Hoàng tử Năm Vũ Khí và con quỷ tóc bết

Chuyện này bậc Đạo Sư kể ở tinh xá Kỳ Viên, về một vị tỳ kheo đã bỏ không còn tinh tấn tu hành. Bậc Đạo Sư hỏi vị ấy:

— Có thật là thầy đã thôi không còn tinh tấn nữa chăng?

— Bạch Thế Tôn, thật vậy, vị tỳ kheo đáp.

Bậc Đạo Sư bèn nói:

— Này tỳ kheo, ngày xưa những bậc hiền trí biết tinh tấn ở nơi cần tinh tấn, nhờ thế mà được ngôi vua.

Rồi Ngài kể một chuyện đời xưa.

Ngày xửa ngày xưa, khi vua Phạm Dự trị vì thành Ba-la-nại, Bồ Tát sinh ra làm con trai của hoàng hậu chính cung. Tới ngày đặt tên, người ta mời tám trăm thầy Bà-la-môn tới, đãi đằng cho thoả mọi ước muốn, rồi hỏi về những tướng tốt của ngài. Các thầy Bà-la-môn giỏi đoán tướng nhìn thấy những tướng phi thường của ngài, bèn tâu:

— Tâu đại vương, con trai ngài đầy phước đức, khi ngài băng hà, cậu sẽ lên làm vua. Cậu sẽ nổi danh lừng lẫy nhờ tài dùng năm thứ vũ khí, và sẽ là người đứng đầu khắp cõi Ấn Độ.

Nghe các thầy Bà-la-môn nói vậy, người ta đặt tên cho ngài là hoàng tử Năm Vũ Khí: gươm, giáo, cung, rìu chiến và khiên.

Tới tuổi khôn lớn, khi đã đủ mười sáu tuổi, vua bảo ngài:

— Con ơi, con hãy đi học cho thành tài.

— Con sẽ theo học ai? Chàng trai hỏi.

— Con hãy tới nước Càn-đà-la, ở thành Tắc-ca-si-la có một vị thầy lừng danh, cha muốn con theo học ông ấy. Con cầm lấy cái này mà dâng thầy làm lễ học.

Nói rồi vua đưa cho ngài một nghìn đồng tiền, rồi cho ngài lên đường.

Chàng trai ra đi, được vị thầy ấy dạy dỗ, rồi được thầy tặng năm thứ vũ khí. Chàng từ biệt thầy, rời Tắc-ca-si-la, mang năm thứ vũ khí lên đường về Ba-la-nại.

Dọc đường chàng tới một khu rừng, nơi có con quỷ tóc bết ở. Tới cửa rừng, có mấy người trông thấy chàng, kêu lên:

— Này cậu trẻ tuổi kia, đừng vào khu rừng ấy! Trong ấy có con quỷ gọi là quỷ tóc bết, thấy người là nó giết!

Họ cố ngăn chàng lại. Nhưng Bồ Tát tin vào chính mình, cứ thế đi thẳng vào, không chút sợ hãi, như con sư tử bờm dài.

Tới giữa rừng, con quỷ hiện ra. Nó làm cho mình cao như cây thốt nốt, đầu to bằng ngọn tháp, mắt to như hai cái đĩa, hai chiếc nanh lổn nhổn đầy những u những cục. Nó có mặt chim ưng, bụng loang lổ, tay chân xanh lè.

— Mày đi đâu? Nó quát. Đứng lại! Mày sẽ làm một bữa cho tao!

Bồ Tát nói:

— Này quỷ, ta vào đây vì ta tin vào chính mình. Ta khuyên ngươi hãy cẩn thận khi lại gần ta. Đây là mũi tên tẩm độc, ta sẽ bắn ngươi ngã gục!

Doạ xong, chàng lắp vào cung một mũi tên tẩm thuốc độc chết người, rồi buông dây. Mũi tên dính chặt vào tóc con quỷ. Chàng bắn mãi, bắn mãi, bắn hết năm mươi mũi tên, mũi nào cũng dính vào tóc con quỷ. Con quỷ bẻ gãy hết, vứt xuống dưới chân, rồi tiến tới chỗ Bồ Tát. Chàng rút gươm chém con quỷ, vừa chém vừa doạ. Thanh gươm của chàng, dài tới ba mươi ba đốt ngón tay, dính chặt vào tóc con quỷ! Chàng đâm nó bằng giáo, giáo cũng dính! Chàng nện nó bằng chuỳ, chuỳ cũng dính nốt!

Thấy chuỳ cũng dính chặt, Bồ Tát nói với con quỷ:

— Này quỷ! Ngươi chưa nghe nói tới ta bao giờ sao, hoàng tử Năm Vũ Khí đây? Khi vào khu rừng ngươi ở, ta đâu có cậy vào cung tên và những vũ khí khác. Hôm nay ta sẽ nện ngươi, nghiền ngươi ra bột!

Tuyên bố quyết tâm như vậy xong, chàng thét lên một tiếng, đấm vào con quỷ bằng tay phải. Tay dính chặt vào tóc nó! Chàng đấm bằng tay trái, tay trái cũng dính! Chàng đá nó bằng chân phải, chân phải cũng dính. Rồi chàng đá bằng chân trái, chân trái cũng dính nốt! Rồi chàng lấy đầu húc vào nó mà thét:

— Ta sẽ nện ngươi ra bột!

Và đầu chàng cũng dính chặt như mọi thứ khác.

Thế là Bồ Tát bị mắc bẫy năm lần, dính chặt ở năm chỗ, treo lủng lẳng, vậy mà chàng chẳng hề sợ hãi, thậm chí chẳng chút nao núng.

Con quỷ nghĩ thầm: "Người này đúng là sư tử! Một người cao quý! Còn hơn cả người! Bị một con quỷ như ta bắt được thế này, mà chẳng sợ chút nào. Từ khi ta hoành hành trên con đường này, ta chưa từng thấy người nào như thế. Vì sao người này không sợ nhỉ?"

Nó không sao ăn thịt được chàng, bèn hỏi:

— Này cậu trẻ tuổi, sao cậu không sợ chết khiếp đi?

— Ta việc gì phải sợ, hỡi quỷ? Chàng đáp. Một đời người chỉ chết một lần. Hơn nữa, trong bụng ta có một lưỡi tầm sét. Nếu ngươi ăn thịt ta, ngươi sẽ chẳng bao giờ tiêu hoá nổi nó. Nó sẽ xé nát ruột gan ngươi thành từng mảnh, giết chết ngươi. Thế là cả hai ta cùng chết. Vì thế ta chẳng sợ gì cả.

Bồ Tát nói vậy là muốn chỉ thứ vũ khí trí tuệ mà ngài mang trong mình.

Nghe vậy, con quỷ nghĩ: "Chàng trai này nói thật. Thịt của một người sư tử như thế, dù chỉ bằng hạt đậu, ta cũng không tiêu nổi. Thôi ta thả chàng ra!"

Thế là, sợ chết khiếp, nó thả Bồ Tát ra mà nói:

— Cậu trẻ tuổi ơi, cậu đúng là một người sư tử! Ta không ăn thịt cậu đâu. Ta thả cậu khỏi tay ta, như mặt trăng được nhả ra khỏi hàm thần La-hầu khi nguyệt thực đã qua. Cậu hãy về với bè bạn họ hàng đi!

Bồ Tát nói:

— Này quỷ, ta sẽ đi, như lời ngươi nói. Ngươi sinh ra làm quỷ, tàn ác, uống máu, ăn thịt người khác, là vì kiếp trước ngươi làm điều ác. Nếu ngươi vẫn cứ làm ác, ngươi sẽ đi từ bóng tối này tới bóng tối khác. Nhưng nay đã gặp ta, ngươi sẽ không thể làm ác được nữa. Sát hại sinh mạng thì sẽ phải sinh làm súc vật, hay vào cõi ngạ quỷ, hay vào thân A-tu-la, hoặc nếu được tái sinh làm người thì cũng đoản mệnh.

Bằng những lời răn ấy và nhiều lời tương tự, ngài giảng cho nó cái hại của năm điều ác và cái lợi của năm điều thiện, doạ cho nó sợ bằng đủ mọi cách, giảng giải cho nó cho tới khi nó chịu phục, biết tự kiềm chế, rồi khiến nó giữ vững năm giới. Ngài bảo nó phải thờ vị thần được cúng tế trong khu rừng ấy, và sau khi răn dạy nó cẩn thận, ngài ra khỏi rừng.

Tới cửa rừng, ngài kể hết mọi chuyện cho dân quanh đó nghe, rồi mang năm thứ vũ khí đi tiếp về Ba-la-nại. Về sau ngài làm vua, trị nước công minh, rồi sau một đời bố thí, làm điều thiện, ngài qua đời, đi theo nghiệp của mình.

Khi kể xong chuyện này, bậc Đạo Sư, đấng đã giác ngộ hoàn toàn, đọc lên bài kệ:

— Ai tâm ý sạch hết mọi tham cầu,
Sống đức hạnh mà tìm cầu an tĩnh,
Tới một ngày sẽ cắt đứt mọi dây
Trói buộc mình vào đời, và tịch diệt.

Thế là bậc Đạo Sư đưa bài pháp lên tới chỗ tột cùng là quả thánh, rồi Ngài tuyên thuyết Tứ Diệu Đế. Khi Ngài tuyên thuyết xong, vị tỳ kheo kia cũng chứng quả thánh. Rồi bậc Đạo Sư kết nối hai đời, đưa ra chìa khoá của truyện tiền thân, mà rằng:

— Thuở ấy Ương-quật-ma-la là con quỷ, còn hoàng tử Năm Vũ Khí chính là Ta.

— Hết —