Mặt trăng

Thuở xa xưa có một xứ sở mà đêm nào cũng tối đen, bầu trời trải phía trên như một tấm vải đen, vì ở đó mặt trăng chẳng bao giờ mọc, cũng chẳng có ngôi sao nào lấp lánh giữa màn đêm. Lúc tạo dựng thế gian, ánh sáng ban đêm vừa đủ dùng mà thôi.

Một lần, có bốn chàng trai từ xứ sở ấy ra đi chu du, và tới một vương quốc khác. Ở đó, chiều chiều khi mặt trời đã khuất sau núi, trên một cây sồi lại có một quả cầu sáng, toả ánh sáng dịu dàng khắp gần xa. Nhờ thứ ánh sáng ấy, người ta nhìn rõ và phân biệt được mọi vật, tuy nó không chói loà như mặt trời.

Bốn chàng trai dừng chân, hỏi một bác nông dân đang đánh xe đi ngang qua xem đó là thứ ánh sáng gì. Bác đáp:

— Đó là mặt trăng. Ông xã trưởng chúng tôi mua nó với giá ba đồng bạc, rồi gắn lên cây sồi. Ngày nào ông ấy cũng phải đổ dầu vào và lau chùi cho sạch, để nó lúc nào cũng sáng. Bù lại, mỗi tuần chúng tôi trả cho ông ấy một đồng bạc.

Bác nông dân đi khỏi, một chàng nói:

— Cái đèn này bọn mình dùng được đấy. Ở nhà mình có một cây sồi to y như thế, treo lên đó được. Vui biết mấy nếu đêm đêm không phải mò mẫm trong bóng tối!

— Các cậu biết gì không, chàng thứ hai nói, bọn mình đi lấy xe với ngựa tới, chở mặt trăng đi. Dân ở đây mua cái khác cũng được.

— Tớ trèo cây giỏi, chàng thứ ba nói, để tớ lấy nó xuống cho.

Chàng thứ tư mang xe ngựa tới. Chàng thứ ba trèo lên cây, khoan một lỗ vào mặt trăng, luồn một sợi dây thừng qua, rồi thả nó xuống. Khi quả cầu sáng đã nằm trên xe, họ phủ một tấm vải lên để không ai biết họ đã lấy trộm. Họ chở mặt trăng về tới xứ mình trót lọt, rồi đặt nó lên một cây sồi cao.

Già trẻ ai cũng vui mừng khi chiếc đèn mới rọi sáng khắp đồng ruộng, ánh sáng tràn vào đầy các buồng các phòng. Những người lùn từ các hang đá chui ra, và những chú lùn tí hon mặc áo đỏ nắm tay nhau nhảy vòng tròn trên đồng cỏ.

Bốn chàng trai cung cấp dầu cho mặt trăng, lau bấc, và mỗi tuần lĩnh một đồng bạc. Nhưng rồi họ trở thành những ông già. Một người lâm bệnh, biết mình sắp chết, bèn dặn lại rằng một phần tư mặt trăng là của ông, phải chôn theo ông xuống mộ.

Ông chết rồi, ông xã trưởng trèo lên cây, lấy kéo tỉa cây cắt ra một phần tư, đặt vào quan tài. Ánh trăng yếu đi, nhưng chưa thấy rõ lắm. Khi người thứ hai chết, phần tư thứ hai được chôn theo ông, và ánh sáng giảm đi. Ánh trăng càng mờ hơn nữa sau khi người thứ ba chết, ông cũng mang phần của mình theo. Và khi người thứ tư xuống mộ, bóng tối ngày xưa lại trở về. Người ta tối ra đường mà không mang đèn lồng là đâm sầm đầu vào nhau.

Thế nhưng, khi các mảnh mặt trăng dưới âm phủ ghép lại với nhau, thì ở nơi xưa nay chỉ toàn bóng tối ấy, những người chết bắt đầu cựa mình, tỉnh dậy khỏi giấc ngủ. Họ kinh ngạc vì lại nhìn thấy được. Ánh trăng thế là đủ cho họ, vì mắt họ đã yếu đi nhiều, chẳng chịu nổi ánh chói của mặt trời.

Họ đứng dậy, vui vẻ hẳn lên, và lại sống theo nếp cũ. Một số đi chơi, đi nhảy múa. Số khác chạy vào quán rượu, gọi rượu, uống say mèm, rồi la hét, cãi cọ, cuối cùng vác gậy lên mà đánh nhau. Tiếng ồn mỗi lúc một to, cuối cùng vang tới tận trên trời.

Thánh Phê-rô, vị thánh canh cổng thiên đàng, tưởng âm phủ đã nổi loạn, bèn tập hợp đạo quân nhà trời lại, để đánh đuổi quỷ dữ nếu nó dẫn bè lũ tới tấn công nơi ở của những người lành. Nhưng đạo quân chưa tới, ngài bèn lên ngựa, phi qua cổng trời xuống âm phủ. Tới nơi, ngài làm cho những người chết yên lặng lại, bảo họ nằm trở vào mộ, rồi mang mặt trăng đi, treo nó lên tít trên bầu trời.

— Hết —