Liêu Trai: Tô tiên

Hồi ông Cao Minh Đồ làm quan tri châu Sâm Châu, có một cô gái nhà dân họ Tô, ra sông giặt áo.

Giữa sông có một tảng đá lớn, cô ngồi lên đó. Có một sợi rêu xanh mượt, đẹp đẽ đáng yêu, trôi dập dềnh trên mặt nước, quấn quanh tảng đá ba vòng. Cô nhìn sợi rêu, lòng bỗng xao động.

Về nhà, cô có mang. Bụng lớn dần. Mẹ cô lén gặng hỏi, cô kể thật mọi chuyện. Bà mẹ chẳng hiểu ra làm sao.

Mấy tháng sau, cô sinh được một đứa con trai. Nhà định đem bỏ ra ngõ hẻm, nhưng cô không nỡ, bèn giấu con vào một chiếc hòm gỗ mà nuôi. Cô thề không lấy chồng, để tỏ lòng mình không hề có hai. Nhưng không chồng mà chửa, rốt cuộc vẫn là điều xấu hổ. Đứa bé tới bảy tuổi, cô chưa từng cho nó ra gặp ai.

Một hôm, đứa bé bỗng nói với mẹ:

— Con lớn dần rồi, cứ giam giữ mãi sao được? Con đi đây, để khỏi làm luỵ tới mẹ.

Cô hỏi con đi đâu. Nó đáp:

— Con không phải giống người. Con sắp bay lên trời cao, vượt qua hang sâu.

Cô khóc, hỏi ngày nào con về. Nó đáp:

— Đợi khi mẹ sắp lìa đời, con sẽ về. Con đi rồi, mẹ có cần gì, cứ mở chiếc hòm vẫn giấu con ra mà xin, thế nào cũng được như ý.

Nói xong, nó lạy mẹ rồi đi. Cô chạy ra nhìn theo, thì con đã mất hút rồi. Cô kể với mẹ mình. Bà lấy làm lạ vô cùng.

Cô vẫn giữ trọn chí cũ, nương tựa với mẹ già. Nhưng nhà ngày càng sa sút. Có buổi sáng không còn gì nấu cháo, cô ngửa mặt nhìn mái nhà, chẳng biết tính sao. Bỗng nhớ lời con dặn, cô ra mở chiếc hòm, quả nhiên thấy có gạo, nhờ đó mới nhóm được bếp. Từ đó, hễ cần gì là có nấy.

Ba năm sau, mẹ cô ốm rồi mất. Mọi thứ đồ tang lễ đều lấy ra từ chiếc hòm.

Chôn cất mẹ xong, cô ở một mình suốt ba mươi năm, chưa từng ló mặt ra cửa.

Một hôm, có bà hàng xóm sang xin lửa, thấy cô ngồi lặng lẽ trong phòng không, chuyện trò một hồi rồi mới về.

Được ít lâu, bỗng thấy mây ngũ sắc bao quanh nhà cô, toả tròn như cái lọng. Giữa đám mây có một người mặc áo lộng lẫy đứng đó. Nhìn kỹ, thì chính là cô gái họ Tô. Đám mây lượn vòng hồi lâu, rồi lên cao dần, khuất hẳn.

Hàng xóm cùng lấy làm ngờ, kéo nhau sang nhà nhìn vào, thì thấy cô trang điểm chỉnh tề, ngồi ngay ngắn, nhưng hơi thở đã tắt rồi.

Mọi người thấy cô không có ai thân thích, bàn nhau góp tiền khâm liệm. Bỗng có một chàng trai bước vào, dáng vẻ tuấn tú khôi ngô, cảm tạ mọi người. Hàng xóm trước đây cũng lờ mờ biết cô có con trai, nên không ngờ vực gì.

Chàng trai bỏ tiền ra chôn cất mẹ, trồng hai cây đào bên mộ, rồi từ biệt mà đi. Đi được mấy bước, dưới chân nổi mây, rồi không trông thấy nữa.

Về sau, hai cây đào ra quả ngọt thơm. Người trong vùng gọi là đào Tô tiên. Cây năm nào cũng tươi tốt, chẳng bao giờ già cỗi. Quan lại làm việc ở đó, thường mang đào ấy về biếu người thân bạn bè.

— Hết —