Bà Mác-gơ-rít đơ Tê-ren sắp chết. Tuy mới năm mươi sáu tuổi, trông bà ít nhất cũng đã bảy mươi lăm. Bà thở dốc, mặt trắng hơn cả tấm ga giường, run lên những cơn rùng mình khủng khiếp, mặt co rúm, mắt dại đi, như thể có một điều gì kinh hoàng vừa hiện ra trước mắt.
Người chị, bà Xuy-dan, hơn bà sáu tuổi, quỳ bên giường mà khóc nức nở. Một chiếc bàn nhỏ kê sát giường người hấp hối, trên tấm khăn trải có hai ngọn nến thắp sẵn, vì người ta đang chờ cha xứ tới làm lễ xức dầu và cho rước lễ lần cuối.
Căn phòng có cái vẻ ảm đạm của phòng người sắp chết, cái vẻ vĩnh biệt tuyệt vọng. Những lọ thuốc vương vãi trên đồ đạc, những mảnh vải vương vãi trong các góc, bị đá vào hay bị quét vào đó. Những chiếc ghế lộn xộn như cũng đang hoảng hốt, như thể chúng vừa chạy tán loạn khắp phía. Cái chết đáng sợ đã ở đó, ẩn nấp, chờ đợi.
Câu chuyện của hai chị em thật cảm động. Người ta kể nó ở tận những nơi xa, nó đã làm bao nhiêu người rơi lệ.
Ngày xưa người chị, Xuy-dan, đã được một chàng trai yêu say đắm, và nàng cũng yêu chàng. Họ đã đính hôn, và chỉ còn chờ ngày định ký giao ước hôn nhân thì Hăng-ri đơ Xăng-pi-e đột ngột qua đời.
Nỗi tuyệt vọng của cô gái thật khủng khiếp, và nàng thề không bao giờ lấy chồng. Nàng đã giữ lời. Nàng mặc áo tang như một góa phụ và không bao giờ cởi ra nữa.
Rồi một buổi sáng, em gái nàng, cô em bé bỏng Mác-gơ-rít, khi ấy mới mười hai tuổi, chạy tới nhào vào lòng chị mà bảo:
"Chị ơi, em không muốn chị khổ. Em không muốn chị khóc cả đời. Em sẽ không bao giờ rời chị, không bao giờ, không bao giờ, không bao giờ! Em cũng thế, em cũng sẽ không lấy chồng. Em sẽ ở bên chị, mãi mãi, mãi mãi, mãi mãi."
Xuy-dan ôm hôn em, cảm động vì tấm lòng tận tụy trẻ thơ ấy, và chẳng tin.
Nhưng cô bé cũng đã giữ lời, và mặc cho cha mẹ van nài, mặc cho người chị khẩn khoản, cô không bao giờ lấy chồng. Cô xinh đẹp, rất xinh đẹp. Cô từ chối biết bao chàng trai có vẻ yêu cô. Cô không bao giờ rời chị nữa.
Hai chị em sống bên nhau suốt mọi ngày trong đời, không xa nhau lấy một lần. Họ đi bên nhau, gắn bó không rời. Nhưng Mác-gơ-rít lúc nào cũng có vẻ buồn rầu, nặng trĩu, u sầu hơn cả chị, như thể có lẽ sự hy sinh cao cả kia đã làm cô tan nát. Cô già nhanh hơn, tóc bạc từ năm ba mươi tuổi, và luôn đau yếu, dường như mắc một chứng bệnh không ai biết đang gặm nhấm cô.
Giờ đây cô sắp chết trước.
Đã hai mươi bốn giờ cô không nói gì nữa. Cô chỉ nói, lúc tia sáng đầu tiên của bình minh ló ra:
"Đi mời cha xứ đi, đến lúc rồi."
Rồi cô cứ nằm ngửa, run lên từng cơn co giật, đôi môi mấp máy như thể có những lời khủng khiếp dâng lên từ trái tim mà không thể thoát ra, ánh mắt hãi hùng điên dại, nhìn thật đáng sợ.
Người chị, đau đớn tan nát, khóc như mất hồn, trán gục lên mép giường, nhắc đi nhắc lại:
"Mác-gô, Mác-gô tội nghiệp của chị, em bé của chị!"
Bà vẫn luôn gọi em là "em bé của chị", cũng như cô em vẫn luôn gọi bà là "chị cả".
Có tiếng chân trên cầu thang. Cửa mở. Một chú bé giúp lễ hiện ra, theo sau là vị linh mục già mặc áo lễ trắng. Vừa trông thấy ông, người sắp chết ngồi bật dậy, mở miệng, lắp bắp vài ba tiếng, rồi bắt đầu cào móng tay xuống tấm ga như thể muốn khoét thủng nó.
Cha Xi-mông lại gần, cầm tay cô, hôn lên trán cô, rồi nói bằng giọng dịu dàng:
"Chúa tha thứ cho con, con của cha. Can đảm lên, giờ đã đến rồi, con hãy nói đi."
Thế là Mác-gơ-rít, run cầm cập từ đầu tới chân, cử động co giật làm rung cả giường, lắp bắp:
"Chị ngồi xuống đi, chị cả, nghe em nói."
Vị linh mục cúi xuống đỡ Xuy-dan vẫn đang gục dưới chân giường, đặt bà ngồi vào một chiếc ghế bành, rồi mỗi tay nắm lấy tay một người trong hai chị em, ông nói:
"Lạy Chúa, Thiên Chúa của con! Xin ban cho họ sức mạnh, xin rủ lòng thương xót họ."
Và Mác-gơ-rít bắt đầu nói. Những lời thoát ra khỏi cổ họng cô từng tiếng một, khàn khàn, rời rạc, như kiệt sức.
"Chị tha cho em, tha cho em, chị cả ơi, chị tha thứ cho em! Ôi, giá chị biết cả đời em đã sợ cái giây phút này biết chừng nào!..."
Xuy-dan nghẹn ngào trong nước mắt:
"Tha cho em cái gì, em bé? Em đã cho chị tất cả, đã hy sinh tất cả. Em là một thiên thần..."
Nhưng Mác-gơ-rít ngắt lời chị:
"Chị im đi, im đi! Để em nói... đừng ngăn em... Kinh khủng lắm... để em nói hết... cho tới cùng, chị đừng nhúc nhích... Chị nghe này... Chị có nhớ... chị có nhớ... anh Hăng-ri..."
Xuy-dan giật mình nhìn em. Cô em nói tiếp:
"Chị phải nghe hết mới hiểu được. Hồi ấy em mười hai tuổi, chỉ mười hai tuổi thôi, chị nhớ chứ? Và em được nuông chiều, em muốn gì được nấy!... Chị nhớ người ta nuông chiều em thế nào không?... Nghe này... Lần đầu tiên anh ấy tới, anh ấy đi đôi ủng da bóng loáng. Anh ấy xuống ngựa trước bậc thềm, xin lỗi vì ăn mặc như thế, nhưng anh ấy tới để báo một tin cho bố. Chị nhớ chứ?... Chị đừng nói gì... nghe em này. Khi nhìn thấy anh ấy, em sững người, em thấy anh ấy đẹp quá, và em đứng lặng trong một góc phòng khách suốt lúc anh ấy nói chuyện. Trẻ con kỳ lạ lắm... và đáng sợ lắm... Ôi, phải... em đã mơ thấy anh ấy!
"Anh ấy lại tới... nhiều lần... em nhìn anh ấy bằng cả đôi mắt, bằng cả tâm hồn... em lớn trước tuổi... và ranh mãnh hơn người ta tưởng nhiều. Anh ấy hay tới... Em chỉ nghĩ tới anh ấy. Em khẽ thì thầm: Hăng-ri... Hăng-ri đơ Xăng-pi-e!
"Rồi người ta bảo anh ấy sắp cưới chị. Đó là một nỗi đau... ôi, chị cả ơi... một nỗi đau... một nỗi đau! Em khóc ba đêm liền, không ngủ. Chiều nào anh ấy cũng tới, sau bữa trưa... chị nhớ chứ! Chị đừng nói gì... nghe em này. Chị làm cho anh ấy những chiếc bánh nhỏ mà anh ấy rất thích... bằng bột, bơ và sữa... Ôi, em biết rõ làm thế nào mà... Nếu cần em còn làm được. Anh ấy nuốt chửng một miếng, rồi uống một ly rượu vang... rồi anh ấy nói: 'Ngon tuyệt.' Chị có nhớ anh ấy nói câu ấy thế nào không?
"Em ghen, em ghen lắm!... Ngày cưới của chị tới gần. Chỉ còn mười lăm ngày nữa. Em phát điên. Em tự nhủ: Anh ấy sẽ không cưới chị Xuy-dan, không, em không muốn!... Chính em mới là người anh ấy sẽ cưới, khi em lớn. Em sẽ chẳng bao giờ tìm được ai mà em yêu nhiều đến thế... Nhưng một buổi tối, mười ngày trước lễ ký giao ước, chị đi dạo với anh ấy trước tòa lâu đài, dưới ánh trăng... và ở đằng kia... dưới cây thông, dưới cây thông lớn... anh ấy đã hôn chị... hôn chị... ôm chị trong cả hai tay... lâu thật lâu... Chị nhớ chứ! Có lẽ đó là lần đầu... phải... Chị tái nhợt khi trở vào phòng khách!
"Em đã nhìn thấy hai người. Em ở đó, trong bụi cây. Em giận điên lên! Nếu làm được, em đã giết cả hai người rồi!
"Em tự nhủ: Anh ấy sẽ không cưới chị Xuy-dan, không bao giờ! Anh ấy sẽ không cưới ai hết. Em sẽ khổ quá... Và bỗng nhiên em bắt đầu căm ghét anh ấy ghê gớm.
"Rồi chị có biết em đã làm gì không?... Nghe này. Em đã thấy bác làm vườn làm những viên mồi để giết chó hoang. Bác đập vỡ một cái chai bằng hòn đá rồi trộn mảnh thủy tinh nghiền vào một viên thịt.
"Em lấy trong phòng mẹ một cái lọ thuốc nhỏ, em lấy búa đập nát nó, rồi giấu chỗ thủy tinh ấy trong túi. Nó là một thứ bột lấp lánh... Hôm sau, lúc chị vừa làm xong mẻ bánh nhỏ, em lấy dao xẻ chúng ra, bỏ thủy tinh vào trong... Anh ấy ăn ba cái... em cũng ăn một cái... Sáu cái còn lại em ném xuống ao... ba ngày sau hai con thiên nga chết... Chị nhớ chứ?... Ôi, chị đừng nói gì... nghe em, nghe em này... Chỉ có em là không chết... nhưng em đau ốm suốt đời... nghe này... Anh ấy chết... chị biết rồi đấy... nghe này... cái ấy chưa là gì... Chính là về sau, mãi về sau... lúc nào cũng thế... mới là khủng khiếp nhất... nghe em...
"Đời em, cả đời em... một cực hình! Em tự nhủ: mình sẽ không bao giờ rời chị nữa. Và mình sẽ nói hết với chị, lúc mình sắp chết... Thế đấy. Và từ đó, em lúc nào cũng nghĩ tới giây phút ấy, cái giây phút em sẽ nói hết với chị... Giờ nó tới rồi... Kinh khủng quá... Ôi!... chị cả ơi!
"Sáng cũng như tối, ngày cũng như đêm, em lúc nào cũng nghĩ: Sẽ có một lần mình phải nói điều ấy với chị... Em chờ... Thật là cực hình!... Xong rồi... Chị đừng nói gì... Giờ em sợ... em sợ... ôi, em sợ lắm! Nhỡ lát nữa, khi em chết, em gặp lại anh ấy... Gặp lại anh ấy... chị có nghĩ tới không?... Em lại là người gặp anh ấy trước chị!... Em sẽ không dám... Mà phải thế thôi... Em sắp chết rồi... Em muốn chị tha thứ cho em. Em muốn thế... Không có điều ấy em không thể ra đi gặp anh ấy được. Ôi, xin cha bảo chị ấy tha thứ cho con, thưa cha, cha bảo chị ấy đi... con xin cha. Không có điều ấy con không chết được..."
Cô im lặng, nằm thở hổn hển, những ngón tay co quắp vẫn cào cào tấm ga giường.
Xuy-dan đã úp mặt vào hai bàn tay và không nhúc nhích nữa. Bà nghĩ tới người mà lẽ ra bà đã có thể yêu thật lâu! Họ hẳn đã có một cuộc đời êm đẹp biết bao! Bà thấy lại chàng, trong cái ngày xưa đã mất, trong quá khứ xa xưa đã vĩnh viễn tắt lịm. Hỡi những người chết yêu dấu! Các người xé nát lòng ta biết bao! Ôi, nụ hôn ấy, nụ hôn duy nhất của chàng! Bà đã giữ nó trong tâm hồn. Rồi chẳng còn gì nữa, chẳng còn gì nữa trong suốt cuộc đời bà!...
Vị linh mục bỗng đứng thẳng dậy, và bằng một giọng mạnh mẽ, vang rền, ông kêu lên:
"Thưa bà Xuy-dan, em gái bà sắp chết rồi!"
Thế là Xuy-dan bỏ tay xuống, để lộ gương mặt đẫm nước mắt, rồi nhào tới bên em, hôn em bằng tất cả sức lực, lắp bắp:
"Chị tha thứ cho em, chị tha thứ cho em, em bé ơi..."
— Hết —
✍️ Truyện ngắn
✍️ Truyện ngắn
✍️ Truyện ngắn
✍️ Truyện ngắn
✍️ Truyện ngắn
✍️ Truyện ngắn