Một câu đùa nhỏ

Một buổi trưa mùa đông trong trẻo… Trời rét đậm, lạnh như cắt, và trên những lọn tóc quăn ở thái dương, trên lớp lông tơ phía trên môi của Na-đen-ca, cô gái đang khoác tay tôi, đã đọng một lớp sương giá trắng bạc. Chúng tôi đứng trên một ngọn đồi cao. Từ chân chúng tôi xuống tận mặt đất là một con dốc dài thoai thoải, mặt trời soi vào đó như soi vào gương. Bên cạnh chúng tôi là chiếc xe trượt tuyết nhỏ bọc dạ đỏ tươi.

— Ta trượt xuống đi, Na-giê-giơ-đa Pê-tơ-rốp-na! tôi nài nỉ. Chỉ một lần thôi! Tôi cam đoan với cô, chúng ta sẽ bình an vô sự.

Nhưng Na-đen-ca sợ. Cả khoảng không từ đôi giày cao su bé xíu của cô xuống tới chân dốc băng, với cô, là một vực thẳm khủng khiếp, sâu không đáy. Cô nín thở, tim như ngừng đập khi nhìn xuống dưới, khi tôi chỉ mới mời cô ngồi lên xe. Thế thì nếu cô liều lao xuống vực sẽ ra sao! Cô sẽ chết mất, sẽ phát điên mất.

— Tôi van cô đấy! tôi nói. Đừng sợ! Cô phải hiểu rằng thế là nhút nhát, là hèn chứ!

Cuối cùng Na-đen-ca cũng chịu, và nhìn mặt cô, tôi biết cô chịu như người đem tính mạng ra đánh liều. Tôi đặt cô, mặt tái nhợt, run lẩy bẩy, ngồi lên xe, vòng tay ôm lấy cô, rồi cùng cô lao xuống vực thẳm.

Chiếc xe bay vèo như viên đạn. Không khí bị xé toạc đập vào mặt, gầm lên, rít lên trong tai, giằng xé, cấu véo đau điếng như giận dữ, như muốn giật phăng cái đầu khỏi đôi vai. Gió ép mạnh đến nỗi không thở được. Tưởng như chính con quỷ đã quắp lấy chúng tôi trong móng vuốt và gầm rú kéo chúng tôi xuống địa ngục. Mọi vật xung quanh nhoè lại thành một dải dài, lao vùn vụt… Chỉ một khoảnh khắc nữa thôi, có lẽ chúng tôi sẽ chết!

— Anh yêu em, Na-đi-a! tôi khẽ nói.

Chiếc xe trượt chậm dần, chậm dần, tiếng gió gào và tiếng vù vù của thanh trượt không còn đáng sợ như trước nữa, hơi thở thôi nghẹn lại, và cuối cùng chúng tôi đã xuống tới chân dốc. Na-đen-ca hồn vía lên mây. Cô tái nhợt, thở không ra hơi… Tôi đỡ cô đứng dậy.

— Không đời nào tôi đi lần nữa đâu, cô nói, nhìn tôi bằng đôi mắt mở to đầy kinh hãi. Không đời nào! Tôi suýt chết!

Một lúc sau cô hoàn hồn, và bắt đầu nhìn vào mắt tôi như dò hỏi: có phải chính tôi đã nói bốn chữ ấy, hay cô chỉ nghe nhầm trong tiếng gió rít? Còn tôi thì đứng cạnh cô, hút thuốc, chăm chú ngắm chiếc găng tay của mình.

Cô khoác tay tôi, và chúng tôi đi dạo rất lâu quanh ngọn đồi. Câu đố rõ ràng không để cho cô yên. Những lời ấy có được nói ra hay không? Có hay không? Có hay không? Đó là chuyện lòng tự trọng, chuyện danh dự, chuyện cuộc đời, chuyện hạnh phúc, một chuyện rất hệ trọng, hệ trọng nhất trên đời. Na-đen-ca sốt ruột, buồn bã, nhìn xoáy vào mặt tôi, trả lời đâu đâu, chờ xem tôi có nói gì không. Ôi, những nét biến đổi trên khuôn mặt dễ thương ấy, biến đổi biết bao! Tôi thấy cô đang giằng co với chính mình, cô cần nói một điều gì, hỏi một điều gì, nhưng không tìm ra lời, cô ngượng, cô sợ, niềm vui làm cô bối rối…

— Anh biết không? cô nói, không nhìn tôi.

— Gì cơ? tôi hỏi.

— Mình… trượt thêm lần nữa đi.

Chúng tôi theo bậc thang leo lên đồi. Một lần nữa, tôi đặt Na-đen-ca tái nhợt, run rẩy ngồi lên xe, một lần nữa chúng tôi lao xuống vực thẳm khủng khiếp, một lần nữa gió gầm và thanh trượt rít vù vù, và một lần nữa, đúng lúc chiếc xe lao nhanh nhất và ồn nhất, tôi khẽ nói:

— Anh yêu em, Na-đen-ca!

Khi chiếc xe dừng lại, Na-đen-ca đưa mắt nhìn ngọn dốc chúng tôi vừa trượt xuống, rồi nhìn rất lâu vào mặt tôi, lắng nghe giọng nói thản nhiên, lạnh lùng của tôi. Và cả người cô, cả người cô, đến cái bao tay lông và cái mũ trùm đầu, cả dáng hình bé nhỏ của cô, đều lộ vẻ hoang mang tột độ. Trên mặt cô như viết rõ:

"Thế là thế nào? Ai đã nói những lời ấy? Anh ấy, hay mình chỉ nghe nhầm?"

Sự mập mờ ấy làm cô bồn chồn, làm cô mất cả kiên nhẫn. Cô bé tội nghiệp không trả lời các câu tôi hỏi, cô cau mày, sắp khóc đến nơi.

— Chúng ta về nhà nhé? tôi hỏi.

— Nhưng tôi… tôi thích trượt thế này lắm, cô nói, mặt đỏ ửng. Ta trượt thêm lần nữa nhé?

Cô "thích" trượt thế này lắm, thế mà khi ngồi lên xe, cũng như những lần trước, cô vẫn tái nhợt, thở không ra hơi vì sợ, run lẩy bẩy.

Chúng tôi trượt xuống lần thứ ba, và tôi thấy cô nhìn vào mặt tôi, theo dõi đôi môi tôi. Nhưng tôi đưa khăn tay lên che miệng, ho khan, và khi xe tới lưng chừng dốc, tôi kịp nói:

— Anh yêu em, Na-đi-a!

Và câu đố vẫn là câu đố! Na-đen-ca im lặng, nghĩ ngợi điều gì… Tôi đưa cô từ sân trượt về nhà, cô cố đi thật chậm, bước thật thong thả, vẫn chờ xem tôi có nói với cô những lời ấy không. Và tôi thấy tâm hồn cô đau khổ biết bao, cô phải gắng gượng biết bao để khỏi thốt lên:

— Không thể nào gió lại nói được những lời ấy! Mà mình cũng không muốn đó là gió nói!

Sáng hôm sau, tôi nhận được một mẩu giấy nhỏ: "Nếu hôm nay anh đi trượt tuyết thì ghé qua đón em. N." Và từ hôm ấy, ngày nào tôi cũng cùng Na-đen-ca đến sân trượt, và mỗi lần lao xuống trên chiếc xe trượt, tôi lại khẽ nói đúng mấy chữ ấy:

— Anh yêu em, Na-đi-a!

Chẳng bao lâu Na-đen-ca nghiện câu nói ấy như người ta nghiện rượu hay thuốc phiện. Thiếu nó cô không sống nổi. Đành rằng lao xuống dốc vẫn đáng sợ như xưa, nhưng giờ đây chính nỗi sợ và hiểm nguy lại làm cho những lời yêu đương thêm một vẻ quyến rũ đặc biệt, những lời mà vẫn như xưa, là một câu đố làm lòng cô day dứt. Kẻ bị nghi vẫn là hai đứa ấy: tôi và gió… Ai trong hai đứa đã tỏ tình với cô, cô không biết, nhưng có vẻ như giờ cô cũng chẳng cần biết nữa. Uống bằng chén nào cũng thế thôi, miễn là được say.

Có một buổi trưa, tôi đến sân trượt một mình. Lẫn vào đám đông, tôi thấy Na-đen-ca đi tới chân đồi, đưa mắt tìm tôi… Rồi cô rụt rè leo lên bậc thang… Trượt một mình thì sợ lắm, ôi, sợ biết chừng nào! Cô trắng bệch như tuyết, run lẩy bẩy, cô bước đi như người lên đoạn đầu đài, nhưng cô vẫn bước, bước mãi không ngoái lại, rất quả quyết. Rõ ràng cuối cùng cô đã quyết định thử xem: liệu những lời ngọt ngào kỳ diệu kia có còn vang lên khi không có tôi không? Tôi thấy cô, mặt tái mét, miệng há ra vì kinh hãi, ngồi lên xe, nhắm mắt lại, và như đã vĩnh biệt cõi đời, cô buông xe trượt đi… "Vù vù vù…" thanh trượt rít lên. Na-đen-ca có nghe thấy những lời ấy không, tôi không biết… Tôi chỉ thấy cô bước ra khỏi xe, mệt lả, yếu ớt. Và nhìn mặt cô thì biết chính cô cũng không rõ mình có nghe thấy gì hay không. Nỗi sợ hãi trong lúc lao xuống đã cướp mất của cô khả năng nghe, phân biệt âm thanh, hiểu biết…

Rồi tháng ba đến, tháng của mùa xuân… Mặt trời dịu dàng hơn. Ngọn dốc băng của chúng tôi sẫm màu dần, mất vẻ lấp lánh, rồi cuối cùng tan hết. Chúng tôi thôi đi trượt. Na-đen-ca tội nghiệp không còn nơi nào để nghe những lời ấy nữa, mà cũng chẳng còn ai để nói, vì gió đã lặng, còn tôi thì sắp đi Pê-téc-bua, đi lâu, có lẽ là đi mãi.

Hai hôm trước ngày lên đường, một buổi chạng vạng, tôi ngồi trong khu vườn nhỏ. Khu vườn này ngăn cách với cái sân nhà Na-đen-ca bởi một hàng rào cao có cắm đinh… Trời vẫn còn khá lạnh, dưới lớp phân chuồng vẫn còn tuyết, cây cối vẫn trơ trụi như chết, nhưng đã thoảng hương xuân, và lũ quạ đen đang ồn ào kêu gọi nhau về tổ ngủ. Tôi đến bên hàng rào, nhìn qua khe hở rất lâu. Tôi thấy Na-đen-ca bước ra thềm, đưa đôi mắt buồn rầu, nhớ nhung lên nhìn bầu trời… Gió xuân thổi thẳng vào khuôn mặt tái nhợt, ủ ê của cô… Nó nhắc cô nhớ đến làn gió đã gào thét quanh hai đứa trên ngọn dốc ngày ấy, khi cô nghe thấy bốn chữ kia, và mặt cô buồn đi, buồn hẳn đi, một giọt nước mắt lăn trên má… Rồi cô bé tội nghiệp chìa cả hai tay ra, như cầu xin làn gió mang đến cho cô những lời ấy một lần nữa. Và tôi, chờ cho gió thổi tới, khẽ nói:

— Anh yêu em, Na-đi-a!

Trời ơi, Na-đen-ca như thế nào kia! Cô kêu lên một tiếng, cả khuôn mặt bừng lên nụ cười, rồi dang tay đón gió, vui sướng, hạnh phúc, đẹp biết bao nhiêu.

Còn tôi thì đi sắp xếp hành lý…

Chuyện ấy đã lâu lắm rồi. Giờ Na-đen-ca đã lấy chồng. Người ta gả cô, hay tự cô đi lấy, cũng thế cả thôi, cho một viên thư ký của hội đồng giám hộ quý tộc, và giờ cô đã có ba con. Chuyện ngày xưa hai đứa cùng đi trượt tuyết, chuyện gió mang đến cho cô những lời "Anh yêu em, Na-đen-ca", cô không hề quên. Với cô bây giờ, đó là kỷ niệm hạnh phúc nhất, cảm động nhất và đẹp đẽ nhất trong đời…

Còn tôi, bây giờ đã có tuổi, tôi không còn hiểu nổi vì sao ngày ấy tôi lại nói những lời ấy, tôi đùa để làm gì…

— Hết —