Liêu Trai: Gã Quỷ Đói

Mã Vĩnh là người đất Tề, tính tham lam, vô lại. Nhà cửa lúc nào cũng trống trơn. Người trong làng đùa đặt cho hắn cái tên là "Quỷ Đói".

Hơn ba mươi tuổi, hắn ngày càng túng quẫn. Áo vá trăm mảnh như lông chim cun cút, hai tay khoanh ôm lấy vai, lang thang ngoài chợ giật đồ ăn của người ta. Ai cũng ruồng bỏ, chẳng ai coi hắn ra gì.

Trong huyện có ông lão họ Chu, hồi trẻ đưa vợ lên sống ở chốn kinh đô, làm cái nghề chẳng lấy gì làm thanh nhã. Về già trở về quê, bị giới nho sĩ bàn tán chê bai nhiều. Nhưng ông Chu sống trong sạch, hay làm việc thiện, nên người ta dần dần cũng nể trọng.

Một hôm, ông gặp Mã Vĩnh giật đồ ăn không trả tiền, đang bị chủ hàng đánh đập. Ông thương tình, trả tiền thay hắn, rồi dắt hắn về nhà, cho mấy trăm đồng để làm vốn.

Mã đi rồi, không chịu tính chuyện làm ăn, cứ ngồi mà ăn. Chẳng bao lâu tiền lại hết, hắn lại giở trò cũ. Nhưng hắn luôn sợ gặp ông Chu, nên bỏ sang huyện Lâm.

Tối đến, hắn ngủ nhờ trong nhà học của huyện. Đêm đông rét cắt da, hắn bèn gỡ những tấm ván đội trên đầu các pho tượng thánh hiền xuống mà đốt sưởi.

Quan coi trường biết chuyện, nổi giận định phạt. Mã van xin tha, hứa sẽ kiếm tiền cho quan. Quan coi trường mừng, thả hắn đi.

Mã dò biết có một anh học trò nhà giàu, bèn tới tận cửa đòi tiền, cố ý chọc cho anh ta nổi giận. Rồi hắn lấy dao tự rạch vào người mình, vu cho anh học trò đánh, đi kiện lên nhà trường. Quan coi trường đòi một khoản hối lộ nặng, mới tha cho anh học trò khỏi bị trình lên trên để tước danh học trò.

Học trò trong trường đều căm phẫn, cùng nhau lên kiện quan huyện. Quan huyện xét ra sự thật, đánh Mã bốn mươi roi, đóng gông vào cổ. Ba ngày sau hắn chết.

Đêm ấy, ông lão họ Chu nằm mộng thấy Mã đội mũ thắt đai chỉnh tề bước vào, nói:

— Tôi phụ ơn lớn của ông, nay tới để báo đáp.

Tỉnh dậy, thì người vợ lẽ vừa sinh được một đứa con trai. Ông lão biết đó là Mã, bèn đặt tên là Mã Nhi.

Lúc nhỏ, thằng bé không được sáng dạ, nhưng ông mừng vì nó chịu đọc sách. Hơn hai mươi tuổi, ông dốc hết sức lo liệu, nó mới vào được trường huyện.

Về sau, có lần đi thi, Mã Nhi trọ ở quán. Ban ngày nằm trên giường, nó thấy trên vách dán toàn những bài văn thi cũ. Nhìn kỹ, có một bài làm theo đề bốn câu "tính của con chó". Trong bụng nó sợ đề này khó, bèn đọc đi đọc lại cho thuộc. Vào trường thi, đúng ngay đề ấy. Nó chép lại, được xếp hạng ưu, được ăn lương của nhà nước.

Ngoài sáu mươi tuổi, nó được bổ làm Huấn đạo, tức thầy giáo của trường huyện Lâm.

Làm quan mấy năm, chẳng hề có lấy một người bạn đạo nghĩa. Ai rút tiền trong tay áo ra, thì nó cười toe toét như con chim cốc thấy cá. Bằng không thì mặt lạnh tanh, trừng mắt như chẳng hề quen biết.

Có lần quan huyện vì một lỗi nhỏ của học trò, xử phạt nhẹ thôi, thì nó lại đánh đập tàn nhẫn như trị trộm cướp. Hễ có ai kiện học trò, thì với nó chẳng khác gì của trời rơi xuống tận cửa. Đủ thứ chuyện như thế, học trò không ai chịu nổi.

Gần bảy mươi tuổi, người béo phị, tai điếc, mắt loà, nó vẫn còn đi hỏi khắp nơi tìm thuốc nhuộm râu cho đen. Có một anh học trò ngông nghênh, giã rễ cây thiến thảo, giả làm thuốc nhuộm râu đưa cho nó. Sáng ra mọi người cùng xem, thì râu nó đỏ rực, trông y như pho tượng Linh Quan trong miếu.

Nó giận lắm, sai bắt anh học trò, nhưng anh ta đã trốn đi từ đêm.

Vì chuyện ấy, uất khí kết lại trong lòng. Mấy tháng sau thì chết.

— Hết —