Liêu Trai: Phòng Văn Thục

Đặng Thành Đức người Khai Phong, đi xa học tới đất Duyện, trọ trong một ngôi chùa đổ nát, làm thuê chép sổ đinh cho nha môn.

Cuối năm, đám lại dịch đều về nhà ăn tết, chỉ còn mình Đặng thổi cơm trong chùa.

Một sáng tinh mơ, có một thiếu phụ gõ cửa bước vào, đẹp tuyệt trần. Nàng tới trước tượng Phật đốt hương, lạy rồi đi. Hôm sau lại thế.

Tới đêm, Đặng dậy khêu đèn, vừa định viết lách thì người thiếu phụ tới, còn sớm hơn mọi hôm. Đặng hỏi:

— Sao nàng tới sớm thế?

Nàng đáp:

— Trời sáng thì người qua lại đông, nên không bằng tới lúc đêm. Nhưng tới sớm quá, lại sợ làm phiền giấc ngủ của chàng. Vừa thấy ánh đèn, biết chàng đã dậy, nên mới tới.

Chàng đùa:

— Trong chùa không có ai, nàng cứ ngủ lại đây, khỏi phải đi đi về về.

Nàng mỉm cười:

— Trong chùa không có ai, thế chàng là ma hay sao?

Đặng thấy nàng dễ gần, đợi nàng lạy xong, kéo nàng ngồi xuống, tỏ ý muốn ân ái. Nàng nói:

— Trước mặt Phật, sao lại làm chuyện ấy được! Thân chàng không có lấy một mảnh ngói che đầu, mà còn mơ tưởng hão.

Đặng cứ nài mãi. Nàng nói:

— Cách đây ba mươi dặm, ở làng kia, có sáu bảy đứa trẻ, đang tìm thầy mà chưa được. Chàng tới tìm ông Lý Tiền Xuyên, có thể được nhận dạy. Chàng cứ nói là có đem theo vợ con, xin cho một gian nhà riêng. Thiếp sẽ thổi cơm cho chàng. Đó là kế lâu dài.

Đặng lo việc vỡ lở thì bị tội. Nàng nói:

— Không sao đâu. Thiếp họ Phòng, tên là Văn Thục, chẳng có họ hàng thân thích gì, quanh năm ở nhờ nhà cậu. Ai mà biết được?

Đặng mừng lắm. Chia tay nàng rồi, chàng tới ngay làng ấy, gặp ông Lý Tiền Xuyên, việc quả nhiên thành. Chàng hẹn trước tết sẽ đưa gia quyến tới.

Về chùa, chàng kể lại cho nàng nghe. Nàng hẹn sẽ chờ chàng giữa đường. Đặng từ biệt bạn bè, mượn ngựa ra đi. Nàng quả nhiên đứng đợi ở nửa đường. Chàng xuống ngựa, trao dây cương cho nàng, rồi dắt ngựa mà đi.

Tới trường học, hai người rất tương đắc. Sáu bảy năm trời, sống với nhau như vợ chồng thật, mà chẳng hề thấy ai tới truy bắt người bỏ trốn.

Rồi nàng sinh được một đứa con trai. Đặng vốn có vợ ở quê mà không sinh nở, được con mừng lắm, đặt tên là Duyện Sinh.

Nàng nói:

— Vợ chồng giả, rốt cuộc khó thành thật được. Thiếp sắp từ biệt chàng mà đi, lại sinh ra cái của nợ này làm gì!

Đặng nói:

— Nếu số may, dành dụm được ít tiền, ta định cùng nàng trốn về quê. Sao nàng lại nói thế?

Nàng nói:

— Đa tạ, đa tạ! Thiếp không biết rụt vai cười nịnh, nhìn sắc mặt vợ cả mà sống, đi làm vú nuôi cho người ta. Cái thằng bé oe oe này thật khó lòng chịu nổi!

Đặng thanh minh thay cho vợ, bảo vợ mình hiền, không hay ghen. Nàng cũng không nói gì.

Hơn một tháng sau, Đặng thôi dạy học, tính cùng con trai ông Lý Tiền Xuyên đi buôn. Chàng nói với nàng:

— Ta nghĩ mở trường dạy học thì chẳng bao giờ khá được. Nay học buôn bán, may ra có ngày về quê.

Nàng cũng không đáp.

Tới đêm, nàng bỗng ôm con dậy. Đặng hỏi:

— Nàng làm gì thế?

Nàng nói:

— Thiếp muốn đi.

Đặng vội dậy, đuổi theo hỏi. Cửa chưa mở, mà nàng đã biến mất. Đặng kinh hãi tột độ, bấy giờ mới hiểu nàng không phải là người.

Vì sự tình có phần đáng ngờ, Đặng cũng không dám nói với ai, chỉ nói là nàng về thăm nhà mẹ đẻ mà thôi.

Nguyên trước khi Đặng rời nhà, chàng đã hẹn với vợ là bà Lâu rằng cuối năm nhất định sẽ về. Thế rồi mấy năm biệt tăm, người ta đồn chàng đã chết. Anh trai bà Lâu thấy em không có con, muốn gả em đi lấy chồng khác. Bà Lâu xin hẹn thêm ba năm nữa, ngày ngày chỉ kéo sợi dệt vải mà nuôi thân.

Một hôm, trời đã tối, bà ra khóa cổng ngoài, thì có một thiếu phụ lách vào, trong lòng ôm một đứa bé quấn tã, nói:

— Em từ nhà mẹ đẻ về, vừa gặp lúc trời tối. Biết chị ở một mình, nên xin ngủ nhờ một đêm.

Bà Lâu cho vào. Vào trong phòng, nhìn kỹ, thì là một người đẹp chừng hơn hai mươi tuổi. Bà mừng, cùng nằm chung giường, cùng nựng đứa bé. Đứa bé trắng trẻo như quả bầu non. Bà Lâu than:

— Kẻ vị vong nhân này thì chẳng bao giờ có được đứa như thế!

Thiếu phụ nói:

— Em đang chê nó là của nợ đây. Hay là cho nó làm con nối dõi của chị, chị thấy sao?

Bà Lâu nói:

— Chưa nói em không nỡ dứt ruột. Mà dù em có nỡ, chị cũng không có sữa nuôi nó sống được.

Thiếu phụ nói:

— Chẳng khó gì. Hồi sinh nó, em cũng lo không có sữa, uống nửa thang thuốc là có ngay. Nay thuốc thừa vẫn còn, em xin tặng chị.

Rồi lấy ra một gói, đặt lên bậu cửa sổ. Bà Lâu ừ hữ cho qua, chưa thấy gì lạ.

Ngủ một giấc, lúc tỉnh dậy gọi, thì đứa bé còn đó, mà thiếu phụ đã mở cửa đi mất.

Bà Lâu kinh hãi vô cùng. Trời gần sáng, đứa bé khóc đòi ăn. Bà bất đắc dĩ, uống thử thuốc. Chỉ một lát, sữa chảy ra, bà bèn cho đứa bé bú.

Hơn một năm sau, đứa bé dần bụ bẫm, bắt đầu tập nói. Bà thương nó chẳng khác gì con mình đẻ ra. Từ đó, ý định đi bước nữa cũng dứt hẳn. Có điều, sáng ra phải bế con, không làm lụng kiếm ăn kiếm mặc được, nên càng thêm túng quẫn.

Một hôm, người thiếu phụ bỗng tới. Bà Lâu sợ nàng đòi con, bèn trách nàng đã không bàn bạc gì mà bỏ đi, rồi kể nỗi khổ nuôi nấng đứa bé. Thiếu phụ cười:

— Chị kể khổ như vậy, là để em không đòi lại con chứ gì?

Rồi nàng gọi đứa bé. Đứa bé khóc òa, rúc vào lòng bà Lâu. Thiếu phụ nói:

— Đúng là bê con không nhận ra mẹ nữa rồi! Đứa bé này trăm lạng vàng cũng không đổi được. Chị phải đem vàng ra, rồi lập giấy tờ có người bảo lãnh hẳn hoi.

Bà Lâu tưởng thật, mặt đỏ bừng. Thiếu phụ cười:

— Chị đừng sợ. Em tới đây chính là vì đứa bé. Sau khi chia tay, em lo chị không có tiền nuôi nó, nên đã xoay xở đủ đường được hơn mười lạng mang tới đây.

Rồi nàng lấy bạc đưa cho bà Lâu. Bà sợ nhận bạc rồi, nàng sẽ có cớ đòi con, nhất định từ chối. Thiếu phụ đặt bạc lên giường, ra cửa đi thẳng. Bà Lâu bế đứa bé đuổi theo, thì nàng đã đi xa, gọi cũng không ngoảnh lại.

Bà ngờ nàng có ý gì không tốt. Nhưng có được số bạc, bà đem cho vay lấy chút lời, gia cảnh dần dần khấm khá.

Ba năm sau nữa, Đặng buôn bán có lời, sửa soạn hành trang về quê. Hai vợ chồng đang an ủi hỏi han nhau, Đặng thấy đứa bé, hỏi con nhà ai. Bà vợ kể lại đầu đuôi. Đặng hỏi:

— Nó tên gì?

— Mẹ nó gọi nó là Duyện Sinh.

Đặng giật mình:

— Đây đúng là con ta rồi!

Hỏi ngày tháng, thì đúng vào đêm chàng và nàng chia tay. Đặng bèn kể hết chuyện gặp gỡ rồi chia lìa với Phòng Văn Thục. Hai vợ chồng càng thêm vui mừng an ủi.

Họ vẫn mong nàng sẽ tới. Nhưng rốt cuộc, nàng không bao giờ trở lại nữa.

— Hết —