Liêu Trai: A Hà

Cảnh Tinh, tên chữ là Khánh Vân, người Văn Đăng, từ trẻ đã có tiếng lớn. Chàng ở sát vách với Trần sinh, thư phòng hai nhà chỉ cách nhau một bức tường thấp.

Một hôm, Trần chiều tối đi qua một bãi hoang vắng, nghe tiếng con gái khóc trong đám tùng bách. Lại gần, thì thấy trên cành cây ngang có buộc sẵn một dải lụa, hình như người ấy định thắt cổ. Trần hỏi han. Cô gái gạt nước mắt đáp:

— Mẹ em đi xa, gửi em ở nhà người anh họ. Không ngờ hắn lòng lang dạ sói, chẳng chịu nuôi em tới cùng. Bơ vơ thế này, chẳng thà chết đi cho xong!

Nói rồi cô lại khóc. Trần gỡ dải lụa xuống, khuyên cô đi lấy chồng. Cô lo chẳng có ai để nương tựa. Trần mời cô tạm về nhà mình ở, cô nghe theo.

Về tới nhà, Trần khêu đèn nhìn kỹ, thấy cô đẹp tuyệt trần. Trần mừng quá, định giở trò sàm sỡ. Cô gái lớn tiếng chống cự. Tiếng giằng co ầm ĩ vọng sang tận nhà bên.

Cảnh sinh trèo tường sang xem. Trần bèn buông cô gái ra. Cô gái thấy Cảnh, đứng sững nhìn chăm chú hồi lâu, rồi chạy vụt đi. Hai người cùng đuổi theo, chẳng biết cô đi đâu mất.

Cảnh về nhà, đóng cửa định đi ngủ, thì thấy cô gái thướt tha từ trong phòng bước ra. Chàng kinh ngạc hỏi. Cô gái đáp:

— Anh kia đức mỏng phúc ít, không thể nương tựa trọn đời được.

Cảnh mừng lắm, hỏi tên họ. Cô gái nói:

— Tổ tiên thiếp ở đất Tề, nên thiếp lấy họ Tề, tên tục là A Hà.

Chàng buông lời trêu ghẹo, nàng cười, không mấy chối từ. Thế là hai người ăn ở với nhau.

Thư phòng nhiều bạn bè ra vào, nàng thường trốn kín trong buồng sâu. Được mấy hôm, nàng nói:

— Thiếp tạm về nhà đã. Chỗ này ồn ào quá, mệt người lắm. Từ nay xin cứ đêm đến thiếp lại tới.

— Nhà nàng ở đâu?

— Cũng chẳng xa đâu.

Rồi sáng sớm nàng đi. Tối đến, quả nhiên nàng lại tới. Hai người yêu nhau thắm thiết lắm.

Mấy hôm sau, nàng nói với Cảnh:

— Tình hai ta tuy đẹp, nhưng rốt cuộc vẫn là vụng trộm. Cha thiếp làm quan ở miền tây, ngày mai thiếp sẽ theo mẹ tới đó. Thiếp sẽ tìm dịp thưa với cha mẹ, rồi theo chàng tới trọn đời.

— Bao lâu thì nàng về?

Nàng hẹn hết mười ngày.

Nàng đi rồi, Cảnh nghĩ, ở mãi thư phòng thì không được. Đưa vào nhà trong, lại sợ vợ ghen. Chàng tính chẳng gì bằng bỏ vợ đi. Đã quyết rồi, hễ vợ tới là chàng chửi mắng thậm tệ. Người vợ không chịu nổi nhục, khóc lóc muốn chết. Cảnh nói:

— Cô chết thì sợ liên luỵ tới tôi. Mời cô về nhà sớm cho.

Rồi chàng giục vợ đi. Người vợ khóc:

— Em theo anh mười năm, chưa từng làm điều gì thất đức, sao anh lại dứt tình như thế!

Cảnh không nghe, càng đuổi gấp. Người vợ đành ra khỏi cửa.

Từ đó, Cảnh quét vôi tường, lau sạch bụi, nghển cổ ngóng đợi. Nào ngờ chim xanh chẳng mang tin, bặt tăm như đá chìm đáy biển.

Người vợ về nhà cha mẹ rồi, mấy lần nhờ bạn bè thân tới xin quay về, Cảnh không nhận. Nàng bèn đi lấy chồng họ Hạ Hầu. Nhà họ Hạ Hầu ở sát ruộng nhà họ Cảnh, vì chuyện bờ ruộng mà hai nhà đã thù nhau mấy đời. Cảnh nghe tin, càng căm tức. Nhưng chàng vẫn mong A Hà quay lại, may ra còn được an ủi đôi chút.

Hơn một năm trôi qua, chẳng có chút tung tích gì.

Gặp ngày vía thần biển, trong ngoài đền nam thanh nữ tú kéo tới đông như mây. Cảnh cũng có mặt. Chàng trông xa thấy một cô gái, giống A Hà lắm. Chàng lại gần, cô lẩn vào đám đông. Chàng theo vào, cô đi ra ngoài cửa. Chàng lại theo ra, cô nhẹ nhàng đi mất. Cảnh đuổi không kịp, ôm hận trở về.

Nửa năm sau, Cảnh đang đi đường, gặp một cô gái mặc áo đỏ, có người đầy tớ già đi theo, cưỡi con lừa đen đi tới. Nhìn kỹ, trông hệt như A Hà. Chàng hỏi người đầy tớ:

— Cô nương là ai thế?

— Là vợ kế của Trịnh công tử ở xóm nam.

— Cưới được bao lâu rồi?

— Mới nửa tháng thôi.

Cảnh nghĩ, hay là mình nhìn nhầm? Cô gái nghe tiếng nói, ngoảnh lại liếc nhìn. Cảnh nhìn kỹ, đúng thật là A Hà. Thấy nàng đã lấy người khác, chàng giận tím ruột gan, quát to:

— Hà nương! Sao nàng quên lời hẹn cũ?

Người đầy tớ nghe hắn gọi bà chủ mình như thế, toan vung nắm đấm. Nàng vội ngăn lại. Rồi nàng vén mạng che mặt, nói với Cảnh:

— Kẻ phụ bạc còn mặt mũi nào mà gặp tôi?

— Nàng phụ ta thì có, ta nào phụ nàng?

— Phụ vợ mình còn nặng tội hơn phụ tôi! Với người vợ kết tóc mà anh còn đối xử như thế, huống hồ là ai khác? Trước đây tôi thấy tổ tiên anh có đức dày, tên anh đã được ghi trong sổ đỗ đạt, nên mới gửi thân theo anh. Nay vì anh bỏ vợ, âm phủ đã gạch bỏ bổng lộc của anh rồi. Người đỗ á khoa kỳ thi này, tên là Vương Xương, chính là người thế chỗ anh đấy. Tôi đã về với Trịnh quân, anh đừng nhọc lòng nhớ tới nữa.

Cảnh cúi đầu cụp tai, không nói được lời nào. Nhìn theo, thấy nàng thúc lừa đi nhanh như bay. Chàng chỉ còn biết buồn bã tiếc hận mà thôi.

Khoa ấy, Cảnh thi hỏng. Người đỗ á khoa quả nhiên tên là Vương Xương. Trịnh công tử cũng thi đỗ.

Từ đó, Cảnh mang tiếng là kẻ bạc tình. Bốn mươi tuổi vẫn không vợ, nhà càng sa sút, thường phải đi ăn nhờ nhà bà con bạn bè.

Một lần, chàng tình cờ tới nhà Trịnh. Trịnh tiếp đãi, giữ lại ngủ đêm. A Hà nhìn trộm khách, thấy chàng thì động lòng thương, hỏi Trịnh:

— Ông khách ngồi trên nhà, có phải Cảnh Khánh Vân không?

Trịnh hỏi sao nàng biết. Nàng nói:

— Hồi chưa về với chàng, thiếp có lần lánh nạn ở nhà ông ấy, được ông ấy chăm nom chu đáo lắm. Ông ấy tuy tính hạnh hèn kém, nhưng phúc đức tổ tiên chưa dứt. Vả lại ông ấy lại là chỗ quen biết cũ của chàng, cũng nên giúp đỡ chút tình bạn cũ lúc người ta sa cơ.

Trịnh cho là phải, đổi cho Cảnh bộ áo bông rách lấy áo mới, giữ lại chơi mấy ngày.

Một đêm, khuya sắp đi ngủ, có một con hầu cầm hơn hai mươi lạng bạc tới biếu Cảnh. A Hà đứng ngoài cửa sổ nói:

— Đây là tiền riêng của tôi, gọi là đền đáp chút tình cũ. Anh cầm lấy mà đi tìm một người vợ hiền. May mà phúc đức tổ tiên anh dày, còn đủ để lại cho con cháu. Đừng buông thả nữa, kẻo rút ngắn tuổi đời còn lại.

Cảnh cảm tạ. Về nhà, chàng dùng hơn mười lạng mua một cô hầu gái nhà quan, vừa xấu vừa dữ. Sinh được một đứa con trai, về sau đỗ cả hai bảng.

Trịnh làm quan tới chức Lang trung bộ Lại. Khi Trịnh mất, A Hà đưa tang về, người ta mở kiệu ra, thì bên trong trống không, chẳng có ai. Bấy giờ mới biết nàng không phải là người.

— Hết —