Hoàng tử Hy-a-xanh và công chúa Bé Bỏng

Ngày xửa ngày xưa, có một ông vua đem lòng yêu say đắm một nàng công chúa. Nhưng nàng không thể lấy ai cả, vì nàng đang bị phù phép. Nhà vua bèn đi tìm một bà tiên, hỏi xem phải làm thế nào để lấy được lòng công chúa. Bà tiên bảo:

"Ngài biết đấy, công chúa có nuôi một con mèo to, nàng cưng nó lắm. Ai đủ khéo léo để giẫm được lên đuôi con mèo ấy, người đó sẽ là chồng định mệnh của nàng."

Nhà vua nghĩ bụng việc này chẳng khó khăn gì. Ngài từ biệt bà tiên, quyết chí thà giẫm nát đuôi con mèo ra bột còn hơn là không giẫm được.

Chẳng bao lâu sau, vua tới thăm công chúa. Như mọi khi, con mèo ưỡn cong lưng, đi trước mặt ngài. Vua bước một bước thật dài, đinh ninh đã đặt được chân lên đuôi nó, nhưng con mèo quay ngoắt lại nhanh quá, ngài chỉ giẫm vào không khí. Cứ thế suốt tám ngày, tới mức vua bắt đầu nghĩ cái đuôi oan nghiệt kia chắc phải chứa đầy thuỷ ngân, vì chẳng lúc nào nó chịu nằm yên.

Nhưng rồi cuối cùng ngài cũng gặp may. Một hôm, ngài bắt gặp con mèo đang ngủ say, cái đuôi duỗi dài ra thật đúng chỗ. Không để mất một giây, vua đặt chân lên, giẫm thật mạnh.

Con mèo rú lên một tiếng kinh khủng, nhảy bật dậy, và lập tức hoá thành một người đàn ông cao lớn. Hắn trừng đôi mắt giận dữ nhìn nhà vua mà nói:

"Ngươi sẽ được cưới công chúa, vì ngươi đã phá được phép yểm. Nhưng ta sẽ trả thù. Ngươi sẽ có một đứa con trai, và nó sẽ chẳng bao giờ được sung sướng cho tới khi nó tự nhận ra rằng mũi nó quá dài. Còn nếu ngươi kể với bất kỳ ai điều ta vừa nói, ngươi sẽ biến mất ngay tức khắc, không ai còn được thấy mặt hay nghe tin ngươi nữa."

Nhà vua tuy sợ gã phù thuỷ chết khiếp, vẫn không nhịn được cười trước lời doạ ấy.

"Nếu con ta có cái mũi dài đến thế," ngài tự nhủ, "thì lúc nào nó chẳng nhìn thấy, hoặc sờ thấy. Trừ phi nó mù, hoặc không có tay."

Gã phù thuỷ đã biến mất, nên vua cũng không mất thêm thì giờ nghĩ ngợi, mà đi ngay tới chỗ công chúa. Nàng ưng thuận lấy ngài rất nhanh. Thế nhưng cưới nhau chưa được bao lâu thì nhà vua qua đời, hoàng hậu chẳng còn ai để thương yêu ngoài cậu con trai nhỏ tên là Hy-a-xanh. Hoàng tử bé có đôi mắt xanh biếc thật to, đôi mắt đẹp nhất trên đời, lại có cái miệng xinh xinh. Nhưng than ôi, cái mũi cậu to đến nỗi che mất nửa khuôn mặt.

Hoàng hậu trông thấy cái mũi ấy thì buồn khôn nguôi. Các thị nữ vội thưa với bà rằng thật ra nó không to như trông thấy đâu, đó là kiểu mũi La Mã, cứ giở bất cứ cuốn sử nào ra mà xem, anh hùng nào cũng mũi to cả. Hoàng hậu thương con hết mực, nghe vậy thì vui lòng, và khi nhìn lại bé Hy-a-xanh, quả thật bà thấy cái mũi có vẻ không đến nỗi to lắm.

Hoàng tử được nuôi dạy hết sức chu đáo. Vừa biết nói, người ta đã kể cho cậu nghe đủ thứ chuyện khủng khiếp về những kẻ mũi ngắn. Ai có cái mũi không na ná mũi cậu thì không được lại gần. Các quan trong triều, muốn lấy lòng hoàng hậu, ngày nào cũng kéo mũi con mình mấy lần cho nó dài ra. Nhưng kéo cách nào thì mũi bọn trẻ cũng chẳng thấm vào đâu so với mũi hoàng tử.

Lớn lên một chút, hoàng tử học sử. Hễ nhắc tới vị hoàng tử lừng danh hay nàng công chúa xinh đẹp nào, thầy dạy đều nhớ nói thêm rằng người ấy có cái mũi dài.

Phòng cậu treo đầy tranh, toàn là người mũi rất to. Thế là hoàng tử lớn lên với niềm tin chắc như đinh đóng cột rằng mũi dài là đẹp nhất, và có cho vàng cậu cũng không chịu để mũi mình ngắn đi một phân!

Khi hoàng tử qua tuổi hai mươi, hoàng hậu nghĩ đã đến lúc cho con lấy vợ. Bà sai đem chân dung của nhiều nàng công chúa tới cho con xem. Trong số ấy có bức chân dung của công chúa Bé Bỏng!

Nàng là con gái một ông vua lớn, ngày sau sẽ làm chủ mấy vương quốc. Nhưng hoàng tử Hy-a-xanh chẳng mảy may nghĩ đến chuyện đó, chàng chỉ sững sờ trước nhan sắc của nàng. Có điều, nàng công chúa mà chàng thấy đáng yêu vô cùng ấy lại có cái mũi nhỏ hếch lên tinh nghịch. Trên gương mặt nàng, cái mũi ấy xinh không gì bằng, nhưng nó lại làm các quan trong triều rất khó xử. Họ đã quen cười chê mũi nhỏ tới mức đôi khi chưa kịp nghĩ đã bật cười chê luôn cả mũi nàng. Mà làm thế trước mặt hoàng tử thì không xong. Chàng chẳng thấy có gì đáng cười, và thật sự đã đuổi đi hai viên quan dám nói năng thiếu kính trọng về cái mũi bé xíu của công chúa Bé Bỏng!

Những người còn lại lấy đó làm gương, học cách uốn lưỡi bảy lần trước khi nói. Có người còn đi xa tới mức tâu với hoàng tử rằng: đúng là đàn ông mà không có mũi dài thì chẳng ra gì, nhưng sắc đẹp đàn bà lại là chuyện khác. Ông ta còn biết một nhà thông thái đọc được tiếng Hy Lạp, đã đọc trong mấy cuốn sách cổ rằng chính nàng Cờ-lê-ô-pát xinh đẹp cũng có cái mũi hếch!

Hoàng tử ban cho người ấy một món quà thật hậu để thưởng cho tin hay này, rồi lập tức sai sứ thần sang cầu hôn công chúa Bé Bỏng. Vua cha của nàng bằng lòng. Hoàng tử Hy-a-xanh nóng lòng được gặp mặt, đã đi ngựa ra tận ba dặm đường để đón nàng. Chàng vừa bước tới định hôn tay nàng thì, trước con mắt kinh hoàng của mọi người, gã phù thuỷ hiện ra nhanh như một tia chớp, chộp lấy công chúa Bé Bỏng rồi cuốn nàng đi mất dạng!

Hoàng tử đau khổ không gì an ủi nổi. Chàng tuyên bố sẽ không trở về vương quốc chừng nào chưa tìm lại được nàng. Chàng không cho ai trong triều đi theo, một mình lên ngựa, buồn bã ra đi, mặc cho con ngựa muốn đi đâu thì đi.

Thế rồi chàng tới một đồng bằng mênh mông. Chàng đi suốt cả ngày mà không thấy một nóc nhà nào, cả người lẫn ngựa đều đói lả. Đến khi trời tối, hoàng tử chợt thấy một đốm sáng hắt ra từ một cái hang.

Chàng phi ngựa tới, thấy một bà cụ nhỏ bé, trông ít ra cũng đã trăm tuổi.

Bà cụ đeo kính lên để nhìn hoàng tử Hy-a-xanh, nhưng loay hoay mãi mới gài được cặp kính cho chắc, vì mũi bà ngắn quá.

Hoàng tử và bà tiên, vì bà cụ chính là một bà tiên, vừa nhìn thấy nhau đã cùng phá lên cười, và cùng kêu lên một lúc:

"Ôi, cái mũi mới buồn cười làm sao!"

"Chẳng buồn cười bằng mũi bà đâu," hoàng tử Hy-a-xanh nói với bà tiên. "Nhưng thưa bà, cháu xin bà hãy gác chuyện mũi của hai ta lại, mũi thế nào thì cứ để thế, mà làm ơn cho cháu chút gì ăn. Cháu đói lắm rồi, con ngựa tội nghiệp của cháu cũng vậy."

"Rất sẵn lòng," bà tiên nói. "Mũi cậu tuy buồn cười thật, nhưng dù sao cậu cũng là con trai người bạn thân nhất của ta. Ta thương cha cậu như anh ruột. À, cha cậu thì có cái mũi đẹp lắm cơ!"

"Thế mũi cháu thiếu cái gì ạ?" hoàng tử hỏi.

"Ồ, nó chẳng thiếu gì cả," bà tiên đáp. "Ngược lại mới đúng, nó thừa ra nhiều quá. Nhưng không sao, mũi dài quá thì người ta vẫn có thể là người tử tế. Ta đang nói với cậu rằng ta vốn là bạn của cha cậu. Ngày xưa ông ấy hay tới thăm ta lắm. Cậu phải biết là hồi đó ta xinh lắm, ít ra thì ông ấy cũng bảo thế. Ta muốn kể cậu nghe câu chuyện hai ta nói với nhau lần cuối cùng ta gặp ông ấy."

"Thật thế ạ," hoàng tử nói, "ăn tối xong cháu sẽ rất vui được nghe chuyện ấy. Nhưng thưa bà, cháu xin bà nhớ cho rằng cả ngày hôm nay cháu chưa có gì vào bụng."

"Thằng bé tội nghiệp nói phải," bà tiên bảo. "Ta quên mất. Vậy vào đây, ta sẽ cho cậu ăn tối, và trong lúc cậu ăn, ta kể chuyện của ta thật vắn tắt thôi, vì chính ta cũng chẳng ưa những câu chuyện dài lê thê. Lưỡi dài quá còn tệ hơn mũi dài quá. Ta nhớ hồi còn trẻ, người ta khen ta mãi vì ta không phải đứa lắm mồm. Người ta tâu với mẫu hậu ta như thế đấy. Vì cậu thấy ta bây giờ thế này thôi, chứ ta là con gái một ông vua lớn. Phụ vương ta..."

"Phụ vương bà, cháu dám chắc, lúc đói thì cũng được ăn chứ ạ!" hoàng tử ngắt lời.

"Ồ, dĩ nhiên rồi," bà tiên đáp, "và cậu cũng sắp được ăn tối ngay đây. Ta chỉ muốn kể cậu nghe..."

"Nhưng thật tình cháu không nghe nổi gì nữa cho tới khi có cái gì bỏ bụng," hoàng tử kêu lên, bắt đầu nổi cáu. Nhưng rồi chàng nhớ ra là nên lễ phép thì hơn, vì chàng đang rất cần bà tiên giúp, nên chàng nói thêm:

"Cháu biết là được nghe bà kể thì cháu sẽ quên sạch cơn đói. Nhưng con ngựa của cháu, nó đâu có nghe được bà, thì phải được cho ăn thật chứ ạ!"

Bà tiên nghe lời khen ấy thì khoái chí lắm, liền gọi đầy tớ và bảo:

"Cậu sẽ không phải chờ thêm phút nào nữa, cậu lễ phép quá. Mà dù cái mũi cậu to kinh khủng như thế, cậu vẫn thật là dễ mến."

"Quỷ tha ma bắt bà già này đi! Cứ nhắc mãi cái mũi của mình!" hoàng tử nghĩ bụng. "Người ta tưởng như mũi mình đã lấy hết phần dài mà mũi bà ta thiếu! Nếu không đói thế này thì mình đã bỏ đi cho rảnh cái bà lắm lời mà cứ tưởng mình ít nói này! Người ta ngốc thật, chẳng bao giờ thấy được tật của chính mình! Ấy là cái giá của việc làm công chúa: bị bọn xu nịnh làm hư, khiến bà ta tin rằng mình nói năng vừa phải lắm!"

Trong lúc ấy, đầy tớ dọn bữa tối lên bàn. Hoàng tử thấy buồn cười khi nghe bà tiên hỏi chúng cả nghìn câu, chẳng qua chỉ để được nghe chính giọng mình. Chàng đặc biệt để ý một cô hầu gái, hễ ai nói gì là cô ta cũng tìm cách khen chủ mình khôn ngoan.

"Chà!" chàng vừa ăn vừa nghĩ, "may mà mình tới đây. Thế mới thấy mình khôn ngoan biết bao khi chẳng bao giờ nghe lời bọn xu nịnh. Hạng người ấy khen mình ngay trước mặt mà chẳng biết ngượng, giấu đi tật xấu của mình, hoặc biến tật xấu thành nết tốt. Phần mình, mình sẽ không bao giờ để chúng lừa. Mình biết rõ khuyết điểm của mình, ít ra mình mong là thế."

Tội nghiệp hoàng tử Hy-a-xanh! Chàng tin thật lòng vào điều mình nói, và không hề ngờ rằng những kẻ khen mũi chàng cũng đang cười chàng, y như cô hầu gái kia đang cười bà chủ. Chính hoàng tử đã thấy cô ta lén cười, mỗi khi bà tiên không để ý.

Tuy vậy, chàng không nói gì. Một lúc sau, khi chàng đã đỡ đói, bà tiên bảo:

"Hoàng tử thân mến, cậu làm ơn xích sang bên kia một chút được không, vì mũi cậu đổ bóng tối om, ta chẳng nhìn thấy gì trong đĩa của mình. A, cảm ơn cậu. Bây giờ ta nói chuyện cha cậu nhé. Hồi ta tới triều đình của ông ấy, ông ấy mới là một cậu bé con, nhưng đó là chuyện bốn mươi năm trước rồi, từ ấy đến giờ ta cứ ở mãi chốn hoang vu này. Kể ta nghe bây giờ ngoài ấy ra sao. Các bà các cô còn mê chơi bời như xưa không? Hồi ta còn trẻ, ngày nào cũng thấy họ đi tiệc, đi xem hát, đi khiêu vũ, đi dạo. Trời ơi! Cái mũi cậu mới dài làm sao! Ta không sao quen mắt được!"

"Thưa bà, thật tình," hoàng tử nói, "cháu mong bà thôi nhắc tới mũi cháu. Mũi cháu thế nào thì có can hệ gì tới bà. Cháu bằng lòng với nó lắm, và chẳng muốn nó ngắn đi tí nào. Trời cho thế nào thì nhận thế ấy."

"Giờ thì cậu giận ta rồi, Hy-a-xanh tội nghiệp của ta," bà tiên nói. "Ta cam đoan với cậu là ta không có ý làm cậu phật lòng đâu. Ngược lại, ta muốn giúp cậu. Có điều, tuy ta thật không sao nhịn được cái giật mình khi nhìn mũi cậu, ta sẽ cố không nói gì về nó nữa. Ta còn sẽ cố nghĩ rằng cậu có một cái mũi bình thường. Nói thật nhé, cái mũi ấy đủ làm ba cái mũi vừa phải."

Hoàng tử lúc ấy đã no, nghe bà tiên cứ nhắc mãi tới cái mũi thì sốt ruột quá, cuối cùng nhảy phắt lên ngựa, phi đi vội vã. Nhưng đi tới đâu chàng cũng thấy người ta như điên cả, vì ai cũng bàn tán về cái mũi của chàng. Thế mà chàng vẫn không sao chịu nhận là mũi mình quá dài, vì suốt đời chàng đã quen nghe người ta khen nó đẹp.

Bà tiên già, vốn thật lòng muốn chàng được hạnh phúc, cuối cùng nghĩ ra một kế. Bà nhốt công chúa Bé Bỏng vào một toà lâu đài bằng pha lê, rồi đặt toà lâu đài ấy ngay chỗ mà hoàng tử thế nào cũng đi qua. Hoàng tử gặp lại công chúa thì mừng khôn xiết. Chàng dốc hết sức lực để phá tan nhà ngục, nhưng cố mấy cũng không ăn thua. Tuyệt vọng, chàng nghĩ ít ra cũng phải lại gần cho đủ để nói được với công chúa Bé Bỏng. Về phần mình, nàng chìa tay ra cho chàng hôn. Nhưng chàng xoay bên này, ngoảnh bên kia, thế nào cũng không đưa được bàn tay nàng lên tới môi, vì cái mũi dài cứ chắn ngang. Lần đầu tiên chàng nhận ra nó dài đến chừng nào, và kêu lên:

"Thôi, phải thừa nhận là mũi mình dài quá thật!"

Ngay tức khắc, nhà ngục pha lê vỡ tung ra nghìn mảnh. Bà tiên già nắm tay công chúa Bé Bỏng, nói với hoàng tử:

"Nào, cậu nói xem có phải cậu mang ơn ta nhiều lắm không. Ta nói với cậu về cái mũi thì được ích gì đâu! Cậu sẽ chẳng bao giờ nhận ra nó kỳ quặc đến mức nào nếu nó không cản cậu làm điều cậu muốn. Cậu thấy đấy, lòng tự mãn ngăn ta nhìn thấy khuyết điểm của chính mình, cả ở tâm tính lẫn ở thân hình. Lý trí cố chỉ cho ta thấy cũng vô ích, ta cứ nhất định không nhìn, cho tới khi chúng chắn ngang đường quyền lợi của ta."

Hoàng tử Hy-a-xanh, giờ đây có cái mũi y như mũi mọi người, ghi nhớ bài học ấy suốt đời. Chàng cưới công chúa Bé Bỏng, và hai người sống hạnh phúc mãi mãi về sau.

— Hết —