Han-xơ gặp may

Han-xơ đã làm công cho chủ được bảy năm. Một hôm anh thưa với chủ:

— Thưa ông, hết hạn rồi. Giờ tôi muốn về nhà với mẹ. Xin ông trả công cho tôi.

Ông chủ đáp:

— Anh làm cho tôi trung thực, tận tuỵ. Làm thế nào thì công thế ấy.

Rồi ông đưa cho anh một cục vàng to bằng cái đầu Han-xơ.

Han-xơ rút chiếc khăn tay trong túi ra, bọc cục vàng lại, vác lên vai, lên đường về nhà.

Đang đi, cứ chân này bước trước chân kia, anh thấy một người cưỡi ngựa phi nước kiệu qua, tươi tỉnh, vui vẻ, trên một con ngựa hăng hái. Han-xơ nói thật to:

— Chà, cưỡi ngựa sướng thật! Ngồi như ngồi trên ghế, chẳng vấp phải hòn đá nào, chẳng tốn giày, mà cứ đi băng băng, chẳng biết làm sao mà tới.

Người cưỡi ngựa nghe thấy, dừng lại, gọi:

— Này, Han-xơ, sao anh lại đi bộ?

— Thì phải đi thôi. Tôi có cục này phải mang về nhà. Vàng thì vàng thật đấy, nhưng vác nó tôi chẳng ngẩng đầu thẳng lên được, mà nó còn đè đau cả vai.

— Thế này nhé. Ta đổi với nhau. Tôi cho anh con ngựa của tôi, anh cho tôi cục vàng của anh.

— Tôi xin vui lòng. Nhưng tôi nói trước, ông phải vác nó nặng lắm đấy.

Người cưỡi ngựa xuống ngựa, cầm lấy cục vàng, đỡ Han-xơ lên, nhét dây cương vào tay anh thật chặt, dặn:

— Muốn ngựa chạy thật nhanh thì anh tặc lưỡi, hô "hấp, hấp".

Ngồi trên lưng ngựa, ung dung thong thả, Han-xơ sướng rơn cả người. Được một lúc, anh nghĩ phải cho ngựa chạy nhanh hơn nữa, bèn tặc lưỡi, hô "hấp, hấp". Con ngựa phi nước kiệu mạnh, Han-xơ chưa kịp hiểu chuyện gì đã bị hất xuống, nằm dưới con mương ngăn giữa ruộng với đường cái.

Con ngựa hẳn đã chạy mất, nếu không có một bác nông dân đi qua, đang lùa con bò cái phía trước, giữ nó lại.

Han-xơ gom chân tay lại, đứng dậy. Anh bực mình, bảo bác nông dân:

— Cưỡi ngựa là trò chơi dở ẹc, nhất là gặp phải con ngựa còm như con này, nó hất người ta xuống, gãy cổ như chơi. Tôi thề chẳng bao giờ cưỡi nữa. Phải như con bò của bác thì hay. Cứ thong thả đi sau nó, lại ngày nào cũng chắc chắn có sữa, có bơ, có phô mai. Giá tôi có được con bò như thế thì tôi đổi gì cũng chịu!

— Nếu anh thích thế, thì tôi đổi con bò lấy con ngựa cũng được.

Han-xơ mừng quýnh, đồng ý ngay. Bác nông dân nhảy lên lưng ngựa, phi đi vội vã.

Han-xơ thong thả lùa con bò đi trước, nghĩ tới cuộc đổi chác may mắn.

Anh nghĩ: "Chỉ cần có miếng bánh mì, mà bánh mì thì mình chẳng thiếu, là lúc nào thích mình cũng có bơ có phô mai ăn kèm. Khát thì mình vắt sữa bò mà uống. Lòng ơi, còn đòi gì hơn nữa?"

Tới một quán trọ, anh dừng lại. Mừng quá, anh ăn sạch mọi thứ mang theo, cả bữa trưa lẫn bữa tối, rồi lấy mấy đồng xu cuối cùng gọi nửa cốc bia. Rồi anh lại lùa bò đi tiếp, về phía làng của mẹ.

Càng gần trưa, trời càng nóng nực. Han-xơ đang đi giữa một vùng đồng hoang, phải mất chừng một giờ nữa mới qua hết. Anh nóng quá, khát tới mức lưỡi dính cả vào vòm họng.

"Cái này dễ thôi," Han-xơ nghĩ. "Giờ mình vắt sữa bò, uống cho đã."

Anh buộc con bò vào một gốc cây khô. Không có xô, anh lấy cái mũ da ra hứng. Nhưng loay hoay mãi, chẳng có giọt sữa nào chảy ra. Anh lại vụng về quá, con vật mất kiên nhẫn, cuối cùng lấy chân sau đá một cú vào đầu anh, mạnh tới mức anh lảo đảo ngã lăn ra đất, một lúc lâu chẳng biết mình đang ở đâu.

May sao lúc ấy có một bác hàng thịt đi qua, đẩy một chiếc xe cút kít chở một con lợn con.

— Trò gì thế này! — bác kêu lên, đỡ Han-xơ tốt bụng dậy.

Han-xơ kể lại chuyện đã xảy ra. Bác hàng thịt đưa cho anh chai rượu của mình:

— Uống một ngụm cho lại sức đi. Con bò này chẳng chịu cho sữa đâu. Nó già rồi, giờ chỉ còn kéo xe được, hoặc để mổ thịt.

— Ối, ối, — Han-xơ vuốt tóc, — ai mà ngờ được! Có con vật như thế đem về nhà mổ thì cũng hay, thịt nhiều phải biết! Nhưng tôi chẳng thích thịt bò lắm, nó không đủ mềm. Phải như ai có con lợn con thế kia! Thịt lợn ngon khác hẳn, lại còn làm được xúc xích nữa.

— Này Han-xơ, vì quý anh, tôi đổi con lợn lấy con bò cho anh.

— Trời phù hộ cho tấm lòng tốt của bác.

Han-xơ giao con bò cho bác, nhờ bác cởi con lợn khỏi xe, đưa sợi dây buộc nó vào tay mình.

Han-xơ đi tiếp, nghĩ bụng mọi việc đều như ý mình. Có gặp chuyện gì không vui thì cũng được bù đắp ngay.

Ít lâu sau, có một chàng trai đi cùng đường với anh, tay ôm một con ngỗng trắng rất đẹp. Hai người chào hỏi nhau, rồi Han-xơ bắt đầu kể chuyện mình gặp may, chuyện mình đổi chác lúc nào cũng có lợi. Chàng trai kể rằng mình đang mang con ngỗng tới một bữa tiệc mừng lễ rửa tội.

— Anh nhấc thử xem, — chàng trai nói, túm lấy hai cánh con ngỗng, — nó nặng thế nào. Nó được nhồi cho ăn suốt tám tuần đấy. Ai cắn vào miếng ngỗng quay này là phải lau mỡ ở cả hai bên mép.

— Ừ, — Han-xơ lấy một tay cân thử, — nặng thật. Nhưng con lợn của tôi cũng chẳng phải loại xoàng.

Trong khi đó, chàng trai nhìn quanh tứ phía, vẻ lo lắng, còn lắc đầu nữa.

— Này, con lợn của anh e là có chuyện không ổn. Ở làng tôi vừa đi qua, ông trưởng làng mới bị mất trộm một con lợn trong chuồng. Tôi sợ, tôi sợ chính là con anh đang dắt đấy. Họ đã cho người đi tìm. Họ mà bắt được anh với con lợn này thì gay lắm. Nhẹ nhất là anh bị tống vào ngục tối.

Han-xơ tốt bụng hoảng sợ:

— Trời ơi, anh cứu tôi với. Anh rành vùng này hơn tôi. Anh cầm lấy con lợn của tôi, để lại con ngỗng cho tôi.

— Tôi cũng phải liều một chút đấy. Nhưng tôi không muốn anh vì tôi mà gặp hoạ.

Chàng trai cầm lấy sợi dây, lùa con lợn rẽ vội sang một lối nhỏ. Còn Han-xơ tốt bụng thì trút được nỗi lo, ôm con ngỗng đi về nhà.

Anh tự nhủ: "Nghĩ cho kỹ thì vụ đổi này mình vẫn lời. Trước hết là món ngỗng quay ngon lành. Rồi đến bao nhiêu là mỡ chảy ra, đủ phết bánh mì cả ba tháng. Cuối cùng là bộ lông trắng đẹp, mình sẽ nhồi vào gối, gối lên đó chẳng cần ai ru cũng ngủ ngon. Mẹ mình sẽ vui biết bao!"

Qua khỏi ngôi làng cuối cùng, anh thấy một bác mài kéo đứng bên chiếc xe đẩy. Bánh mài quay rù rù, bác vừa mài vừa hát:

— Tôi mài kéo, tôi quay nhanh,
gió chiều nào, áo tôi xoay chiều ấy.

Han-xơ dừng lại đứng xem. Cuối cùng anh bắt chuyện:

— Bác mài kéo vui thế, chắc làm ăn khấm khá lắm.

— Phải đấy. Nghề này có đáy bằng vàng. Thợ mài thứ thiệt là người lúc nào thò tay vào túi cũng thấy có tiền. Nhưng anh mua con ngỗng đẹp thế này ở đâu thế?

— Tôi không mua, mà đổi bằng con lợn của tôi.

— Thế còn con lợn?

— Tôi đổi được bằng con bò.

— Thế còn con bò?

— Tôi đổi được bằng con ngựa.

— Thế còn con ngựa?

— Tôi đổi bằng một cục vàng to bằng cái đầu tôi.

— Thế còn cục vàng?

— À, đó là tiền công bảy năm làm thuê của tôi.

— Lúc nào anh cũng biết tự lo cho mình. Giờ chỉ cần làm sao mỗi lần đứng dậy là nghe tiền nhảy lách cách trong túi, thế là anh nên cơ nghiệp.

— Thế phải làm sao?

— Anh phải làm thợ mài như tôi. Nghề này thật ra chẳng cần gì ngoài một hòn đá mài, còn lại tự khắc có. Tôi có một hòn đây, hơi sứt mẻ một chút, nhưng bù lại anh chẳng phải trả gì ngoài con ngỗng. Anh có muốn không?

— Bác còn phải hỏi! Thế là tôi thành người sung sướng nhất trên đời. Thò tay vào túi lúc nào cũng có tiền thì tôi còn lo gì nữa?

Anh đưa con ngỗng cho bác, nhận lấy hòn đá mài.

— Này, — bác mài kéo nhặt một hòn đá ruộng to nặng nằm bên cạnh lên, — tôi cho anh thêm hòn đá tốt này nữa. Đập lên nó tốt lắm, anh có thể nắn thẳng mấy cái đinh cũ trên đó. Cầm lấy, giữ cẩn thận nhé.

Han-xơ vác hai hòn đá lên, đi tiếp, lòng phơi phới, mắt sáng lên vì vui sướng.

— Chắc mình đẻ bọc điều! Mình ước gì cũng được nấy, như đứa trẻ sinh ra đúng ngày chủ nhật.

Nhưng anh đã đi bộ từ lúc trời rạng sáng, nên bắt đầu thấy mệt. Lại thêm cái đói hành hạ, vì anh đã ăn hết sạch lương thực một lần, lúc mừng vì đổi được con bò. Cuối cùng anh chỉ lê bước được một cách khó nhọc, chốc chốc lại phải dừng. Hai hòn đá đè lên người anh khổ sở vô cùng. Anh không sao gạt đi được ý nghĩ: giá lúc này không phải vác chúng thì hay biết mấy.

Anh lê bước như con ốc sên tới một cái giếng giữa đồng, định nghỉ chân, uống một ngụm nước mát cho lại sức. Để khỏi làm hỏng hai hòn đá lúc ngồi xuống, anh cẩn thận đặt chúng bên cạnh mình trên thành giếng. Rồi anh ngồi xuống, cúi người định uống nước, thì sơ ý huých nhẹ một cái, cả hai hòn đá rơi tõm xuống giếng.

Han-xơ tận mắt nhìn chúng chìm xuống đáy sâu, liền nhảy cẫng lên vì sung sướng. Rồi anh quỳ xuống, nước mắt lưng tròng cảm tạ trời đất đã ban thêm cho anh ân huệ này, đã giải thoát cho anh khỏi hai hòn đá nặng, thứ duy nhất còn làm vướng víu anh, theo một cách thật êm, mà anh chẳng phải tự trách mình điều gì.

— Dưới ánh mặt trời này chẳng có ai sung sướng bằng mình!

Lòng nhẹ tênh, chẳng còn vướng bận gì, anh nhảy chân sáo đi tiếp, cho tới khi về tới nhà với mẹ.

— Hết —