Con chim không đầu trên vách chùa

Chương 1: Con chim không đầu trên vách chùa

Việc đời rối rắm như ván cờ, thắng thua biến hoá khéo khó nhìn. Chỉ cần giữ tấc lòng công bằng, ơn oán phân minh chẳng phải ngờ.

Chuyện kể vào năm Thiên Bảo đời Đường Huyền Tông, ở Trường An có một kẻ sĩ họ Phòng tên Đức, mặt vuông tai lớn, thân hình to lớn. Tuổi ngoài ba mươi mà nhà nghèo lận đận, khốn đốn lắm, nhờ cả vào vợ là họ Bối kéo sợi dệt vải qua ngày. Lúc ấy cuối thu, đầu hắn còn chít một cái khăn rách, mình mặc một tấm áo vải sắn cũ. Áo sắn lại toác từng sợi, trông như áo tơi. Hắn nghĩ: "Trời dần lạnh, dáng thế này sao gặp người?"

Biết vợ còn dư hai tấm vải, hắn muốn xin để may một bộ áo. Ai ngờ vợ vốn xuất thân nhà nhỏ, lòng dạ hẹp nhất, lại có một bộ ruột hung ác. Cái miệng lại giỏi ứng biến, sắc hơn dao. Việc gì cũng vậy, cao thì nói cao, thấp thì đối thấp, chết nói thành sống, sống nói thành chết, là người đàn bà lật lưỡi trở môi. Người đàn bà thấy Phòng Đức chẳng có đường sống nào, nhờ vợ mà ăn, thường bắt nạt chồng. Phòng Đức vì không gặp thời, nói chẳng ai nghe, việc gì cũng phải nhường vợ, dần dần có mấy phần sợ vợ.

Hôm ấy họ Bối đang nghĩ chồng chật vật thế này, bao giờ mới có ngày khá? Lại oán cha mẹ gả nhầm người, lừa mất cả đời mình, trong lòng đang buồn bực lắm. Vừa đúng chạm vào cơn tức, bèn nói:

— To đầu một gã đàn ông, không ra ngoài kiếm cơm, trông vào đàn bà mà sống. Nay đến áo quần cũng phải xoay từ người bà, nói ra không thấy hổ sao?

Phòng Đức bị chặn hai câu ấy, mặt đầy hổ thẹn, nhưng không còn cách nào, đành dày mặt hạ giọng nói:

— Mình ơi, xưa nay nhờ sức mình nhiều lắm, cảm kích không hết. Nhưng nay tuy sa sút, rồi cũng có ngày khá. Tạm cho tôi mượn vải, sau này phát đạt sẽ đền ơn mình thật hậu.

Họ Bối xua tay:

— Lời ngọt của ông lừa tôi bao năm rồi, không tin được. Hai tấm vải này bà đây để may áo qua mùa rét, đừng có mong.

Phòng Đức không lấy được vải, lại chuốc lấy mất mặt. Muốn cãi một trận, lại sợ vợ miệng lưỡi sắc, giọng lại to, sợ hàng xóm nghe thấy lại thành trò cười. Giận mà không dám nói, nín hơi xông ra cửa, mong tìm người quen vay mượn.

Đi hơn nửa ngày, chẳng gặp ai. Trời lại như làm khó hắn, bỗng nổi một trận gió mưa. Tấm áo sắn cũ bị gió thổi phần phật như tiếng lá rơi, người nổi đầy gai ốc. Hắn đội gió mưa chạy vào một ngôi chùa cổ phía trước trú. Chùa ấy tên là chùa Vân Hoa. Phòng Đức bước vào cổng chùa nhìn, đã có một gã to lớn ngồi trên bậc hành lang bên trái. Trong điện một ông sư già đang tụng kinh. Phòng Đức ngồi xuống bậc hành lang bên phải, ngẩn ngơ nhìn trời. Mưa dần tạnh, hắn nghĩ: "Lúc này không đi, chỉ sợ lát nữa lại to."

Đang định quay người thì chợt ngoảnh lại, thấy trên vách vẽ một con chim, lông, cánh, chân, đuôi đủ cả, riêng không vẽ đầu. Thiên hạ có kẻ đầu óc trống rỗng thế, đói rét mình còn chẳng lo nổi, lại có lòng dạ đi bình phẩm con chim vẽ. Hắn nghĩ: "Thường nghe người ta nói vẽ chim vẽ đầu trước. Sao cách vẽ này lại khác người? Lại không vẽ xong, là ý gì?"

Vừa nghĩ vừa xem, lại thấy con chim vẽ đáng yêu, bèn nói:

— Ta tuy không biết nghề này, nghĩ cái đầu chim cũng chẳng khó gì, sao không vẽ nốt cho xong.

Hắn liền lên điện mượn ông sư một cây bút, chấm no mực, tới vẽ cái đầu chim ra, cũng không đến nỗi xấu lắm. Tự thấy vui:

— Nếu ta học vẽ thì cũng nên được.

Vừa vẽ xong, gã ở hành lang bên trái đã lại gần xem, nhìn Phòng Đức từ trên xuống dưới kỹ lưỡng, cười tươi, bước tới nói:

— Anh học trò, mượn một bước nói chuyện.

Phòng Đức hỏi:

— Ông là ai? Có gì chỉ bảo?

Gã kia nói:

— Anh không cần hỏi kỹ, theo tôi đi, tự có cái hay.

Phòng Đức đang lúc nghèo khốn, nghe nói có cái hay, mừng khôn xiết. Trả bút cho sư, sửa lại tấm áo sắn rách, theo gã kia đi.

Lúc ấy gió mưa tuy đã tạnh, mặt đất lầy lội lắm, hắn cũng chẳng kể. Rời chùa Vân Hoa, đi thẳng ra cửa Thăng Bình tới cạnh đồi Lạc Du. Chỗ này vắng vẻ nhất. Gã kia gõ ba tiếng vào một cửa ngách nhỏ. Đợi một lúc có người mở cửa ra, cũng là một gã to lớn, thấy Phòng Đức cũng mừng lắm, bước tới chào. Phòng Đức trong lòng ngờ: "Hai gã này là người thế nào? Chẳng biết mời ta tới có cái hay gì?"

Hắn hỏi:

— Đây là nhà ai?

Hai gã đáp:

— Anh vào trong thì biết.

Phòng Đức bước vào cửa, hai gã chống cửa lại như cũ, dẫn hắn vào. Phòng Đức nhìn, gai góc đầy mắt, cỏ úa ngập trời, là một khu vườn hoang. Quanh co uốn khúc rẽ tới một cái đình nửa đổ nửa đứng, bên trong lại đi ra mười bốn mười lăm gã, người nào cũng nắm đấm to tay dài, mặt mũi dữ tợn, thấy Phòng Đức đều tươi cười:

— Mời anh học trò vào.

Phòng Đức thầm kinh hãi: "Bọn này tới lạ lùng, hãy xem chúng nói gì?"

Mọi người đón vào đình, chào hỏi xong, mời ngồi lên ghế ván, hỏi:

— Anh học trò quý họ gì?

Phòng Đức nói:

— Tiểu sinh họ Phòng, chẳng hay các vị có gì nói?

Gã đi cùng lúc đầu nói:

— Thật không giấu gì, anh em chúng tôi là hào kiệt giang hồ, chuyên làm nghề buôn không vốn. Chỉ vì đều là kẻ chỉ có sức mạnh, hôm trước suýt gây ra chuyện, nên khấn trời, muốn tìm một hảo hán đủ trí nhiều mưu, cho làm đại ca, nghe theo chỉ huy. Con chim vẽ chưa xong trên vách chùa Vân Hoa lúc nãy chính là lời thề anh em khấn trời đặt ra, lấy ý lông cánh đủ cả, chỉ thiếu cái đầu. Nếu đáng hưng thịnh thì trời sai một anh hùng hảo hán tới vẽ nốt con chim, liền mời về làm đầu. Đợi mấy ngày chưa được người. Mừng là trời chiều lòng người, hôm nay gặp anh học trò tướng mạo khôi vĩ thế này, ắt trí dũng đủ cả, đúng là trại chủ chân mệnh rồi. Anh em từ nay mặc anh điều khiển, bảo đảm cả đời yên ổn sung sướng, chẳng hay sao?

Rồi gã bảo mọi người:

— Mau đi giết con vật tế trời đất.

Trong đó ba bốn người chạy biến ra phía sau.

Phòng Đức nghe vậy nghĩ: "Thì ra bọn này là một lũ cướp. Ta là người trong sạch, sao làm việc thế được?"

Hắn đáp:

— Thưa các vị tráng sĩ, nếu bảo tôi làm việc khác thì được, việc này thật không dám vâng.

Mọi người hỏi:

— Vì sao?

Phòng Đức nói:

— Tôi là người đọc sách, còn mong có ngày xuất thân, sao chịu làm việc phạm pháp ấy?

Mọi người nói:

— Anh học trò nói sai rồi. Nay Dương Quốc Trung làm tướng, bán quan bán tước, ai có tiền thì làm quan lớn. Không có tiền thì đến tài cao như Lý Thái Bạch cũng bị hắn làm nhục, không đỗ được. Nếu không nhờ đọc được thư nước Phiên, có khi giờ vẫn là học trò áo trắng. Không phải xúc phạm anh, xem người anh thế này cũng chẳng giống người có tiền, sao mong làm quan? Chi bằng theo chúng tôi, bát rượu to miếng thịt lớn, áo mặc cả bộ, vàng chia theo cân, lại cho anh làm người cầm đầu, sung sướng thong dong biết bao. Nếu có chút khí tượng thì giữ một sơn trại xưng vương xưng bá cũng tuỳ anh.

Phòng Đức ngẫm nghĩ chưa đáp. Gã kia lại nói:

— Nếu anh học trò nhất định không chịu thì chúng tôi cũng không dám ép. Nhưng tới được chứ không đi được. Không theo thì phải hại tính mạng anh, đừng có trách.

Rồi cả bọn rút soạt dao trong ủng ra, làm Phòng Đức hồn bay phách lạc, lùi lại mười mấy bước:

— Các vị đừng động thủ, cho tôi bàn lại.

Mọi người nói:

— Theo hay không, một lời là xong, còn bàn gì?

Phòng Đức nghĩ: "Chỗ hoang vắng thế này, nếu không theo, chẳng phải mất mạng không, ai biết được? Hãy lừa qua lúc này, mai thoát thân đi tố cáo."

Tính xong, hắn nói:

— Đội ơn các vị tráng sĩ có lòng, nhưng tiểu sinh ngày thường nhát gan, sợ không làm được việc này.

Mọi người nói:

— Không sao, lúc đầu thì nhát, làm mấy lần là không thấy gì nữa.

Phòng Đức nói:

— Đã thế, đành theo các vị.

Mọi người mừng lắm, cất dao vào ủng:

— Nay đã là người một nhà, đều gọi nhau là anh em. Mau mang áo tới cho đại ca thay để lạy trời đất.

Rồi vào trong bưng ra một bộ áo gấm, một cái khăn kiểu Đường mới, một đôi ủng mới. Phòng Đức mặc vào, oai nghi khác hẳn trước. Mọi người đồng thanh reo:

— Người ngợm đại ca thế này, đừng nói làm cầm đầu, làm hoàng đế cũng được.

Người xưa nói: không thấy điều ham muốn thì lòng không loạn. Phòng Đức vốn là kẻ sĩ nghèo, áo đẹp thế này chưa từng mặc lên người, nay bỗng mới tinh, bất giác động lòng. Hắn ngẫm kỹ lời bọn kia, lại thấy có lý, nghĩ: "Nay quả là Dương Quốc Trung làm tướng, hối lộ công khai, chẳng biết vùi lấp bao nhiêu tài cao học giỏi. Học vấn thường thường như ta, sao làm quan được? Nếu không được làm quan thì cả đời nghèo hèn, chẳng bằng bọn này được hưởng."

Lại nghĩ: "Nay trời cuối thu thế này còn mặc áo sắn rách. Xin vợ một tấm vải may áo còn không được. Đến khi đi xin người quen, cũng chẳng ai chịu hào phóng giúp. Xem ra bọn này lại có nghĩa khí, với ta xưa nay không quen biết, đã cho ta mặc áo đẹp thế này, lại tôn ta làm chủ. Cứ theo họ làm bậy một phen, cũng được sung sướng nửa đời."

Rồi lại nghĩ: "Không được, không được. Lỡ bị người bắt thì mất mạng."

Đang nghĩ ngợi lung tung, ruột gan rối bời, ngờ vực không định, thì thấy mọi người vội bày hương án, khiêng ra một con lợn, một con dê bày trước trời. Cả Phòng Đức là mười tám hảo hán cùng quỳ xuống, thắp hương thề nguyền, uống máu ăn thề. Tế trời đất xong, lại cùng Phòng Đức lạy tám lạy kết bạn, mỗi người xưng tên.

Lát sau bày rượu thức ăn, mời Phòng Đức ngồi chiếu đầu, thịt béo rượu ngon, tha hồ ăn uống. Phòng Đức ngày thường chẳng qua dưa muối cơm nhạt, còn chẳng đủ, thỉnh thoảng kiếm được ít rượu thịt cũng chẳng được no say thoả thích. Hôm nay được hưởng thế này, mừng ngoài mong đợi. Lại thêm mọi người thay nhau mời rượu, đại ca trước đại ca sau, nịnh cho cười tít mắt. Lúc đầu còn nửa muốn nửa không, đến lúc này thì đã chết lòng làm việc ấy. Hắn nghĩ: "Có khi số ta đáng có chút phúc, gặp anh em này giúp, thật làm nên sự nghiệp lớn cũng chưa biết. Nếu làm nhỏ thì chỉ làm hai ba lần, kiếm ít của rồi thôi, chắc chẳng ai biết. Rồi đi lo lót Dương Quốc Trung, xin được chức quan, há chẳng đẹp sao. Vạn nhất bại lộ thì cũng đã hưởng quá rồi, có bị chém bị xẻo cũng cam lòng, còn hơn chịu đói chịu rét làm kẻ chết đói cả đời."

Có thơ làm chứng: Gió mưa xào xạc đêm đang lạnh, thuyền nhỏ chèo gấp lên thác hiểm. Cũng biết đi này sóng gió dữ, chỉ vì hai chữ đói rét khó.

Mọi người chén qua chén lại, uống tới chạng vạng. Một người nói:

— Hôm nay đại ca mới tới, sao không phát một mối lấy may?

Mọi người đồng thanh:

— Nói phải đấy. Tới nhà nào thì hay?

Phòng Đức nói:

— Nhà giàu ở kinh đô không ai hơn lão Vương Nguyên Bảo ở cửa Diên Bình, lại ở ngoài thành, không có quan binh tuần, đường trước đường sau ta đều quen. Đánh một chỗ này bằng mười mấy nhà. Chẳng biết các vị thấy sao?

Mọi người mừng:

— Không giấu đại ca, lão già này chúng tôi cũng để ý lâu rồi, chỉ chưa có dịp, không ngờ ngầm hợp với đại ca, đủ thấy cùng lòng.

Liền dọn tiệc, lấy diêm sinh, thuốc súng, đuốc, khí giới ra, cùng buộc gọn. Khăn trắng bịt đầu, ủng giày bó chân. Mặt bôi đen tô đỏ, tay cầm đao cầm rìu. Quần vừa quá gối, thắt chặt yếm bụng. Áo vá ngang lưng, buộc chặt dải lưng. Một đội ma quỷ tới trần gian, mấy bầy hổ báo vào núi rừng.

Mọi người sửa soạn xong, đợi tới quá canh một, ra cổng vườn, chống ngược cửa lại, đi như gió dập mưa vùi. Cửa Diên Bình cách đồi Lạc Du chừng sáu bảy dặm, chẳng mấy chốc đã tới.

Lại nói Vương Nguyên Bảo là anh họ của kinh triệu doãn Vương Hồng, nhà giàu ngang một nước, tiếng khắp thiên hạ, thiên tử Huyền Tông từng triệu gặp. Ba ngày trước bị kẻ trộm lấy mất ít của, báo Vương Hồng. Vương Hồng sai bộ khoái lùng bắt, lại cấp ba mươi tráng đinh canh giữ. Không ngờ bọn Phòng Đức xui, đâm đúng vào lưới. Lúc ấy bọn cướp lấy mồi lửa đốt đuốc, sáng như ban ngày, vung đao rìu, một đường chặt cửa xông vào. Tráng đinh canh giữ cùng gia nhân đều giật mình tỉnh giấc, gõ thanh la hò hét, cầm gậy gộc xông lên bắt. Hàng xóm trước sau trang nghe thấy đều tới cứu. Bọn cướp thấy người đã đông, trong lòng hoảng, bèn phóng lửa, cướp đường chạy. Người nhà họ Vương chia một nửa chữa cháy, một nửa đuổi theo vây kín. Bọn cướp liều chết đánh, đâm bị thương mấy tá điền. Rốt cuộc ít không địch nhiều, mấy tên bị đánh ngã, số còn lại cố sức chạy thoát. Phòng Đức cũng ở trong số bị đánh ngã. Cả bọn bị trói, đợi tới sáng giải lên nha kinh triệu doãn. Vương Hồng giao cho huyện uý vùng kinh kỳ xét hỏi.

— Hết chương 1 —