Hoàng tử đi thay cha vào rừng quỷ

Ngày xưa, ở xứ Bắc Pan-cha-la, trong vương quốc Cam-pin-la, có một vị vua tên là Pan-cha-la. Hoàng hậu chính cung của vua có mang, sinh được một con trai.

Ở một kiếp trước, một người vợ khác trong hậu cung vốn là đối thủ của hoàng hậu, đã từng giận dữ mà nói: "Rồi có ngày ta sẽ ăn thịt con của mày." Nguyện như thế, người đàn bà ấy hoá thành một nữ quỷ. Rồi mụ tìm được dịp, chộp lấy đứa bé ngay trước mắt hoàng hậu, ăn thịt rồi bỏ đi.

Lần thứ hai, mụ cũng làm y như thế. Đến lần thứ ba, khi hoàng hậu vào phòng sinh nở, quân lính vây quanh cung điện canh giữ ngặt nghèo. Đúng hôm hoàng hậu sinh, nữ quỷ lại hiện ra, chộp lấy đứa bé. Hoàng hậu kêu lên thất thanh:

— Quỷ! Quỷ!

Nghe tiếng hoàng hậu, quân lính cầm vũ khí chạy tới đuổi theo nữ quỷ. Không kịp ăn thịt đứa bé, mụ bỏ chạy, nấp vào một cái cống. Đứa bé tưởng nữ quỷ là mẹ mình, rúc môi vào ngực mụ đòi bú. Thế là mụ nảy lòng thương con như một người mẹ. Mụ mang đứa bé tới bãi tha ma, giấu trong một hang đá mà nuôi nấng.

Đứa bé lớn dần lên. Mụ mang thịt người về cho nó ăn, và cả hai sống bằng thứ thức ăn ấy. Cậu bé không biết mình là người. Dù tin mình là con của nữ quỷ, cậu vẫn không sao giấu được thân hình mình khỏi mắt người khác như loài quỷ. Để làm được điều ấy, mụ đưa cho cậu một thứ rễ cây. Nhờ sức của rễ cây, cậu có thể tàng hình, không ai nhìn thấy, và vẫn sống bằng thịt người.

Rồi nữ quỷ đi hầu hạ đại vương Tỳ Sa Môn, và chết luôn ở đó.

Hoàng hậu sinh lần thứ tư, lại được một con trai. Vì nữ quỷ đã chết, đứa bé được an toàn. Vì cậu sinh ra là thắng được kẻ thù là nữ quỷ, người ta đặt tên cậu là Gia-dát-đi-xa, nghĩa là hoàng tử Chiến Thắng. Lớn lên, học hành thông thạo mọi môn, cậu được giương lọng trắng lên ngôi vua, trị vì đất nước.

Thuở ấy, hoàng hậu của vua Gia-dát-đi-xa sinh ra đức Bồ Tát. Người ta đặt tên Ngài là hoàng tử A-li-na-xát-tu. Lớn lên, học hành thông thạo mọi môn, chàng được phong làm phó vương.

Còn đứa con của nữ quỷ, vì sơ ý làm mất thứ rễ cây, không còn giấu mình được nữa. Hắn sống ở bãi tha ma, ăn thịt người trong hình dạng ai cũng nhìn thấy. Người ta thấy hắn thì sợ hãi, kéo nhau vào tâu với vua:

— Tâu bệ hạ, có một con quỷ hiện hình rõ ràng đang ăn thịt người ở bãi tha ma. Rồi đây nó sẽ vào thành, giết người mà ăn thịt. Xin bệ hạ cho bắt nó.

Vua bằng lòng, ra lệnh bắt hắn. Quân lính cầm vũ khí đứng vây quanh thành. Đứa con của nữ quỷ, trần truồng, trông ghê rợn, sợ chết, gào lên một tiếng rồi nhảy xổ vào giữa đám quân lính. Quân lính kêu lên "Quỷ đây rồi!", sợ mất mạng, chia làm hai ngả mà chạy. Hắn thoát ra được, trốn vào rừng, không bao giờ bén mảng tới chỗ người ở nữa.

Hắn ở dưới gốc một cây đa gần con đường cái xuyên rừng. Hễ có người đi qua đường ấy, hắn lại bắt từng người một, lôi vào rừng giết mà ăn thịt.

Một hôm, có một ông bà-la-môn dẫn đầu một đoàn xe, đã nộp một nghìn đồng cho những người giữ rừng, đang đi trên đường với năm trăm cỗ xe. Con quỷ hình người gầm lên một tiếng, nhảy xổ ra. Mọi người hoảng sợ bỏ chạy, nằm rạp xuống đất. Hắn bắt lấy ông bà-la-môn. Nhưng trong lúc chạy trốn, hắn bị một mảnh gỗ đâm vào chân, lại bị những người giữ rừng đuổi riết, nên hắn bỏ ông bà-la-môn lại, chạy về nằm dưới gốc cây đa của mình.

Bảy ngày sau, vua Gia-dát-đi-xa cho mở một cuộc săn, rời kinh thành. Đúng lúc vua sắp lên đường, có một ông bà-la-môn quê ở Tắc-ca-si-la tên là Nan-đa, người nuôi cha mẹ già, tới gặp vua, mang theo bốn đoạn kệ, mỗi đoạn đáng giá một trăm đồng. Vua dừng lại định nghe, rồi cho người sắp xếp chỗ ở cho ông.

Ra tới chỗ săn, vua phán:

— Con nai chạy lọt qua phía ai thì người ấy phải trả tiền mấy đoạn kệ cho ông bà-la-môn.

Rồi một con linh dương đốm nhảy ra, chạy thẳng về phía vua mà lọt mất. Các quan cười ồ lên. Vua rút gươm đuổi theo con thú, chạy ba do-tuần mới đuổi kịp, vung gươm chém con vật làm đôi, rồi treo lên đòn gánh mà mang về.

Trên đường về, vua tới đúng chỗ con quỷ hình người đang ngồi. Vua ngồi nghỉ trên bãi cỏ một lát, rồi định đi tiếp. Bấy giờ con quỷ đứng dậy, kêu lên:

— Đứng lại! Đi đâu thế? Ngươi là mồi của ta!

Rồi hắn nắm lấy tay vua mà nói:

— Kìa, sau bảy ngày dài nhịn đói, cuối cùng một con mồi lớn đã hiện ra! Hãy nói cho ta biết, ngươi có phải người có danh tiếng không? Ta muốn biết dòng dõi và tên tuổi của ngươi.

Thấy con quỷ, vua kinh hãi, người cứng đờ như cột đá, không sao chạy được. Nhưng rồi trấn tĩnh lại, vua nói:

— Nếu ngươi có nghe danh Gia-dát-đi-xa, thì ta chính là vua xứ Pan-cha-la. Ta đi săn qua đầm lầy, qua rừng rậm mà lạc tới đây. Ngươi hãy ăn con nai này, và xin hãy tha cho ta.

Con quỷ đáp:

— Để cứu tấm da của mình, ngươi đem con mồi này cho ta ăn, hỡi nhà vua, trong khi nó vốn đã thuộc về ta. Hãy biết rằng ta sẽ ăn ngươi trước, rồi cũng chẳng bỏ món thịt nai. Thôi đừng nói lảm nhảm nữa.

Nghe vậy, vua nhớ tới ông bà-la-môn Nan-đa, bèn nói:

— Dù ta không chuộc được mạng mình, thì xin hãy cho ta giữ trọn lời hứa với một người bạn bà-la-môn. Sáng mai, khi trời vừa rạng, danh dự của ta đã giữ tròn, ta sẽ trở lại với ngươi.

Con quỷ nói:

— Đứng sát bên cái chết như thế, điều gì khiến ngươi phiền muộn tới thế, hỡi nhà vua? Hãy nói thật cho ta nghe, biết đâu ta sẽ bằng lòng cho ngươi đi một ngày.

Vua giảng giải:

— Ta đã hứa với một ông bà-la-môn. Lời hứa ấy chưa giữ, món nợ ấy chưa trả. Trả xong món nợ, sáng mai trời vừa rạng, danh dự của ta đã giữ tròn, ta sẽ trở lại với ngươi.

Con quỷ nói:

— Ngươi đã hứa với một ông bà-la-môn, lời hứa ấy chưa giữ, món nợ ấy chưa trả. Vậy hãy đi trả cho xong, rồi sáng mai, khi danh dự đã giữ tròn, hãy trở lại với ta.

Nói rồi hắn thả vua đi. Được thả ra, vua bảo:

— Ngươi đừng lo gì về ta. Trời sáng ta sẽ trở lại.

Vua ghi nhớ mấy cái mốc dọc đường, rồi quay về chỗ quân lính, cùng quân lính hộ tống mà vào thành. Rồi vua cho gọi ông bà-la-môn Nan-đa, mời ông ngồi lên một chiếc ghế lộng lẫy, nghe ông đọc kệ xong thì ban cho ông bốn nghìn đồng. Vua cho ông lên một cỗ xe, sai người hầu đưa thẳng ông về Tắc-ca-si-la.

Hôm sau, nóng lòng quay lại rừng, vua gọi con trai tới mà dặn dò.

Thoát khỏi con quỷ độc ác, nhà vua đã về, lòng đầy thương nhớ ngôi nhà yêu dấu. Lời hứa với người bạn bà-la-môn, vua không bao giờ nuốt lời. Bấy giờ vua nói với A-li-na-xát-tu yêu quý:

— Con ơi, hôm nay con hãy được xức dầu lên ngôi vua, trị vì cả bạn lẫn thù cho công bằng. Đừng để điều bất công nào làm hoen ố cảnh thái bình. Còn cha giờ phải đi tìm số phận của mình nơi con quỷ độc ác.

Nghe vậy, hoàng tử nói:

— Con muốn biết con đã làm điều gì, nói lời gì mà mất lòng cha, khiến cha đưa con lên ngai vàng, cái ngai mà mất cha rồi thì con chẳng thiết nữa.

Vua đáp:

— Con yêu, cha chẳng nhớ con đã có lời nào, việc nào làm cha phiền lòng. Nhưng nay món nợ danh dự đã trả xong, cha phải giữ lời hứa với con quỷ.

Hoàng tử nói:

— Không, con sẽ đi, còn cha hãy ở lại đây. Con e rằng chẳng có hy vọng gì trở về bình an. Nhưng nếu cha đi, con cũng sẽ đi theo, và cả hai cha con cùng chết.

Vua nói:

— Con nói đúng với đạo lý. Nhưng đời cha sẽ chẳng còn gì đáng sống, nếu con quỷ dữ ấy xiên con vào que gỗ mà nướng, mà ăn từng phần thân thể con.

Hoàng tử nói:

— Nếu cha thoát được con quỷ ấy, con sẵn lòng chết thay cha. Vâng, con vui lòng mà chết, tâu phụ vương, miễn là con giữ được mạng sống cho cha.

Nghe vậy, vua nhận ra đức hạnh của con, bằng lòng để con đi:

— Thôi được, con yêu, con đi đi.

Thế là chàng hoàng tử dũng cảm cúi lạy cha mẹ lần cuối, từ biệt cha mẹ yêu quý mà ra đi. Cha mẹ, em gái, vợ chàng và các quan theo chàng ra khỏi kinh thành. Chàng hỏi cha đường đi, sắp đặt mọi việc chu đáo, dặn dò những người ở lại, rồi lên đường tới chỗ con quỷ, không chút sợ hãi như sư tử bờm dài.

Người mẹ thấy con đi, không sao cầm lòng được, ngã xuống đất ngất đi. Người cha dang hai tay ra như muốn giữ con lại, khóc nức nở.

Khi đứa con đã khuất hẳn khỏi tầm mắt người cha tuyệt vọng, vua giơ hai tay lên trời, cầu khấn các vị thần, thần Va-ru-na, thần Xô-ma, thần Phạm Thiên, cùng các vị thần ngày và đêm:

— Nhờ các vị che chở, con ơi, mong con được thoát khỏi con quỷ dữ, lành lặn toàn thân!

Người mẹ phát lời thề chân thật:

— Như mẹ của hoàng tử Ra-ma xinh đẹp đã cứu được đứa con đi vắng, khi chàng vào rừng Đan-đa-ca, thì nay đứa con của ta cũng sẽ được tự do như thế. Bằng lời thề chân thật này, ta khẩn cầu các vị thần đưa con ta về bình an vô sự.

Người em gái phát lời thề chân thật:

— Anh ơi, em không nhớ anh có một lỗi lầm nào, dù công khai hay thầm kín. Bằng lời thề chân thật này, em khẩn cầu các vị thần đưa anh về bình an vô sự.

Người vợ phát lời thề chân thật:

— Chàng chưa từng làm điều gì có lỗi với thiếp, và thiếp cũng một lòng yêu chàng. Bằng lời thề chân thật này, thiếp khẩn cầu các vị thần đưa chàng về bình an vô sự.

Hoàng tử theo lời cha chỉ dẫn, đi theo con đường tới chỗ ở của con quỷ.

Còn con quỷ thì nghĩ: "Bọn dòng dõi chiến binh lắm mưu mẹo lắm. Biết đâu chuyện gì sẽ xảy ra?"

Hắn trèo lên cây, ngồi ngóng nhà vua tới. Thấy hoàng tử, hắn nghĩ: "Đứa con đã giữ cha nó lại mà tự mình đi tới. Thằng này chẳng có gì đáng ngại."

Hắn tụt xuống, ngồi quay lưng lại. Chàng trai đi tới, đứng trước mặt con quỷ. Con quỷ nói:

— Hỡi chàng trai đẹp đẽ khôi ngô, ngươi từ đâu tới? Ngươi có biết khu rừng này là cõi của ta không? Những kẻ dám tới nơi loài quỷ dữ trú ngụ, là kẻ coi rẻ mạng sống của mình.

Chàng trai đáp:

— Ta biết ngươi rõ lắm, hỡi con quỷ độc ác. Ngươi sống trong khu rừng này. Đứng đây là con trai thật của vua Gia-dát-đi-xa. Hãy ăn thịt ta, và tha cho cha ta.

Con quỷ nói:

— Ta biết ngươi là con trai thật của vua Gia-dát-đi-xa, nhìn mặt ngươi là ta biết ngay. Chết để cứu cha mình, chắc hẳn là khó khăn với ngươi lắm.

Chàng trai đáp:

— Ta nghĩ đó chẳng phải là việc lớn lao gì. Chết vì cha, vì tình thương của mẹ mà ra đi, rồi được hưởng phúc cõi trời mãi mãi.

Nghe vậy, con quỷ nói:

— Hỡi hoàng tử, không có sinh linh nào không sợ chết. Sao ngươi lại không sợ?

Chàng giảng cho hắn hiểu lý do:

— Ta không nhớ mình đã làm một điều ác nào, dù công khai hay thầm kín. Ta đã cân nhắc kỹ chuyện sinh tử, ở đời này cũng như ở những cõi về sau. Vậy hôm nay ngươi hãy ăn thịt ta đi, hỡi kẻ hùng mạnh, hãy làm việc ngươi phải làm. Ta sẽ trèo lên một cây cao rồi gieo mình xuống chết, rồi ngươi muốn ăn thịt ta thế nào thì ăn.

Nghe những lời ấy, con quỷ sợ hãi, nghĩ: "Không thể ăn thịt người này được."

Muốn dùng mưu làm cho chàng bỏ chạy, hắn nói:

— Nếu ngươi đã quyết hy sinh mạng sống để cứu cha, hỡi hoàng tử trẻ, thì ta khuyên ngươi hãy mau đi nhặt củi về nhóm lửa.

Chàng đi nhặt củi, rồi quay lại chỗ con quỷ. Chàng hoàng tử dũng cảm gom củi, chất lên thành một giàn lửa lớn, rồi châm lửa, kêu lên:

— Hãy sửa soạn bữa ăn của ngươi đi. Xem này, ta đã nhóm được một ngọn lửa tốt rồi đấy.

Thấy hoàng tử đã quay lại, lại nhóm lửa xong, con quỷ nói:

— Thằng này có trái tim sư tử. Cái chết chẳng làm nó sợ chút nào. Từ trước tới giờ ta chưa từng thấy ai gan dạ như thế.

Hắn ngồi đó sững sờ, chốc chốc lại nhìn chàng trai. Thấy vậy, chàng nói:

— Đừng đứng nhìn sững sờ như thế. Hãy bắt lấy ta, giết đi mà ăn. Khi ta còn sống, ta sẽ làm sao cho ngươi thấy ngon miệng mà ăn ta hôm nay.

Nghe vậy, con quỷ nói:

— Một người chân thật, hiền hậu, ngay thẳng như thế này, chắc chắn không bao giờ được ăn thịt. Kẻ nào ăn thịt ngươi thì đầu kẻ ấy hẳn sẽ vỡ làm bảy mảnh.

Hoàng tử nói:

— Nếu ngươi không muốn ăn thịt ta, sao ngươi lại bảo ta đi nhặt củi nhóm lửa?

— Là để thử ngươi đấy, vì ta nghĩ ngươi sẽ bỏ chạy.

— Ngươi thử ta làm sao được, khi ngay cả lúc còn mang thân con vật, ta đã để Đế Thích, vua cõi trời, thử lòng ta rồi? Ngày xưa có một con thỏ, khi Đế Thích hoá làm một ông bà-la-môn nghèo, đã dâng thịt chính mình cho ông ăn. Từ đó hình con thỏ được in lên mặt trăng, và người ta vẫn ngắm hình nó trên vầng trăng hiền dịu ấy.

Nghe vậy, con quỷ thả hoàng tử ra, nói:

— Như vầng trăng sáng thoát khỏi nanh vuốt của quỷ La Hầu, lại sáng rực như thường lệ đêm rằm, thì ngươi cũng thế, hỡi bậc chúa tể hùng mạnh của Cam-pin-la, hãy thoát khỏi con quỷ mà trở về, để sự có mặt rạng rỡ của ngươi làm những người thân đang đau buồn được vui lên, và đem niềm vui về cho cha mẹ yêu quý. Đi đi, hỡi tâm hồn anh hùng.

Hắn để bậc Đại Sĩ ra đi. Khi đã làm cho con quỷ biết khiêm nhường, chàng dạy cho hắn năm giới. Rồi muốn thử xem hắn có thật là quỷ hay không, chàng nghĩ: "Mắt loài quỷ thì đỏ và không bao giờ chớp. Chúng không có bóng, và chẳng biết sợ là gì. Đây không phải quỷ, đây là người. Người ta kể rằng cha ta có ba người anh bị một nữ quỷ bắt đi. Hai người hẳn đã bị mụ ăn thịt, còn một người hẳn đã được mụ nuôi nấng bằng tình thương của người mẹ đối với con. Hẳn đây chính là người ấy. Ta sẽ đưa người này về, thưa với cha ta, rồi đưa người lên ngôi vua."

Nghĩ vậy, chàng kêu lên:

— Này ông, ông không phải quỷ đâu, ông là anh của cha tôi. Thôi, ông hãy về với tôi, giương lọng trắng lên ngôi vua ở vương quốc của tổ tiên mình.

— Ta không phải là người.

— Ông không tin tôi. Có ai mà ông tin không?

— Có. Ở chỗ nọ có một nhà tu có thiên nhãn.

Thế là chàng dẫn con quỷ tới đó. Nhà tu vừa trông thấy hai người đã nói:

— Hai người cùng một dòng dõi tổ tiên, đi tới đây có việc gì vậy?

Rồi ông kể cho họ nghe họ có họ hàng với nhau ra sao. Kẻ ăn thịt người tin, liền nói:

— Cháu yêu, cháu hãy về nhà đi. Còn ta, ta sinh ra mang hai bản tính trong một hình hài. Ta chẳng muốn làm vua. Ta sẽ đi tu.

Thế là hắn được nhà tu cho xuất gia. Hoàng tử lạy chào bác mình, rồi trở về kinh thành. Chàng A-li-na-xát-tu gan dạ cúi lạy con quỷ dữ ngày nào, rồi được tự do vui vẻ trở về Cam-pin-la, lành lặn toàn thân.

Người ta từ thành thị, từ thôn quê kéo nhau đi bộ ra đón, đông nghịt, hô vang tên người anh hùng gan dạ. Người cưỡi xe, người cưỡi voi, ai nấy kính cẩn tới rước người chiến thắng về nhà.

Vua nghe tin hoàng tử đã về, liền ra đón. Hoàng tử cùng một đám đông hộ tống tới lạy chào vua cha. Vua hỏi:

— Con yêu, làm sao con thoát được con quỷ ghê gớm như thế?

— Thưa cha, đó không phải quỷ đâu. Đó là anh của cha, là bác của con.

Chàng kể hết đầu đuôi, rồi nói:

— Cha phải đi thăm bác con mới được.

Vua lập tức cho đánh trống, dẫn một đoàn tuỳ tùng đông đảo đi thăm các nhà tu. Vị nhà tu đứng đầu kể cho vua nghe đầy đủ câu chuyện: đứa bé đã bị nữ quỷ bắt đi thế nào, và mụ đã không ăn thịt mà nuôi nó thành quỷ ra sao, và họ có họ hàng với nhau thế nào.

Vua nói:

— Anh ơi, anh hãy về làm vua.

— Thôi, cảm ơn bệ hạ.

— Thế thì anh hãy về ở trong vườn của em, em sẽ lo đủ bốn món vật dụng cho anh.

Người ấy vẫn không chịu về. Vua bèn cho lập một khu dân cư trên một ngọn núi không xa am tu của họ, đào một cái hồ, khai khẩn ruộng đồng, đưa một nghìn gia đình cùng nhiều của cải tới đó, lập nên một ngôi làng lớn, và đặt lệ cúng dường cho các nhà tu. Ngôi làng ấy về sau trở thành thị trấn Tiểu Điều Phục, nghĩa là nơi kẻ ăn thịt người được thuần phục.

Đức Phật kể chuyện này cho một vị tỳ kheo đem phần khất thực về nuôi mẹ. Kể xong, Ngài cho biết: cha mẹ thuở ấy là cha mẹ Ngài, nhà tu là Xá Lợi Phất, kẻ ăn thịt người là Ương Quật Ma La, người em gái là Liên Hoa Sắc, người vợ là mẹ của La Hầu La, còn hoàng tử A-li-na-xát-tu chính là Ngài.

— Hết —