Hồn chiếc gương

Vào thời các tướng quân nhà A-si-ca-ga nắm quyền, ngôi đền thờ thần Ô-ga-oa-chi ở Mi-na-mi I-xê bị đổ nát. Lãnh chúa trong vùng là ngài Ki-ta-ha-ta-kê, vì chiến tranh và nhiều cớ sự khác, không lo nổi việc tu sửa. Vị thần quan coi đền là Mát-xu-mu-ra Hi-ô-gô bèn lên Ki-ô-tô cầu cứu đại lãnh chúa Hô-xô-ca-oa, người vốn có thế lực bên cạnh tướng quân.

Ngài Hô-xô-ca-oa tiếp vị thần quan tử tế, hứa sẽ tâu với tướng quân về cảnh đền Ô-ga-oa-chi. Nhưng ngài bảo, dù thế nào, muốn được cấp tiền dựng lại đền cũng phải chờ xem xét kỹ lưỡng, mất khá lâu. Ngài khuyên Mát-xu-mu-ra cứ ở lại kinh đô trong khi việc đang được lo liệu. Vì vậy Mát-xu-mu-ra đưa cả nhà lên Ki-ô-tô, thuê một ngôi nhà ở khu phố cổ Ki-ô-gô-cư.

Ngôi nhà ấy tuy đẹp đẽ rộng rãi nhưng đã bỏ trống từ lâu. Người ta đồn đó là nhà xui xẻo. Ở góc đông bắc có một cái giếng, và mấy người thuê nhà trước đã nhảy xuống giếng ấy tự tử, chẳng rõ vì sao. Nhưng Mát-xu-mu-ra là thần quan, chẳng sợ gì tà ma, nên chẳng bao lâu ông đã sống rất thoải mái ở chỗ ở mới.

Mùa hè năm ấy có một trận hạn hán lớn. Đã mấy tháng trời năm xứ quanh kinh kỳ không có một hạt mưa. Lòng sông khô cạn, giếng nước cạn kiệt, ngay trong kinh thành cũng thiếu nước. Nhưng cái giếng trong vườn nhà Mát-xu-mu-ra vẫn gần đầy. Nước giếng rất lạnh, rất trong, ánh lên một màu xanh nhạt, dường như có mạch ngầm chảy vào. Suốt mùa nóng, người khắp kinh thành kéo tới xin nước, và Mát-xu-mu-ra để họ múc bao nhiêu tuỳ thích. Vậy mà nước giếng chẳng thấy vơi đi.

Nhưng một buổi sáng, người ta thấy xác một gã đầy tớ trẻ, được nhà bên cạnh sai sang lấy nước, nổi lềnh bềnh trong giếng. Không ai nghĩ ra cớ gì để gã tự tử. Nhớ lại bao chuyện chẳng lành về cái giếng, Mát-xu-mu-ra bắt đầu ngờ có một thứ ác ý vô hình nào đó. Ông ra xem xét cái giếng, định cho dựng hàng rào bao quanh.

Đang đứng một mình bên giếng, ông giật mình vì mặt nước bỗng động đậy, như có vật gì sống bên dưới. Mặt nước chẳng mấy chốc lại phẳng lặng. Rồi ông thấy, in rõ trên mặt nước tĩnh, bóng một người đàn bà trẻ, trông chừng mười chín, đôi mươi. Nàng có vẻ đang trang điểm. Ông thấy rõ nàng đang đánh son lên môi. Thoạt đầu ông chỉ thấy nửa khuôn mặt nàng. Nhưng rồi nàng quay về phía ông, và mỉm cười.

Lập tức ông thấy tim mình nhói lên một cách lạ lùng, đầu óc choáng váng như say rượu. Mọi thứ tối sầm lại, chỉ còn khuôn mặt đang cười ấy, trắng và đẹp như ánh trăng, mỗi lúc một đẹp hơn, như đang kéo ông xuống, xuống, xuống mãi vào bóng tối.

Nhưng ông cố hết sức gượng lại, nắm lấy ý chí của mình, nhắm mắt lại. Khi ông mở mắt ra, khuôn mặt đã biến mất, ánh sáng đã trở lại. Ông thấy mình đang cúi rạp người qua thành giếng. Chỉ thêm một khắc choáng váng nữa, thêm một khắc bị sức quyến rũ chói loà kia mê hoặc nữa, là ông sẽ chẳng bao giờ còn được thấy mặt trời.

Trở vào nhà, ông ra lệnh cho người nhà, dù thế nào cũng không được lại gần cái giếng, cũng không được để ai múc nước ở đó. Hôm sau ông cho dựng một hàng rào chắc chắn quanh giếng.

Hàng rào dựng xong được chừng một tuần thì trận hạn hán dài dằng dặc bị phá tan bởi một trận mưa bão lớn, gió giật, chớp loé, sấm rền. Sấm dữ dội đến nỗi cả kinh thành rung chuyển như động đất. Ba ngày ba đêm liền mưa như trút, chớp giật, sấm vang. Sông Ca-mô dâng cao chưa từng thấy, cuốn trôi nhiều cây cầu.

Đêm thứ ba của trận bão, vào giờ Sửu, có tiếng gõ cửa nhà vị thần quan, và tiếng một người đàn bà van xin cho vào. Nhưng nhớ chuyện bên giếng, Mát-xu-mu-ra cấm người nhà ra trả lời. Ông tự mình ra cửa, hỏi:

"Ai gọi đó?"

Một giọng đàn bà đáp:

"Xin thứ lỗi! Là thiếp đây, Ya-yô-i! Thiếp có điều muốn thưa với ngài Mát-xu-mu-ra, một điều hệ trọng lắm. Xin ngài mở cửa!"

Mát-xu-mu-ra thận trọng hé cửa ra một nửa. Ông thấy chính khuôn mặt xinh đẹp đã mỉm cười với ông dưới giếng. Nhưng giờ nó không cười nữa. Trông nó buồn bã lắm.

"Ngươi không được vào nhà ta," vị thần quan quát. "Ngươi đâu phải người, ngươi là ma giếng! Sao ngươi lại độc ác mê hoặc người ta, làm hại người ta như thế?"

Ma giếng đáp, giọng ngân như ngọc lăn trên mâm:

"Thiếp tới chính là để thưa chuyện ấy. Thiếp chưa bao giờ muốn hại người. Nhưng từ xưa, trong giếng ấy có một con rồng độc ở. Nó là chúa giếng, nhờ nó mà giếng lúc nào cũng đầy. Đã lâu lắm rồi, thiếp rơi xuống nước ở đó, nên phải chịu dưới quyền nó. Nó có phép bắt thiếp dụ người ta tới chỗ chết, để nó uống máu họ. Nhưng nay Thiên Đế đã truyền cho con rồng từ nay phải về ở hồ Tô-ri-i, xứ Sin-sư, và các vị thần đã định rằng nó sẽ không bao giờ được quay lại kinh thành này nữa. Vậy nên đêm nay, sau khi nó đi rồi, thiếp mới ra được đây, cầu xin ngài rủ lòng giúp đỡ. Rồng đi rồi, giờ giếng còn rất ít nước. Nếu ngài cho người xuống tìm, sẽ thấy thân xác thiếp ở dưới đó. Thiếp xin ngài cứu thân xác thiếp ra khỏi giếng, đừng chậm trễ. Thiếp nhất định sẽ đền đáp ơn ngài."

Nói xong, nàng tan vào màn đêm.

Trước lúc rạng đông, bão đã tan. Khi mặt trời lên, bầu trời xanh trong không một gợn mây. Từ sớm, Mát-xu-mu-ra đã cho gọi thợ vét giếng tới tìm. Mọi người đều ngạc nhiên, vì giếng gần như cạn khô. Vét giếng rất dễ. Dưới đáy giếng, người ta tìm thấy mấy món đồ cài tóc kiểu rất xưa, và một chiếc gương đồng hình dáng lạ. Nhưng không có dấu vết thân xác nào, dù người hay vật.

Mát-xu-mu-ra đoán chiếc gương có thể giải được điều bí ẩn. Vì gương nào cũng là vật kỳ dị, có linh hồn riêng, mà hồn gương là hồn giống cái. Chiếc gương có vẻ rất cổ, cáu bẩn bám dày. Nhưng khi vị thần quan cho người lau chùi cẩn thận, thì hoá ra đó là một chiếc gương hiếm có, chế tác tinh xảo, đắt giá. Mặt sau gương có những hoa văn tuyệt đẹp, lại có khắc mấy chữ. Có chữ đã mờ không đọc được nữa, nhưng vẫn còn nhận ra một phần niên đại, và mấy chữ có nghĩa là mồng ba tháng ba.

Ngày xưa, tháng ba gọi là tháng Ya-yô-i, nghĩa là tháng sinh sôi. Ngày mồng ba tháng ba là ngày hội, đến nay vẫn gọi là tết Ya-yô-i. Nhớ ra ma giếng tự xưng là Ya-yô-i, Mát-xu-mu-ra gần như tin chắc rằng người khách ma quái của mình chẳng phải ai khác, chính là hồn của chiếc gương.

Vì vậy ông quyết đối đãi với chiếc gương bằng tất cả sự trọng vọng dành cho một vị thần. Ông cho mài bóng lại, tráng bạc lại cẩn thận, cho đóng một chiếc hộp bằng gỗ quý để đựng, và dọn riêng một gian phòng trong nhà để đặt nó.

Tối hôm chiếc gương được cung kính đặt vào gian phòng ấy, chính Ya-yô-i bất chợt hiện ra trước mặt vị thần quan khi ông đang ngồi một mình trong phòng sách. Nàng còn đẹp hơn trước. Nhưng ánh sáng sắc đẹp của nàng giờ dịu dàng như ánh trăng hè lọt qua những đám mây trắng trong. Nàng khiêm cung chào Mát-xu-mu-ra, rồi cất giọng ngân như ngọc:

"Ngài đã cứu thiếp khỏi cảnh cô quạnh và đau khổ, nên thiếp tới tạ ơn ngài. Thiếp đúng là hồn của chiếc gương, như ngài đã đoán. Thiếp được mang từ nước Bách Tế sang đây vào đời Thiên hoàng Xai-mây. Thiếp ở trong cung cấm cho tới đời Thiên hoàng Xa-ga, thì được ban cho công nữ Ca-mô, một vị nội thân vương trong triều. Sau đó thiếp thành báu vật gia truyền của nhà Phư-gi-oa-ra, mãi tới niên hiệu Hô-ghen thì bị đánh rơi xuống giếng. Thiếp nằm đó, bị bỏ quên, suốt những năm loạn lạc lớn.

Chúa giếng là một con rồng độc, xưa kia sống trong một cái hồ từng phủ cả một vùng lớn ở khu này. Sau khi hồ bị lấp theo lệnh triều đình, để dựng nhà cửa lên trên, con rồng chiếm lấy cái giếng. Thiếp rơi xuống giếng, nên phải chịu dưới quyền nó, và nó bắt thiếp dụ bao nhiêu người tới chỗ chết. Nhưng các vị thần đã đày nó đi vĩnh viễn rồi.

Giờ thiếp còn một điều nữa muốn cầu xin. Thiếp xin ngài dâng thiếp lên tướng quân, ngài Yô-si-ma-xa, người có họ hàng xa với những chủ nhân cũ của thiếp. Ngài làm ơn lớn cuối cùng này cho thiếp, nó sẽ đem lại vận may cho ngài.

Nhưng thiếp còn phải báo trước cho ngài một tai hoạ. Qua ngày mai, ngài không được ở lại ngôi nhà này nữa, vì nó sẽ bị phá huỷ."

Dặn xong lời ấy, Ya-yô-i biến mất.

Mát-xu-mu-ra nhờ lời báo trước mà thoát nạn. Ngay hôm sau, ông dời cả người nhà lẫn đồ đạc sang một khu phố khác. Gần như liền ngay sau đó, một trận bão khác nổi lên, còn dữ dội hơn trận trước, gây lụt cuốn trôi ngôi nhà ông vừa ở.

Ít lâu sau, nhờ ngài Hô-xô-ca-oa giúp đỡ, Mát-xu-mu-ra được vào yết kiến tướng quân Yô-si-ma-xa. Ông dâng lên tướng quân chiếc gương, kèm một bản ghi chép câu chuyện kỳ lạ của nó. Thế là lời hồn gương nói trước đã ứng nghiệm. Tướng quân rất vui lòng với món quà lạ, không những ban cho Mát-xu-mu-ra nhiều tặng vật quý giá, mà còn cấp một khoản tiền lớn để dựng lại ngôi đền thờ thần Ô-ga-oa-chi.

— Hết —