Liêu Trai: Công Tôn Hạ

Ở Bảo Định có một viên giám sinh, sắp sửa lên kinh nộp tiền, mưu mua một chức huyện lệnh. Đang lúc sửa soạn hành trang thì ông ngã bệnh, hơn một tháng nằm liệt không dậy được.

Bỗng có tiểu đồng vào báo:

— Có khách tới.

Ông cũng quên cả bệnh, vội ra đón khách. Người khách mặc áo gấm, trông như bậc quyền quý. Ba lần vái chào rồi mời vào nhà, ông hỏi khách từ đâu tới. Khách nói:

— Tôi là Công Tôn Hạ, khách ngồi chiếu của hoàng tử thứ mười một. Nghe nói ông đang sửa soạn hành trang, định lo chức huyện lệnh. Đã có chí ấy, sao không lo luôn chức thái thú, chẳng hay hơn sao?

Ông khiêm tốn cảm ơn, chỉ nói:

— Vốn liếng mỏng manh, không dám mong cao xa.

Khách xin được ra sức giúp, chỉ cần ông bỏ ra một nửa số tiền, phần còn lại hẹn tới khi nhậm chức sẽ thu cho đủ. Ông mừng, hỏi kế. Khách nói:

— Quan tổng đốc, quan tuần phủ đều là chỗ thân thiết nhất của tôi. Tạm có năm nghìn quan tiền, là việc thành. Hiện nay phủ Chân Định đang thiếu người, có thể lo gấp ngay được.

Ông ngạc nhiên vì đó lại là phủ ngay trong tỉnh nhà. Khách cười:

— Ông cổ hủ quá! Chỉ cần có ông Khổng Phương, tức là đồng tiền lỗ vuông, thì còn hỏi gì đất Ngô đất Việt, quê mình hay quê người?

Ông vẫn chần chừ, ngờ là chuyện không đứng đắn. Khách nói:

— Không cần nghi ngại. Thật tình nói cho ông biết: đây là chức Thành hoàng còn trống dưới âm phủ. Số ông đã tận, tên đã ghi vào sổ chết rồi. Nhân lúc này mà lo liệu, thì vẫn còn được làm quan sang dưới cõi âm.

Rồi khách đứng dậy cáo từ, nói:

— Ông cứ tự tính toán. Ba ngày nữa ta sẽ gặp lại.

Nói xong ra cửa, lên ngựa đi mất.

Ông chợt mở mắt tỉnh lại, trối trăng vĩnh biệt vợ con. Ông sai đem hết bạc giấu ra, mua một vạn xâu vàng mã, đến nỗi trong phủ không còn chỗ nào bán thứ ấy nữa. Vàng mã chất đầy sân, lẫn với người rơm ngựa giấy, đốt suốt ngày đêm, tro cao như núi.

Ba ngày sau, khách quả nhiên lại tới. Ông đem tiền ra giao đủ. Khách liền dẫn ông tới một dinh quan. Thấy một vị quan lớn ngồi trên điện, ông liền phủ phục lạy. Vị quan hỏi qua tên họ, rồi khuyên ông mấy câu như phải thanh liêm, cẩn thận. Rồi lấy giấy bằng, gọi ông tới trước án mà trao cho.

Ông dập đầu lạy rồi ra khỏi dinh. Ông tự nghĩ, mình chỉ là một giám sinh thấp hèn, nếu không có xe cộ áo mũ lộng lẫy, thì chẳng đủ khiến đám thuộc hạ nể sợ. Thế là ông mua thêm nhiều xe ngựa. Lại sai lính quỷ mang kiệu hoa đi rước người thiếp xinh đẹp của mình.

Vừa sắp đặt xong xuôi, thì đoàn nghi trượng của phủ Chân Định đã tới đón. Suốt dọc đường hơn trăm dặm, cờ quạt người ngựa nối nhau không dứt. Ông đắc ý lắm.

Bỗng đoàn tiền đạo đi đầu im bặt tiếng chiêng, cờ cũng rủ xuống. Ông đang kinh ngạc thì thấy những người cưỡi ngựa đều xuống cả, phủ phục hai bên đường. Người thì nhỏ chỉ chừng một thước, ngựa chỉ to bằng con mèo rừng.

Người đứng trước xe hoảng hốt nói:

— Quan Đế tới rồi!

Ông sợ hãi, cũng xuống xe nằm phục. Xa xa thấy Đế Quân cùng bốn năm người cưỡi ngựa theo hầu, thong thả đi tới. Râu ngài rậm, quấn quanh hai má, không giống như tranh tượng người đời vẫn vẽ. Thần thái uy mãnh, đôi mắt dài gần tới mang tai.

Ngồi trên ngựa, ngài hỏi:

— Đây là quan gì?

Người theo hầu thưa:

— Thái thú Chân Định.

Đế Quân nói:

— Có một quận cỏn con, sao lại rình rang đến thế!

Ông nghe vậy, sởn hết gai ốc. Người ông bỗng co rút lại, tự nhìn mình chỉ còn như đứa trẻ sáu bảy tuổi.

Đế Quân bảo ông đứng dậy, theo sau vó ngựa mà đi. Bên đường có một tòa điện. Đế Quân vào, ngồi quay mặt về hướng nam, sai đưa giấy bút, bảo ông tự viết quê quán tên họ của mình. Ông viết xong, dâng lên. Đế Quân xem, nổi giận nói:

— Chữ viết sai be bét, chẳng ra hình dạng gì! Đây chỉ là phường buôn bán, sao đủ tư cách cai trị dân!

Ngài lại sai tra sổ đức hạnh của ông. Một người bên cạnh quỳ xuống tâu, không rõ tâu những gì. Đế Quân quát lớn:

— Kẻ chạy chọt xin quan thì tội nhỏ, kẻ bán tước thì tội nặng!

Liền thấy có thần mặc giáp vàng đi xích một người mang đi.

Rồi có hai người tới tóm lấy ông, lột mũ áo, đánh năm mươi roi, thịt mông gần như rời ra, rồi đuổi ra khỏi cửa.

Ông nhìn quanh, xe ngựa đã biến mất cả. Đau quá không bước nổi, ông nằm thở dốc giữa đám cỏ. Nhìn kỹ chỗ mình nằm, thì cách nhà cũng không xa lắm. May mà thân nhẹ như chiếc lá, ông lết mất một ngày một đêm mới về tới nhà.

Bỗng như tỉnh mộng, ông thấy mình đang nằm rên rỉ trên giường. Người nhà xúm lại hỏi, ông chỉ nói đau đùi. Nguyên ông đã nằm mê man như người chết suốt bảy ngày, tới lúc ấy mới tỉnh.

Ông hỏi ngay:

— Sao A Liên không tới?

A Liên là tên người thiếp yêu của ông.

Nguyên trước đó, A Liên đang ngồi trò chuyện, bỗng nói:

— Ông ấy làm thái thú Chân Định rồi, có lính tới rước tôi đây.

Rồi nàng vào phòng trang điểm lộng lẫy. Trang điểm xong thì nàng chết. Chuyện mới cách đó có một đêm.

Người nhà kể lại chuyện lạ ấy. Ông hối hận, đấm ngực, sai quàn thi hài nàng lại chưa chôn, mong nàng sống lại. Mấy ngày vẫn chẳng thấy gì, mới đem chôn.

Bệnh ông dần dần khỏi, chỉ có vết thương ở đùi thì sưng mủ dữ dội, nửa năm sau mới ngồi dậy được.

Ông thường tự than:

— Tiền mua quan mất sạch, lại còn bị âm phủ đánh oan cho một trận, những cái ấy còn chịu được. Chỉ có người thiếp yêu không biết bị khiêng tới phương nào, đêm thanh vắng nghĩ tới, thật không sao chịu nổi.

— Hết —