Liêu Trai: Người dạy rắn

Ở Đông Quận có một người làm nghề dạy rắn đi diễn kiếm ăn. Ông từng nuôi hai con rắn đã thuần, đều màu xanh. Con lớn gọi là Đại Thanh, con nhỏ gọi là Nhị Thanh.

Nhị Thanh có một chấm đỏ trên trán, lại càng khôn ngoan, dễ bảo. Bảo nó uốn khúc, cuộn tròn kiểu gì cũng theo đúng ý. Người dạy rắn quý nó hơn hẳn mọi con khác.

Được một năm thì Đại Thanh chết. Ông muốn tìm con khác thay vào, nhưng chưa có dịp.

Một đêm, ông ngủ nhờ ở một ngôi chùa trên núi. Trời sáng, mở rương ra, thì Nhị Thanh đã biến đâu mất. Ông buồn rầu tiếc nuối tưởng muốn chết. Ông lùng sục khắp nơi, gọi khản cả giọng, cũng chẳng thấy tăm hơi đâu.

Xưa nay, cứ gặp chỗ cây rậm cỏ tốt, ông lại thả nó ra cho nó tự do một lúc, rồi nó lại tự bò về. Vì thế, ông mong nó sẽ tự quay lại. Ông ngồi chờ. Mặt trời lên cao, ông cũng tuyệt vọng rồi, đành buồn bã lên đường.

Ra khỏi cửa chùa được mấy bước, ông nghe trong đám củi rác gai góc có tiếng sột soạt. Ông dừng chân ngoảnh lại, thì ra Nhị Thanh đã về. Ông mừng rỡ như bắt được ngọc quý.

Ông đặt gánh xuống bên đường nghỉ. Con rắn cũng dừng lại. Nhìn ra sau nó, thấy có một con rắn nhỏ bò theo. Ông vuốt ve Nhị Thanh, nói:

— Ta tưởng mày đi mất rồi. Thằng bạn nhỏ này là mày dẫn về giới thiệu cho ta đấy à?

Ông lấy mồi ra cho nó ăn, cho cả con rắn nhỏ ăn. Con rắn nhỏ tuy không bỏ đi, nhưng cứ co rúm lại, không dám ăn. Nhị Thanh bèn ngậm mồi mớm cho nó, hệt như chủ nhà mời khách. Ông lại cho ăn lần nữa, lúc ấy con nhỏ mới chịu ăn. Ăn xong, nó theo Nhị Thanh chui cả vào rương.

Ông gánh về dạy dỗ. Bảo nó uốn khúc quay vòng, chỗ nào cũng đúng phép, chẳng kém gì Nhị Thanh. Ông đặt tên nó là Tiểu Thanh. Ông đem hai con đi khắp bốn phương trình diễn, kiếm được không biết bao nhiêu tiền.

Thường thì người dạy rắn chỉ dùng rắn dài chừng hai thước. Lớn hơn thì nặng quá, phải đổi con khác. Nhưng vì Nhị Thanh khôn ngoan, nên ông chưa nỡ bỏ ngay.

Hai ba năm nữa trôi qua, Nhị Thanh dài tới hơn ba thước. Nó nằm xuống là chật cả rương. Ông đành quyết thả nó đi.

Một hôm, ông tới vùng núi phía đông huyện Truy. Ông cho nó ăn một bữa mồi ngon, khấn vái rồi thả ra. Nó đi rồi, một lúc sau lại quay về, uốn lượn quanh cái rương. Ông xua tay bảo:

— Đi đi! Ở đời chẳng có bữa tiệc trăm năm nào không tàn. Từ nay mày ẩn mình trong hang sâu núi thẳm, ắt sẽ thành thần long. Cái rương này ở lâu sao được?

Con rắn bèn đi. Ông đứng trông theo. Chốc sau, nó lại quay về, xua thế nào cũng không đi, cứ lấy đầu húc vào rương. Tiểu Thanh ở bên trong cũng cựa quậy rung rung. Ông chợt hiểu ra, nói:

— Có phải mày muốn từ biệt Tiểu Thanh không?

Ông mở rương ra. Tiểu Thanh bò thẳng ra ngoài. Hai con kề đầu vào nhau, thè lưỡi, như đang trò chuyện cùng nhau. Rồi chúng uốn lượn cùng bò đi.

Ông đang tưởng Tiểu Thanh không về nữa, thì một lát sau nó lủi thủi bò về một mình, chui vào rương nằm.

Từ đó, đi tới đâu ông cũng để ý tìm rắn, mà mãi chẳng được con nào vừa ý. Tiểu Thanh cũng lớn dần, không diễn được nữa. Về sau ông bắt được một con, cũng khá dễ bảo, nhưng rốt cuộc chẳng bằng Tiểu Thanh. Mà Tiểu Thanh bấy giờ đã to hơn cánh tay trẻ con rồi.

Lại nói Nhị Thanh, từ khi về núi, người tiều phu thường hay gặp nó. Lại mấy năm nữa, nó dài tới mấy thước, mình to bằng cái bát. Dần dần nó ra đuổi người. Khách qua đường bảo nhau tránh xa, không ai dám đi lối ấy nữa.

Một hôm, người dạy rắn đi ngang qua chỗ đó. Con rắn vụt lao ra nhanh như gió. Ông sợ hết hồn, cắm đầu chạy. Rắn càng đuổi gấp, ngoảnh lại thì nó đã sắp tới sát lưng. Nhìn lên đầu nó, thấy chấm đỏ còn rõ mồn một, ông mới nhận ra đó là Nhị Thanh. Ông đặt gánh xuống, gọi:

— Nhị Thanh! Nhị Thanh!

Con rắn khựng lại ngay. Nó ngóc đầu lên hồi lâu, rồi lao tới quấn quanh người ông, y như ngày trước lúc ông dạy nó diễn. Ông thấy nó chẳng có ý gì ác, nhưng mình nó to nặng quá, ông chịu không nổi, ngã lăn ra đất, kêu van khấn vái. Lúc ấy nó mới buông ra.

Nó lại lấy đầu húc vào cái rương. Ông hiểu ý, mở rương cho Tiểu Thanh ra. Hai con rắn gặp nhau, quấn quýt chặt lấy nhau như kẹo mạch nha, mãi lâu mới rời ra.

Ông bèn khấn với Tiểu Thanh:

— Ta muốn chia tay mày từ lâu rồi, nay mày đã có bạn.

Rồi ông nói với Nhị Thanh:

— Mày dẫn nó tới, thì nay mày dẫn nó đi. Ta dặn thêm một lời: núi sâu chẳng thiếu gì cái ăn cái uống, đừng quấy phá người đi đường nữa, kẻo phạm tội với trời.

Hai con rắn cúi đầu, như vâng nghe lời dặn. Rồi chúng vụt ngóc lên mà đi, con lớn đi trước, con nhỏ theo sau. Chúng đi tới đâu, cây cối rạp ra hai bên tới đó.

Người dạy rắn đứng lặng nhìn theo, tới khi khuất hẳn mới đi.

Từ đó, khách qua đường lại đi lại như thường. Chẳng ai biết hai con rắn đã đi đâu.

— Hết —