên lần nữa. Con cá nói:

— Này bác, nếu bác lại thả tôi xuống nước, tôi sẽ trả lại cho bác toà lâu đài với cái tủ đầy món luộc món nướng. Nhưng bác phải giữ cho chặt, tuyệt đối đừng tiết lộ bác có được nó từ ai, không thì lại mất hết.

— Lần này tôi sẽ cẩn thận, — bác đánh cá đáp, rồi thả con cá xuống nước.

Về nhà, mọi thứ lại lộng lẫy như trước, bà vợ mừng rỡ vì vận may. Nhưng tính tò mò vẫn không để bà yên. Vài hôm sau, bà lại bắt đầu gặng hỏi chuyện ấy là thế nào, ông đã làm cách nào. Ông chồng im lặng được một thời gian, nhưng rồi bà làm ông bực quá, ông bật ra, để lộ bí mật. Ngay lúc ấy, toà lâu đài biến mất, hai vợ chồng lại ngồi trong túp lều cũ. Ông chồng nói:

— Bà được như ý rồi đấy. Giờ thì lại ăn đói mặc rách.

Bà vợ nói:

— Ôi, thà tôi không có của cải còn hơn, mà không biết nó từ đâu ra thì tôi chẳng yên được.

Ông chồng lại đi đánh cá. Ít lâu sau, chẳng khác gì hai lần trước, ông kéo được con cá vàng lần thứ ba. Con cá nói:

— Này bác, tôi thấy rõ rồi, số tôi là cứ rơi vào tay bác mãi. Bác mang tôi về nhà, cắt tôi làm sáu khúc. Hai khúc cho vợ bác ăn, hai khúc cho con ngựa của bác ăn, còn hai khúc đem chôn xuống đất. Bác sẽ được phúc lớn.

Bác mang cá về nhà, làm đúng như nó dặn. Rồi từ hai khúc chôn dưới đất mọc lên hai cây huệ vàng, con ngựa đẻ được hai chú ngựa con bằng vàng, còn vợ bác đánh cá sinh được hai đứa con trai toàn thân bằng vàng.

Hai đứa trẻ lớn lên, khôi ngô tuấn tú, hai cây huệ và hai con ngựa cũng lớn lên cùng chúng. Một hôm hai anh em thưa:

— Cha ơi, chúng con muốn cưỡi ngựa vàng đi ngao du khắp thế gian.

Người cha buồn rầu đáp:

— Các con đi rồi, cha không biết các con sống chết thế nào, làm sao cha chịu nổi?

Hai anh em nói:

— Hai cây huệ vàng ở lại đây, cha nhìn chúng thì biết chúng con ra sao. Cây tươi tốt là chúng con khoẻ mạnh, cây héo là chúng con ốm đau, cây đổ là chúng con đã chết.

Hai anh em lên đường, tới một quán trọ. Trong quán có đông người, thấy hai cậu bé vàng, họ bắt đầu cười cợt, chế giễu. Một cậu nghe tiếng chế nhạo thì xấu hổ, không muốn đi ngao du nữa, quay về nhà với cha.

Còn cậu kia thì cứ cưỡi ngựa đi tiếp, tới một khu rừng lớn. Cậu vừa định vào rừng thì người ta bảo:

— Cậu không qua được đâu. Rừng đầy trộm cướp, chúng sẽ hại cậu. Nhất là thấy cậu bằng vàng, ngựa cậu cũng bằng vàng, thì chúng sẽ giết cậu mất.

Nhưng cậu không sợ, nói:

— Tôi nhất định phải qua.

Cậu lấy mấy tấm da gấu khoác lên mình và phủ lên ngựa, không để lộ chút vàng nào, rồi thản nhiên cưỡi ngựa vào rừng. Đi được một quãng, cậu nghe trong bụi cây có tiếng sột soạt, có tiếng người nói với nhau. Phía bên này có tiếng gọi:

— Có đứa kia kìa.

Phía bên kia đáp:

— Thôi kệ nó, một thằng khoác da gấu, nghèo xác nghèo xơ như chuột nhà thờ, mình lấy gì của nó.

Thế là cậu bé vàng cưỡi ngựa qua rừng bình an, chẳng gặp chuyện gì.

Một hôm, cậu tới một ngôi làng, thấy ở đó có một cô gái đẹp đến nỗi cậu nghĩ trên đời không thể có ai đẹp hơn. Vì đem lòng yêu cô tha thiết, cậu tới bên cô mà nói:

— Anh yêu em với cả tấm lòng. Em có bằng lòng làm vợ anh không?

Cô gái cũng ưng chàng lắm, bèn nhận lời:

— Vâng, em sẽ làm vợ anh, và sẽ chung thuỷ với anh suốt đời.

Hai người làm lễ cưới. Đang lúc vui vẻ nhất thì cha cô dâu về nhà. Thấy con gái đang làm đám cưới, ông ngạc nhiên hỏi:

— Chú rể đâu?

Người ta chỉ cho ông chàng trai vàng, nhưng chàng vẫn đang khoác mấy tấm da gấu. Người cha nổi giận:

— Không đời nào ta gả con gái cho một thằng khoác da gấu!

Ông định giết chàng. Cô dâu hết lời van xin:

— Anh ấy đã là chồng con rồi, con yêu anh ấy hết lòng.

Mãi rồi ông mới nguôi giận. Nhưng chuyện ấy vẫn cứ lởn vởn trong đầu ông, nên sáng sớm hôm sau ông dậy sớm, muốn xem mặt chàng rể có phải là đứa ăn mày rách rưới hèn hạ không. Nhưng khi ông nhìn vào, ông thấy trên giường là một chàng trai vàng rực rỡ, mấy tấm da gấu vứt dưới đất. Ông quay ra, nghĩ bụng: "May mà mình đã kìm được cơn giận, không thì mình đã gây nên tội lớn."

Đêm ấy, chàng trai vàng nằm mơ thấy mình đi săn một con hươu đực tuyệt đẹp. Sáng ra thức dậy, chàng bảo vợ:

— Anh muốn đi săn.

Vợ chàng lo sợ, xin chàng ở lại, nói:

— Có khi anh gặp tai hoạ lớn đấy.

Nhưng chàng đáp:

— Anh nhất định phải đi.

Chàng dậy, vào rừng. Chẳng bao lâu, quả nhiên có một con hươu đực oai vệ đứng trước mặt chàng, y như trong giấc mơ. Chàng giương súng định bắn, nhưng con hươu nhảy vọt đi mất. Chàng đuổi theo nó, vượt mương vượt bụi suốt cả ngày mà không biết mệt. Nhưng tới chiều tối thì con hươu biến mất trước mắt chàng.

Chàng trai vàng nhìn quanh, thấy mình đang đứng trước một ngôi nhà nhỏ, trong nhà có một mụ phù thuỷ. Chàng gõ cửa, một bà lão bước ra hỏi:

— Tối thế này rồi còn ở giữa rừng lớn làm gì?

Chàng hỏi:

— Bà có thấy con hươu nào chạy qua đây không?

— Có, — mụ đáp, — con hươu ấy thì ta biết rõ.

Một con chó nhỏ theo mụ ra cửa, sủa chàng dữ dội. Chàng quát:

— Câm ngay, đồ cóc ghẻ, không ta bắn chết bây giờ.

Mụ phù thuỷ giận dữ thét lên:

— Cái gì, ngươi dám giết chó của ta à!

Lập tức mụ biến chàng thành đá, chàng nằm đó như một hòn đá. Vợ chàng ở nhà chờ chàng mỏi mòn, nghĩ thầm: "Chắc chắn điều mình lo sợ, điều đè nặng trong lòng mình đã xảy ra rồi."

Còn ở nhà, người anh em kia đang đứng bên hai cây huệ vàng, thì bỗng một cây đổ xuống. Cậu kêu lên:

— Trời ơi, em tôi gặp tai hoạ lớn rồi! Tôi phải đi ngay, may ra cứu được em.

Người cha nói:

— Con ở lại đi, cha mà mất nốt cả con nữa thì cha biết làm sao?

Nhưng cậu đáp:

— Con nhất định phải đi.

Cậu lên ngựa vàng, phi tới khu rừng lớn, nơi người em đang nằm hoá đá. Mụ phù thuỷ già từ trong nhà đi ra, gọi cậu, định hại nốt cả cậu. Nhưng cậu không tới gần, mà nói:

— Mụ không làm cho em ta sống lại, ta bắn chết mụ.

Mụ không muốn chút nào, nhưng đành lấy ngón tay chạm vào hòn đá, lập tức người em sống lại thành người. Hai anh em vàng gặp lại nhau, mừng rỡ ôm hôn nhau, rồi cùng cưỡi ngựa ra khỏi rừng, một người về với vợ, một người về nhà với cha. Người cha nói:

— Cha biết ngay là con đã cứu được em, vì cây huệ vàng bỗng đứng thẳng dậy, lại nở hoa tươi tốt.

Từ đó họ sống vui vẻ, yên ổn cho tới cuối đời.

— Hết —