Lũ trẻ

Bố, mẹ và cô Na-đi-a đều không có nhà. Họ đi dự lễ rửa tội ở nhà ông sĩ quan già, cái ông vẫn cưỡi con ngựa nhỏ màu xám ấy. Trong khi chờ họ về, Gri-sa, A-nhia, A-li-ô-sa, Xô-nhi-a và An-đrây, con trai bà bếp, ngồi quanh bàn ăn trong phòng ăn mà chơi lô tô. Nói cho đúng ra, đã đến giờ chúng phải đi ngủ rồi. Nhưng chưa nghe mẹ kể đứa bé ở lễ rửa tội trông thế nào, bữa tối có những món gì, thì làm sao mà ngủ được? Cái bàn được ngọn đèn treo soi sáng, lổn nhổn những con số, vỏ hạt dẻ, mẩu giấy và mảnh thuỷ tinh. Trước mặt mỗi người chơi có hai tấm thẻ và một nhúm mảnh thuỷ tinh để đặt lên các con số. Giữa bàn có một cái đĩa nhỏ màu trắng, trong đĩa có năm đồng một cô-pếch. Cạnh cái đĩa là một quả táo ăn dở, cái kéo, và một cái đĩa mà người lớn dặn là phải bỏ vỏ hạt dẻ vào. Lũ trẻ chơi ăn tiền. Mỗi lần đặt một cô-pếch. Luật chơi: đứa nào ăn gian thì đuổi ra ngay. Trong phòng ăn chẳng có ai ngoài những người chơi. Vú nuôi A-ga-phi-a I-va-nốp-na ngồi dưới bếp dạy bà bếp cắt vải may đồ, còn anh cả Va-xi-a, học sinh lớp năm, thì nằm trên đi-văng trong phòng khách mà buồn chán.

Chúng chơi say sưa lắm. Vẻ say sưa nhất hiện rõ trên mặt Gri-sa. Đó là một cậu bé chín tuổi, đầu cạo trọc lốc, má phúng phính, môi dày bóng nhẫy. Cậu đã học lớp dự bị, nên được coi là người lớn và là đứa thông minh nhất. Cậu chơi hoàn toàn vì tiền. Giá trong đĩa không có mấy đồng cô-pếch, thì cậu đã đi ngủ từ lâu rồi. Đôi mắt nâu nhỏ của cậu cứ đảo lia lịa, bồn chồn và ghen tị, trên thẻ của bạn chơi. Nỗi sợ mình không thắng, lòng ghen tị, và những tính toán tài chính đầy ắp cái đầu cạo trọc của cậu, khiến cậu không ngồi yên được, không tập trung được. Cậu cứ nhấp nhổm như ngồi trên đống kim. Thắng được ván nào, cậu tham lam vồ lấy tiền, rồi lập tức giấu ngay vào túi. Em gái cậu là A-nhia, một cô bé chừng tám tuổi, cằm nhọn, đôi mắt sáng long lanh và thông minh, cũng sợ có ai thắng. Cô bé đỏ mặt rồi tái mặt, chăm chú theo dõi những người chơi. Mấy đồng cô-pếch chẳng làm cô bé bận tâm. Với cô bé, may mắn trong lúc chơi là chuyện danh dự. Cô em gái kia là Xô-nhi-a, sáu tuổi, đầu tóc xoăn, nước da hồng hào như chỉ những đứa trẻ thật khoẻ mạnh, những con búp bê đắt tiền và những hộp kẹo mới có, thì chơi lô tô vì thích được chơi. Mặt cô bé lúc nào cũng tràn đầy vẻ thích thú. Dù ai thắng, cô bé cũng cười khanh khách và vỗ tay như nhau. A-li-ô-sa, một chú bé con mũm mĩm, tròn như hòn bi, thở phì phò, khụt khịt, trợn mắt nhìn các tấm thẻ. Chú chẳng ham tiền, cũng chẳng hiếu thắng. Chẳng ai đuổi khỏi bàn, chẳng ai bắt đi ngủ, thế là may rồi. Nhìn bề ngoài thì chú lừ đừ, nhưng trong bụng thì là một tay ranh mãnh có hạng. Chú ngồi vào bàn không hẳn để chơi lô tô, mà là để chờ những vụ xích mích không thể tránh khỏi khi chơi. Chú khoái lắm nếu có ai đánh hay chửi ai. Chú đã cần chạy đi đâu đấy từ lâu, nhưng không rời bàn một phút, vì sợ vắng chú, người ta lấy mất mấy mảnh thuỷ tinh với mấy đồng cô-pếch của chú. Vì chú chỉ biết những con số hàng đơn vị và những số tận cùng bằng số không, nên A-nhia phải đặt số hộ chú. Người chơi thứ năm, An-đrây con bà bếp, là một cậu bé đen nhẻm, ốm yếu, mặc chiếc áo sơ mi vải hoa, trên ngực đeo cây thánh giá nhỏ bằng đồng. Cậu đứng bất động, mơ màng nhìn những con số. Cậu dửng dưng với chuyện thắng thua và chuyện thành công của người khác, vì cậu hoàn toàn chìm đắm vào môn số học của trò chơi, vào cái triết lý đơn giản của nó: trên đời này có bao nhiêu là con số khác nhau, sao mà chúng lại không lẫn lộn vào nhau nhỉ!

Tất cả lần lượt hô số, trừ Xô-nhi-a và A-li-ô-sa. Vì các con số đơn điệu quá, nên thực tế đã sinh ra lắm thuật ngữ và biệt danh buồn cười. Chẳng hạn, số bảy thì người chơi gọi là cái que cời lò, mười một là đôi đũa, bảy mươi bảy là ông Xê-miôn Xê-miô-nư-ích, chín mươi là ông nội, vân vân. Trò chơi diễn ra sôi nổi.

— Ba mươi hai! Gri-sa hô, rút từ trong mũ của bố ra những ống gỗ nhỏ màu vàng. Mười bảy! Que cời lò! Hai mươi tám, ra đồng cắt cỏ!

A-nhia thấy An-đrây bỏ sót số hai mươi tám. Giá là lúc khác, cô bé đã chỉ cho cậu, nhưng bây giờ, khi trong đĩa cùng với đồng cô-pếch còn có cả lòng tự ái của cô bé, thì cô bé đắc thắng.

— Hai mươi ba! Gri-sa hô tiếp. Ông Xê-miôn Xê-miô-nư-ích! Chín!

— Con gián, con gián! Xô-nhi-a kêu lên, chỉ vào một con gián đang chạy ngang qua bàn. Ối!

— Đừng đập nó, A-li-ô-sa nói bằng giọng ồ ồ. Có khi nó có con đấy…

Xô-nhi-a nhìn theo con gián và nghĩ đến lũ con của nó: chắc lũ gián con bé tí xíu nhỉ!

— Bốn mươi ba! Một! Gri-sa hô tiếp, khổ sở vì nghĩ rằng A-nhia đã có hai hàng bốn số rồi. Sáu!

— Thắng rồi! Em thắng rồi! Xô-nhi-a kêu lên, đảo mắt điệu đà, cười khanh khách.

Mặt các bạn chơi dài thượt ra.

— Kiểm tra! Gri-sa nói, nhìn Xô-nhi-a căm ghét.

Với tư cách là người lớn nhất và thông minh nhất, Gri-sa giành lấy quyền quyết định. Cậu muốn gì thì mọi người làm nấy. Chúng kiểm tra Xô-nhi-a rất lâu và rất kỹ, và trước nỗi tiếc nuối vô cùng của các bạn chơi, hoá ra cô bé không ăn gian. Ván tiếp theo bắt đầu.

— Hôm qua tớ thấy cái này hay lắm! A-nhia nói như nói một mình. Chú Phi-líp Phi-líp-pư-ích lật mí mắt ra thế nào ấy, thế là mắt chú đỏ lòm, ghê lắm, như mắt quỷ ấy.

— Tớ cũng thấy rồi, Gri-sa nói. Tám! Thế mà ở lớp tớ có một bạn biết ngoáy tai đấy. Hai mươi bảy!

An-đrây ngước mắt lên nhìn Gri-sa, nghĩ một lúc, rồi nói:

— Tớ cũng biết ngoáy tai…

— Thế thì ngoáy đi xem nào!

An-đrây động đậy mắt, môi và ngón tay, và cậu tưởng là tai mình đang cử động. Cả bọn cười rộ lên.

— Cái chú Phi-líp Phi-líp-pư-ích ấy không tốt, Xô-nhi-a thở dài. Hôm qua chú ấy vào phòng trẻ con, mà em đang chỉ mặc mỗi áo lót… Em thấy bất lịch sự quá!

— Thắng rồi! Gri-sa bỗng kêu lên, vồ lấy tiền trong đĩa. Tớ thắng rồi! Kiểm tra đi, nếu muốn!

Thằng bé con bà bếp ngước mắt lên, tái mặt.

— Thế thì tớ không được chơi nữa rồi, cậu thì thầm.

— Sao thế?

— Vì… vì tớ hết tiền rồi.

— Không có tiền thì không được chơi! Gri-sa nói.

An-đrây lục túi thêm một lần nữa cho chắc. Chẳng thấy gì ngoài mấy mẩu vụn bánh và một mẩu bút chì bị gặm nham nhở, cậu méo miệng, chớp chớp mắt khổ sở. Cậu sắp khóc đến nơi…

— Để chị đặt hộ em! Xô-nhi-a nói, không chịu nổi ánh mắt khổ sở của cậu. Nhưng nhớ đấy, rồi phải trả chị.

Tiền được đặt, trò chơi tiếp tục.

— Hình như có tiếng chuông đâu đây, A-nhia nói, tròn xoe mắt.

Tất cả ngừng chơi, há hốc miệng, nhìn ra khung cửa sổ tối om. Ngoài bóng tối, thấp thoáng bóng ngọn đèn phản chiếu.

— Nghe nhầm đấy.

— Ban đêm chỉ có ở nghĩa địa người ta mới rung chuông thôi… An-đrây nói.

— Thế người ta rung chuông ở đấy làm gì?

— Để kẻ cướp không vào nhà thờ được. Chúng nó sợ tiếng chuông.

— Thế kẻ cướp vào nhà thờ làm gì? Xô-nhi-a hỏi.

— Thì ai chẳng biết: để giết mấy ông gác!

Một phút trôi qua trong im lặng. Tất cả nhìn nhau, rùng mình, rồi chơi tiếp. Lần này An-đrây thắng.

— Nó ăn gian, A-li-ô-sa bỗng nói giọng ồ ồ, chẳng vì cớ gì.

— Nói dối, tớ không ăn gian!

An-đrây tái mặt, méo miệng, rồi bốp một cái vào đầu A-li-ô-sa! A-li-ô-sa trợn mắt giận dữ, nhảy phắt lên, quỳ một gối lên bàn, rồi đến lượt mình, bốp một cái vào má An-đrây! Hai đứa tát nhau thêm mỗi đứa một cái nữa, rồi cùng gào khóc. Xô-nhi-a không chịu nổi những cảnh khủng khiếp như thế, cũng bắt đầu khóc theo, và cả phòng ăn vang lên tiếng gào khóc đủ mọi giọng. Nhưng đừng tưởng thế là trò chơi kết thúc. Chưa đầy năm phút sau, lũ trẻ đã lại cười khanh khách và trò chuyện hoà thuận. Mặt mũi đứa nào cũng lem nhem nước mắt, nhưng chẳng hề gì, chúng vẫn tươi cười. A-li-ô-sa thậm chí còn sung sướng nữa: vừa có một vụ xích mích!

Va-xi-a, học sinh lớp năm, bước vào phòng ăn. Trông anh ngái ngủ, chán chường.

«Thật là quá quắt!» anh nghĩ, nhìn Gri-sa sờ nắn cái túi đang kêu loảng xoảng mấy đồng cô-pếch. «Lẽ nào lại cho trẻ con tiền? Lẽ nào lại cho phép chúng chơi những trò cờ bạc? Giáo dục thế này thì hay ho thật, khỏi phải nói. Quá quắt!»

Nhưng lũ trẻ chơi ngon lành đến nỗi chính anh cũng thấy thèm, muốn ngồi vào thử vận may.

— Khoan, anh cũng ngồi chơi với, anh nói.

— Đặt một cô-pếch đi!

— Ngay đây, anh nói, lục túi. Anh không có cô-pếch nào, nhưng có một rúp đây. Anh đặt một rúp.

— Không, không, không… phải đặt một cô-pếch cơ!

— Đồ ngốc. Một rúp dù sao cũng đắt hơn một cô-pếch chứ, cậu học sinh giải thích. Ai thắng thì trả lại tiền thừa cho anh.

— Không, thôi đi! Anh đi đi!

Cậu học sinh lớp năm nhún vai, rồi xuống bếp xin người làm ít tiền lẻ. Dưới bếp chẳng có lấy một cô-pếch.

— Thế thì em đổi cho anh đi, anh nằn nì Gri-sa, khi ở dưới bếp lên. Anh trả tiền đổi cho em. Không muốn à? Thế thì bán cho anh mười cô-pếch lấy một rúp.

Gri-sa nghi ngờ liếc nhìn Va-xi-a: có cạm bẫy gì đây không, có lừa đảo gì đây không?

— Em không muốn, cậu nói, giữ chặt lấy túi.

Va-xi-a bắt đầu mất bình tĩnh, chửi bới, gọi lũ trẻ là đồ đần, đồ đầu óc bằng gang.

— Anh Va-xi-a, để em đặt hộ anh! Xô-nhi-a nói. Ngồi đi!

Cậu học sinh ngồi xuống, đặt hai tấm thẻ trước mặt. A-nhia bắt đầu đọc số.

— Rơi mất một cô-pếch rồi! Gri-sa bỗng tuyên bố, giọng hốt hoảng. Khoan đã!

Chúng nhấc ngọn đèn xuống, chui xuống gầm bàn tìm đồng cô-pếch. Tay chộp phải cả bãi nước bọt, vỏ hạt dẻ, đầu cụng vào nhau, nhưng chẳng tìm thấy đồng cô-pếch đâu. Chúng lại tìm lần nữa, tìm mãi cho đến khi Va-xi-a giằng lấy ngọn đèn trong tay Gri-sa, đặt lại chỗ cũ. Gri-sa vẫn mò mẫm tìm trong bóng tối.

Nhưng rồi cuối cùng đồng cô-pếch cũng được tìm thấy. Những người chơi ngồi vào bàn, định chơi tiếp.

— Xô-nhi-a ngủ rồi! A-li-ô-sa tuyên bố.

Xô-nhi-a gối mái đầu tóc xoăn lên hai tay, ngủ ngon lành, yên ổn và say sưa, như thể đã ngủ từ một giờ trước rồi. Cô bé ngủ thiếp đi lúc nào không biết, trong khi những người khác tìm đồng cô-pếch.

— Sang giường mẹ mà nằm! A-nhia nói, dắt em ra khỏi phòng ăn. Đi nào!

Cả bọn kéo nhau đi theo, và chỉ năm phút sau, chiếc giường của mẹ đã thành một cảnh tượng đáng xem. Xô-nhi-a ngủ. Bên cạnh cô bé, A-li-ô-sa ngáy khò khò. Gối đầu lên chân hai đứa, Gri-sa và A-nhia cũng ngủ. Rồi tiện thể, cậu bé con bà bếp An-đrây cũng rúc vào nằm ngay đấy. Bên cạnh chúng, mấy đồng cô-pếch nằm lăn lóc, đã mất hết uy lực cho đến ván chơi mới. Chúc ngủ ngon!

— Hết —