Núi dây gai mừng thọ

Chương 1: Núi dây gai mừng thọ

Đều nói chuyện thần tiên mờ mịt, ai người thoát được dây cương danh lợi? Sáng nay tình cờ đọc truyện Vân Môn, từng cơn gió nồm thổi mát cả người.

Chuyện kể đầu năm Khai Hoàng đời Tuỳ Văn Đế, có một phú ông họ Lý tên Thanh, nhà ở trong thành Thanh Châu, đời đời mở xưởng nhuộm làm nghề. Tuy là nhà buôn bán nhưng dòng họ lại đông đúc, cả thảy năm sáu nghìn người, ai cũng có bản lĩnh, tay không mà kiếm ra tiền. Vì thế nhà nào cũng giàu có, xa gần gọi là Lý nửa châu. Trong cả họ chỉ có Lý Thanh lớn tuổi nhất, được tôn làm tộc trưởng.

Lý Thanh tính trời nhân hậu. Trong họ không kể thân sơ xa gần, ông đều thân thiết như nhau, không có hai lòng. Vì điều ấy mà trên dưới trai gái cả họ không ai không kính trọng ông. Năm nào đến sinh nhật ông, mọi người đều sắm lễ vật tới mừng thọ. Dòng họ đã lớn lại hay tranh hơn, ai nấy tìm đồ cổ lạ, gấm vóc lụa là mang tới biếu. Ông cả đời tằn tiện tiếc phúc, không chịu tiêu phí, đều cất vào kho đất, năm này chồng lên năm khác, chẳng biết bao nhiêu mà kể.

Chỉ có một việc là ông không hề tiếc. Việc gì vậy? Từ nhỏ ông đã làm việc thiện, giúp người cứu vật, lại thêm mến tiên thích đạo, bố thí cả nghìn quan. Hễ gặp đạo sĩ vân du, người tu hành ngoài đời, là mời về nhà cúng dường, học ít phép luyện đan, bàn chuyện dưỡng nội. Ngờ đâu bọn ấy toàn là quân giang hồ lừa đảo, chỉ một mực lừa tiền của, nào có học vấn thật. Uổng công tốn bao nhiêu của, đến một trò ảo thuật cũng chẳng học được. Tuy vậy, tấm lòng thành ấy của ông rốt cuộc không đổi, ngày ngày đốt hương ngồi tĩnh, dưỡng tính giữ tâm, có ý muốn lánh đời.

Năm ấy ông vừa tròn bảy mươi. Con cháu từ hai tháng trước đã bàn nhau:

— Bảy mươi là tuổi xưa nay hiếm, đời người khó được, không như sinh nhật thường. Ai nấy phải tìm mấy món quà thật lạ mừng thọ, chúc ông trường xuân bất lão.

Lý Thanh cũng đoán con cháu ắt sẽ làm thế, bèn bày tiệc trước, chia từng chi lần lượt mời tới dự. Ông nói với mọi người:

— Nhờ các con chăm chỉ, ai cũng làm ăn được, năm nào cũng biếu ta lễ vật, dồn lại gần vạn, áo quần đồ dùng xa hoa lắm rồi! Nhưng ta cả đời thích đạo, áo vải ăn rau gần năm mươi năm, cần những đồ xa hoa ấy cũng chẳng dùng làm gì. Ta vì không nỡ phụ thịnh tình các con nên có nhận không có từ. Nhưng xưa nay cất cả trong kho đất, chưa từng xem lại, chắc phần nhiều đã mục nát rồi. Tốn tiền của các con làm phân đất của ta, há chẳng đáng tiếc! Nay may thiên tào chưa ghi hồn ta, sinh nhật sắp tới, ta đoán các con ắt lo lễ mừng thọ, rất không đúng ý ta. Vì thế báo trước, tuyệt đối đừng làm!

Con cháu đều nói:

— Lễ mừng sinh nhật xưa nay gọi là nối thọ. Huống chi bảy mươi tuổi, đời người được mấy lần, nếu không mừng thì lấy gì tỏ lòng hiếu thuận của con cháu? Việc này đâu bỏ được!

Lý Thanh nói:

— Các con đã khó đổi ý thì cứ theo thứ ta muốn mà biếu ta, được không?

Con cháu vui vẻ:

— Xin nghe lệnh ông!

Lý Thanh nói:

— Ta muốn trước sinh nhật mười ngày, mỗi người mang tới cho ta một trăm thước dây gai to bằng ngón tay. Tính cả lại chừng năm sáu vạn trượng, lấy cái ấy nối thọ, chẳng dài lâu hơn sao!

Mọi người nghe vậy thầm lấy làm lạ, cùng hỏi:

— Thái công dặn, dám không vâng! Nhưng chẳng biết ông cần dây làm gì?

Lý Thanh cười:

— Đợi các con mang tới đủ rồi sẽ cho các con biết, giờ chưa thể nói bừa.

Con cháu nhận lời dặn, quả nhiên một truyền mười, mười truyền trăm, đều mang trăm thước dây gai tới nộp trước sinh nhật. Chất trên đất cao ngất, thành cả một núi dây, chỉ chẳng biết ông cần nhiều dây thế làm gì.

Nguyên cách thành Thanh Châu mười dặm về phía nam có một ngọn núi gọi là núi Vân Môn. Đỉnh núi tách làm hai như bị rìu bổ. Nhà nào trong thành Thanh Châu quay về hướng nam cũng trông thấy núi ấy. Mây bay chim lượn qua khe ấy đều đếm rõ được. Người thường còn gọi là núi Bổ. Giữa đỉnh núi có một cái hang lớn, sâu hun hút, chẳng biết sâu bao nhiêu. Cũng có kẻ hiếu sự ném đá to xuống mà chưa từng nghe tiếng gì, vì thế người ta bảo là không có đáy.

Chỉ thấy Lý Thanh nhận dây xong thì sai người lên núi dựng hai cây cọc lớn sát miệng hang, gác lên một cái tời. Ở nhà lại gọi thợ đan tre làm một cái giỏ tre lớn thật chắc, lại tới hiệu đồng mua mấy trăm cái chuông đồng to nhỏ, chẳng biết bày ra chuyện gì. Con cháu cùng tới hỏi, Lý Thanh mới đáp:

— Ta vốn nói rốt cuộc sẽ cho các con biết, chẳng lẽ lại giấu mà đi. Ta từ nhỏ thích đạo, nay đã hơn năm mươi năm mà chẳng được gì. Thường thấy sách Đồ kinh chép núi Vân Môn là động phủ thứ bảy của thần tiên. Ta đã bảy mươi tuổi, có sống ở đời cũng chẳng qua hai ba năm nữa. Nhân lúc tay chân còn khoẻ, ta muốn đúng ngày sinh nhật mượn dây gai các con biếu, dùng bốn sợi treo bốn góc giỏ tre, giữa thêm một sợi buộc chuông đồng. Đợi ta ngồi vào giỏ rồi từ từ thả xuống. Nếu có chỗ nào bất trắc, thấy ta lắc sợi dây giữa hay nghe tiếng chuông thì kéo ta lên như cũ. Vạn nhất có duyên được gặp thần tiên, ta cũng sẽ trở về báo cho các con biết.

Nói chưa dứt, con cháu đã dập đầu can:

— Không được, không được! Trong hang lớn ấy, chưa nói tinh núi ma cây, rắn độc thú dữ ẩn bao nhiêu, chỉ một luồng khí hôi đen kịt cũng đủ xông chết người. Người già sao chịu nổi cái độc ấy?

Lý Thanh nói:

— Ta đã quyết, chết cũng không hối! Nếu các con không cho, ta ắt lén trốn đi, tự nhảy từ trên không xuống. Không có dây gai giỏ tre thì mãi mãi không có ngày ra.

Trong đó cũng có người từng trải, biết ông cả đời là người cố chấp, bèn nói:

— Cung kính chẳng bằng vâng lời. Chỉ là việc lớn bằng trời thế này, đâu thể lặng lẽ mà đi, phải báo khắp họ hàng cùng lên núi Vân Môn tiễn. Cũng để bốn biển truyền tụng thành giai thoại, chẳng phải hay sao!

Lý Thanh nói:

— Thế thì được.

Con cháu họ Lý vốn đã năm sáu nghìn, lại đi báo thông gia cùng tới lạy tiễn. Tính mỗi người một người thì chẳng đã hơn vạn người sao. Đến đúng ngày sinh nhật Lý Thanh, ai nấy bày trống nhạc, mang rượu thịt, cùng đưa Lý Thanh lên núi Vân Môn. Người đi theo xem chẳng biết bao nhiêu, gần như cả thành Thanh Châu trống trơn. Chẳng mấy chốc lên tới đỉnh núi Vân Môn. Mọi người ngước nhìn bốn phía, quả là cảnh đẹp. Các đỉnh chầu về, dãy núi vây quanh. Suối chảy róc rách nghẹn ngào, cỏ dại um tùm mờ mịt. Bên vách cây lạ chạm trời, trên đá hoa kỳ soi nắng. Đường núi khói sâu, sắc đồng qua cầu sương xanh gần. Thế đồi xa tít, tiếng thông cách nước mây trắng liền. Lắc rắc chỉ nghe sương rơi trong rừng, xào xạc chỉ nghe lá ngâm trong gió.

Giỏ tre dây thừng các thứ đều đã sửa soạn xong. Họ hàng thay nhau lên mời rượu. Trong đó có một người già nói:

— Ông thông gia ơi, lòng mến đạo của ông quyết liệt thế này, ắt là người trên đường thần tiên, đi chuyến này chắc không có gì phải lo. Nhưng chúng ta làm việc cũng phải chín chắn mới khỏi hối hận. Tôi nghĩ cái hang sâu đen ngòm này xưa nay chưa ai xuống, sao lại đem tấm thân nghìn vàng ném vào chỗ khó lường? Hôm nay đã có giỏ tre dây thừng, chi bằng lấy một con chó thả xuống xem trước. Nếu con chó vô sự thì cho một gia nhân lanh lợi xuống xem có dấu tiên gì ở đó, đợi nó lên kể rồi mới tiễn ông xuống, há chẳng vạn toàn?

Lý Thanh cười:

— Đa tạ chỉ bảo, đa tạ chỉ bảo! Nhưng người cầu đạo phải liều chết mới được thần tiên thương, may ra chịu nhận làm đệ tử. Hang này tương truyền là động phủ thứ bảy của thần tiên, đâu như thạch tín thuốc độc mà phải thử độc? Ngờ vực như thế tức là lòng đạo đã lùi, sao siêu phàm thoát tục được? Ta đã quyết, thế nào cũng tự xuống một chuyến. Không cần các vị lo. Lão nói bừa được bốn câu quê mùa để lại từ biệt, xin đừng cười!

Họ hàng đồng thanh:

— Xin được nghe lời vàng ngọc.

Lý Thanh liền đọc một bài thơ: Từ lâu liều mạng tàn như không, vẫy tay mở cửa nguyện chẳng lẻ. Lại cười ông Hồ đã đắc đạo, còn phải treo bầu giữa chợ đông.

Mọi người nghe thơ, không ai không gật đầu than thở, gượng an ủi:

— Ông thông gia lòng đạo vững thế, chỉ mong vừa xuống là gặp tiên.

Lý Thanh nói:

— Đa tạ các vị chúc, hãy xem duyên phận lão thế nào.

Ông bèn đứng dậy hướng lên trời lạy hai lạy, rồi ngồi vào giỏ tre, vẫy tay từ biệt họ hàng con cháu, không nói thêm lời nào. Dây gai kẽo kẹt thả xuống. Đừng nói họ hàng con cháu ai nấy mặt cắt không còn giọt máu, đến người xem cũng sợ ngây người, lắc đầu lè lưỡi:

— Ông già này đang yên đang lành ở nhà hưởng thụ lại không muốn, si mê vọng tưởng xuống hang sâu thế này cầu tiên! Chẳng phải tự tìm cái chết sao?

Ôi! Lý Thanh xuống chuyến này, chẳng biết bao giờ mới ra đời? Đúng là: thần tiên vốn do người phàm làm, chỉ vì người phàm chẳng chịu tu.

— Hết chương 1 —