Cây như ý và nàng Ma-lai-a-va-ti

Chương 1: Cây như ý và nàng Ma-lai-a-va-ti

Ngày xưa, vua Tri-vi-kra-ma-xê-na đã hứa giúp một nhà tu khất thực một việc pháp thuật. Đêm đêm vua một mình vào bãi tha ma, gỡ một cái xác treo trên cây vô ưu, vác lên vai mà đi trong im lặng. Trong cái xác có một con ma Vê-ta-la. Dọc đường, nó kể cho vua một câu chuyện rồi hỏi vua một câu đố. Biết mà không đáp thì đầu vua sẽ vỡ tan, còn vua hễ mở miệng là con ma lại bay về treo trên cây, và vua lại phải quay lại tìm nó.

Lần ấy, vua Tri-vi-kra-ma-xê-na lại tới cây vô ưu, gỡ con ma Vê-ta-la xuống, vác lên vai mà đi. Vừa rời khỏi gốc cây, con ma lại nói với vua:

— Hãy nghe đây, đức vua, ta kể ngài nghe một câu chuyện cao quý.

Trên mặt đất có một ngọn núi lớn tên là Hy-ma-van, nơi có đủ mọi thứ châu báu, là nơi sinh ra cả hai nữ thần Gô-ri và Găng-ga, hai nữ thần mà thần Si-va yêu quý. Ngay cả bậc anh hùng cũng không lên tới đỉnh được. Nó sừng sững kiêu hãnh vượt trên mọi ngọn núi khác, nên ba cõi đều cất lời ca tụng nó. Trên sống núi Hy-ma-van ấy có một thành phố đúng với tên gọi là Thành Vàng, lấp lánh như một khối tia nắng mặt trời đặt xuống trần gian.

Ngày xưa, trong thành phố huy hoàng ấy có một vị chúa của tộc Vi-đi-a-đa-ra, những bậc bán thần biết bay trên trời, tên là Gi-mu-ta-kê-tu, ở đó như thần In-đra ở trên núi Mê-ru. Trong vườn thượng uyển của ông có một cây như ý, là của gia truyền, nổi tiếng là Cây Ban Điều Ước, mà quả thật nó đúng với cái tên ấy. Nhà vua cầu xin cây thần, và nhờ ơn cây mà có được một người con trai. Người con ấy nhớ được kiếp trước của mình, vốn là hoá thân của một phần vị Bồ Tát. Chàng là bậc anh hùng về lòng bố thí, can đảm lớn, thương xót muôn loài, chăm nghe lời thầy dạy, và tên chàng là Gi-mu-ta-va-ha-na. Khi chàng trưởng thành, vua cha phong chàng làm thái tử, vì những đức tính tuyệt vời của chàng và vì lời khuyên của các quan.

Khi Gi-mu-ta-va-ha-na được phong thái tử, các quan của vua cha, vì muốn điều tốt cho chàng, tới nói với chàng:

— Thưa thái tử, ngài phải thường xuyên thờ cây như ý này, không loài nào thắng nổi nó, nó ban cho ta mọi điều ước. Vì chừng nào ta còn giữ được nó, thì đến thần In-đra cũng không làm hại được ta, huống hồ là kẻ thù nào khác.

Nghe vậy, Gi-mu-ta-va-ha-na thầm nghĩ: "Than ôi! Các bậc tiền nhân của ta có được cây thần như thế, mà chưa bao giờ được từ nó một trái quả nào xứng đáng. Có người chỉ xin nó của cải, rồi thôi. Thế là những kẻ hèn mọn ấy đã làm cho chính mình và cái cây cao quý này đáng khinh. Được, ta sẽ dùng nó vào một ý định ta đang ấp ủ."

Quyết định xong, chàng hoàng tử cao quý tới chỗ vua cha, hầu hạ đủ điều cho cha vui lòng, rồi nhân lúc cha đang ngồi thảnh thơi, thưa riêng với cha:

— Thưa cha, cha biết đấy, trong biển cả của cõi đời này, mọi thứ ta thấy đều hư ảo, thoáng qua như con sóng lấp lánh. Nhất là hoàng hôn, bình minh và Vận may, chúng ngắn ngủi biết bao, vừa hiện ra đã biến mất. Có ai từng thấy chúng ở lại đâu, bao giờ? Chỉ có lòng thương người là bền lâu giữa vòng xoay đổi thay này, nó sinh ra đức thánh thiện và danh tiếng, trăm thời đại còn chứng giám. Vậy thì, thưa cha, ta giữ cho riêng mình cây như ý không bao giờ cạn ấy để làm gì, khi mọi sự trên đời chỉ là chốc lát? Con xin hỏi, các bậc tiền nhân của ta, những người đã khư khư giữ nó mà kêu "Của ta, của ta", nay ở đâu? Giờ nó còn là gì với họ? Nó tồn tại cho ai trong số họ, và ai trong số họ tồn tại cho nó? Vậy nếu cha cho phép, con sẽ dùng cây như ý ban mọi điều ước này để hái lấy cái trái vô song của lòng thương người.

Vua cha cho phép, bảo:

— Thì cứ thế.

Gi-mu-ta-va-ha-na tới bên cây như ý mà nói:

— Hỡi thần, Ngài đã làm thoả mọi điều ước ấp ủ của các bậc tiền nhân của con, vậy xin Ngài làm thoả điều ước duy nhất này của con! Xin cho con được thấy cả mặt đất này không còn cảnh nghèo khổ. Ngài hãy đi đi, cầu cho Ngài gặp điều lành. Con xin dâng Ngài cho thế gian đang khát khao của cải.

Gi-mu-ta-va-ha-na chắp tay nói xong, thì từ trong cây vọng ra một tiếng nói:

— Vì ngươi đã buông ta, nên ta đi.

Trong chớp mắt cây như ý bay vút lên trời, rồi trút của cải xuống mặt đất nhiều tới mức trên đời không còn lấy một người nghèo. Từ đó tiếng tăm của Gi-mu-ta-va-ha-na lan khắp ba cõi, vì lòng thương xót nồng nàn của chàng đối với muôn loài.

Chuyện ấy khiến họ hàng chàng ghen tức không chịu nổi. Nghĩ rằng chàng và vua cha đã mất cây thần che chở khỏi tai ương, vì đem cho cả thế gian rồi, nên hẳn là dễ đánh bại, họ chụm đầu bày mưu, rồi mặc giáp ra trận, định cướp vương quốc của Gi-mu-ta-va-ha-na và vua cha. Thấy vậy, Gi-mu-ta-va-ha-na thưa với cha:

— Thưa cha, khi cha đã cầm vũ khí thì ai mạnh hơn cha? Nhưng người rộng lượng nào lại muốn giữ một vương quốc, nếu phải giết họ hàng mình vì cái thân xác hư hỏng chóng tàn này? Vậy thì ngôi vua có ích gì cho chúng ta? Chúng ta sẽ đi tới một nơi khác, tu tập điều thiện đem lại hạnh phúc ở cả hai cõi. Cứ để những kẻ họ hàng khốn khổ thèm khát vương quốc của ta được hả hê!

Nghe con nói vậy, vua cha Gi-mu-ta-kê-tu đáp:

— Con ơi, cha muốn giữ vương quốc chỉ là vì con thôi. Nếu con vì lòng thương xót mà từ bỏ nó, thì nó còn đáng gì với cha, khi cha đã già?

Vua cha đồng ý rồi, chàng cùng cha mẹ rời bỏ vương quốc, tới núi Ma-lai-a. Ở đó chàng dựng một chốn ẩn cư trong thung lũng của một con suối, dòng nước khuất dưới những rặng cây đàn hương, và sống những ngày hầu hạ cha mẹ. Ở đó chàng kết bạn với một người tên là Mi-tra-va-xu, con trai vua Vít-va-va-xu, chúa của tộc Xít-đa, những bậc tu thành tiên sống trên núi ấy.

Một hôm, đang dạo chơi, Gi-mu-ta-va-ha-na bước vào một ngôi đền thờ nữ thần Gô-ri trong một khu vườn, để lễ bái trước tượng thần. Ở đó chàng thấy một thiếu nữ xinh đẹp có thị nữ theo hầu, đang gảy đàn để làm vui lòng nữ thần, con gái của núi. Những con nai lắng nghe tiếng đàn ngọt ngào, đứng im phăng phắc, như thể ngượng ngùng khi nhìn thấy vẻ đẹp đôi mắt nàng. Con ngươi đen láy trong tròng mắt trắng của nàng như đang cố vươn tới tận chân tai. Eo nàng thon thả, thanh tú, như thể khi nặn ra nàng, Đấng Tạo hoá đã bóp lấy mà in dấu ngón tay thành những nếp gấp. Vừa thấy nhan sắc ấy, Gi-mu-ta-va-ha-na tưởng như nàng đã lọt qua mắt chàng mà đánh cắp mất trái tim chàng. Còn người thiếu nữ, khi thấy chàng làm rạng rỡ cả khu vườn, khơi lên trong lòng người nỗi khát khao xao xuyến, trông như thần Mùa Xuân lui vào rừng vì chán ngán cảnh thân thể thần Tình Yêu bị thiêu cháy, thì nàng ngây ngất vì tình cảm, bối rối tới mức cây đàn trong tay, như một người bạn, cũng rối bời và câm lặng.

Gi-mu-ta-va-ha-na hỏi một thị nữ của nàng:

— Bạn của cô tên là gì, và nàng làm rạng danh dòng họ nào?

Người thị nữ đáp:

— Nàng là em gái của ngài Mi-tra-va-xu, con gái vua Vít-va-va-xu, chúa tộc Xít-đa, tên nàng là Ma-lai-a-va-ti.

Nói với Gi-mu-ta-va-ha-na như thế xong, người thị nữ khéo léo hỏi con trai một vị ẩn sĩ đi cùng chàng về tên tuổi và dòng dõi của chàng, rồi mỉm cười nói gọn một câu với Ma-lai-a-va-ti:

— Bạn ơi, sao bạn không chào đón vị hoàng tử tộc Vi-đi-a-đa-ra vừa tới đây? Chàng là vị khách đáng được cả thế gian tôn kính.

Nghe vậy, con gái vua tộc Xít-đa im lặng, mặt cúi xuống vì e thẹn. Người thị nữ bèn nói với Gi-mu-ta-va-ha-na:

— Công chúa e thẹn, xin ngài cho phép tôi thay nàng mà làm lễ đón khách cho phải phép.

Rồi một mình cô dâng chàng một vòng hoa cùng lễ vật đón khách. Gi-mu-ta-va-ha-na vừa nhận vòng hoa, lòng tràn đầy yêu thương, liền quàng nó lên cổ Ma-lai-a-va-ti. Còn nàng nhìn chàng bằng ánh mắt liếc trìu mến, như thể quàng lên chàng một vòng hoa sen xanh.

Thế là hai người như đã làm một lễ kén chồng không lời. Rồi một thị nữ tới bảo người con gái tộc Xít-đa:

— Thưa công chúa, mẫu hậu cho gọi công chúa, mời công chúa về ngay.

Nghe vậy, công chúa luyến tiếc, miễn cưỡng rời ánh mắt khỏi gương mặt người yêu, ánh mắt như bị những mũi tên tình ái ghim chặt vào đó, và phải vất vả lắm mới về được tới cung. Còn Gi-mu-ta-va-ha-na, lòng hướng cả về nàng, trở về chốn ẩn cư.

Về gặp mẹ xong, Ma-lai-a-va-ti lập tức đi quăng mình xuống giường, ốm tương tư vì xa người yêu. Mắt nàng mờ đi như bởi làn khói của ngọn lửa tình đang cháy trong ngực, nàng nhỏ lệ như suối, thân thể nóng như thiêu. Dù các thị nữ xoa cho nàng dầu đàn hương, quạt cho nàng bằng lá sen, nàng vẫn không thấy dịu chút nào, nằm trên giường, trong lòng thị nữ hay dưới đất cũng vậy. Rồi ban ngày lui đi đâu mất cùng ánh chiều rực đỏ, vầng trăng mọc lên hôn lên vầng trán đang cười của phương đông. Tuy tình yêu thúc giục, nàng vẫn quá e thẹn, không dám sai người nhắn tin cho người mình đã chọn, hay làm bất cứ điều gì những kẻ yêu nhau vẫn làm, mà như chẳng thiết sống nữa. Lòng nàng thắt lại, và nàng trải qua đêm ấy, cái đêm mà vầng trăng làm nàng khó chịu, như đoá sen khép cánh khi đêm về, mê muội bao quanh nàng như một đám ong.

Trong khi ấy, Gi-mu-ta-va-ha-na cũng đau khổ vì xa nàng. Tuy nằm trên giường, chàng thức suốt đêm như kẻ đã rơi vào tay thần Ái Tình. Dù ngọn lửa tình trong chàng mới nhóm, nét mặt chàng đã bắt đầu xanh xao. Và dù vì e thẹn mà chàng câm lặng, chàng vẫn lộ ra nỗi đau mà tình yêu gây nên.

Sáng hôm sau, chàng khát khao quay lại ngôi đền nữ thần Gô-ri, nơi chàng đã gặp con gái vua tộc Xít-đa. Trong lúc chàng rối bời vì lửa tình, đang được con trai vị ẩn sĩ theo chàng tới đó an ủi, thì Ma-lai-a-va-ti cũng tới. Nàng không chịu nổi cảnh xa cách, đã lén ra đi một mình tới một nơi vắng vẻ để tìm cái chết. Không thấy người yêu, vì chàng bị một gốc cây che khuất, người con gái rưng rưng nước mắt cầu khấn nữ thần Gô-ri:

— Lạy nữ thần, dù lòng thành của con chẳng khiến Gi-mu-ta-va-ha-na thành chồng con trong kiếp này, xin cho chàng là chồng con ở kiếp sau!

Vừa nói xong, nàng lấy tấm khăn choàng thắt thành một cái thòng lọng, buộc vào cành cây vô ưu trước đền nữ thần Gô-ri. Rồi nàng nói:

— Hoàng tử Gi-mu-ta-va-ha-na, vị chúa lừng danh khắp thế gian, sao chàng giàu lòng thương xót như thế mà lại không cứu thiếp?

Nói rồi nàng toan quàng thòng lọng vào cổ. Nhưng đúng lúc ấy, từ không trung vang lên tiếng nói của nữ thần:

— Con gái ơi, đừng làm liều. Vì hoàng tử tộc Vi-đi-a-đa-ra Gi-mu-ta-va-ha-na, vị hoàng đế tương lai, sẽ là chồng con.

Nữ thần nói vậy, Gi-mu-ta-va-ha-na cũng nghe thấy. Thấy người yêu, chàng bước tới, bạn chàng đi cùng. Con trai vị ẩn sĩ nói với người thiếu nữ:

— Đây, chính là vị hôn phu mà nữ thần thật sự ban cho cô đây.

Gi-mu-ta-va-ha-na nói bao lời dịu dàng thương mến, tự tay gỡ cái thòng lọng khỏi cổ nàng. Cả hai như vừa được một trận mưa cam lồ bất chợt, và Ma-lai-a-va-ti đứng đó, mắt e thẹn, ngón chân vạch vạch xuống đất. Đúng lúc ấy, một người bạn của nàng đang đi tìm nàng chợt tới, reo lên mừng rỡ:

— Bạn ơi, bạn may mắn quá, bạn được phúc lớn vì đã được đúng điều mình mong ước. Vì ngay hôm nay, tôi nghe chính tai hoàng tử Mi-tra-va-xu thưa với đức vua cha của bạn: "Thưa cha, hoàng tử tộc Vi-đi-a-đa-ra Gi-mu-ta-va-ha-na, người được thế gian tôn kính, người đã đem cho cây như ý, đã tới đây, chúng ta phải tỏ lòng kính trọng chàng vì chàng là khách của ta. Mà ta cũng chẳng tìm được đám nào xứng đôi như chàng. Vậy ta hãy tỏ lòng kính trọng chàng bằng cách gả cho chàng viên ngọc trong đám con gái là Ma-lai-a-va-ti." Đức vua tán thành, bảo: "Thì cứ thế". Và giờ anh trai bạn là Mi-tra-va-xu đã tới chốn ẩn cư của vị hoàng tử lừng danh để làm đúng việc ấy. Tôi biết đám cưới của bạn sẽ cử hành ngay thôi, vậy bạn hãy về cung, và để vị hoàng tử lừng danh này cũng về chỗ của chàng.

Nghe bạn nói vậy, công chúa chầm chậm rời khỏi nơi ấy, vừa mừng vừa luyến tiếc, cứ ngoái đầu nhìn lại mãi.

Gi-mu-ta-va-ha-na cũng vội về chốn ẩn cư, nghe Mi-tra-va-xu tới nói việc mình được giao, đúng với mọi điều chàng mong ước, và vui mừng đón nhận. Vì chàng nhớ được những kiếp trước, chàng kể với Mi-tra-va-xu về một kiếp trong đó Mi-tra-va-xu là bạn chàng, còn em gái Mi-tra-va-xu là vợ chàng. Mi-tra-va-xu mừng lắm, báo tin cho cha mẹ Gi-mu-ta-va-ha-na, cha mẹ chàng cũng vui mừng. Rồi Mi-tra-va-xu về, làm cha mẹ mình vui lòng vì đã làm xong việc được giao. Ngay hôm ấy, chàng đưa Gi-mu-ta-va-ha-na về nhà mình, sửa soạn lễ cưới linh đình xứng với phép thuật của mình, và đúng ngày lành ấy, chàng gả em gái cho vị hoàng tử tộc Vi-đi-a-đa-ra. Thế là Gi-mu-ta-va-ha-na, được như ý nguyện, sống bên người vợ mới cưới Ma-lai-a-va-ti.

— Hết chương 1 —