Một sinh linh yếu ớt

Đêm qua cơn gút hành dữ dội đến đâu, thần kinh sau đó căng như dây đàn đến đâu, thì sáng nay Ki-xtu-nốp vẫn đến sở làm, và vẫn đúng giờ bắt đầu tiếp những người đến thỉnh cầu và khách hàng của nhà băng. Trông ông uể oải, rã rời, và ông nói thều thào, thở không ra hơi, như người sắp chết.

— Bà cần gì? ông hỏi một bà đến thỉnh cầu, mặc chiếc áo choàng cổ lỗ từ thời trước đại hồng thuỷ, nhìn từ đằng sau rất giống một con bọ hung to.

— Bẩm quan lớn, quan lớn xét cho, bà khách bắt đầu nói liến thoắng, chồng tôi, ông hội thẩm viên Sư-u-kin, ốm năm tháng trời, và trong khi ông ấy, xin lỗi quan lớn, nằm ở nhà chữa bệnh, thì người ta chẳng có lý do gì mà cho ông ấy thôi việc, bẩm quan lớn, đến khi tôi đi lĩnh lương cho ông ấy, thì họ, quan lớn xét cho, trừ vào lương ông ấy hai mươi bốn rúp ba mươi sáu cô-pếch! Tôi hỏi vì sao? Họ bảo: «Ông ấy có vay quỹ tương trợ, và các viên chức khác đứng ra bảo lãnh cho ông ấy». Sao lại thế được? Lẽ nào ông ấy lại dám vay mà không có sự đồng ý của tôi? Không thể có chuyện ấy được, bẩm quan lớn. Mà sao lại thế? Tôi là đàn bà nghèo, chỉ sống nhờ vào mấy người thuê nhà… Tôi là đàn bà yếu ớt, không ai bênh vực… Ai cũng ức hiếp tôi, chẳng ai nói với tôi được một lời tử tế…

Bà khách chớp chớp mắt, thò tay vào trong áo choàng tìm khăn tay. Ki-xtu-nốp cầm lấy lá đơn của bà, bắt đầu đọc.

— Khoan đã, thế này là thế nào? ông nhún vai. Tôi chẳng hiểu gì cả. Rõ ràng là bà đến nhầm chỗ rồi, thưa bà. Thực chất lời thỉnh cầu của bà chẳng liên quan gì đến chúng tôi cả. Bà làm ơn đến cái sở nơi chồng bà làm việc.

— Ối giời, ông ơi, tôi đã đến năm chỗ rồi, chỗ nào cũng chẳng thèm nhận đơn! bà Sư-u-ki-na nói. Tôi rối cả trí, may mà, cầu Chúa cho thằng con rể tôi là Bô-rít Mát-vê-ích được mạnh khoẻ, nó mách cho tôi đến chỗ ông. Nó bảo: «Mẹ ơi, mẹ cứ đến gặp ông Ki-xtu-nốp, ông ấy là người có thế lực, việc gì ông ấy cũng làm được cho mẹ»… Quan lớn giúp tôi với!

— Bà Sư-u-ki-na, chúng tôi chẳng làm gì được cho bà cả… Bà hiểu cho: chồng bà, theo như tôi thấy, làm việc trong ngành quân y, còn cơ quan của chúng tôi hoàn toàn là tư nhân, buôn bán, ở đây là nhà băng. Sao lại không hiểu nổi chuyện ấy cơ chứ!

Ki-xtu-nốp lại nhún vai lần nữa, rồi quay sang một ông mặc quân phục, má sưng vù vì đau răng.

— Bẩm quan lớn, bà Sư-u-ki-na ỉ ôi bằng một giọng thảm thiết, còn chuyện chồng tôi ốm thì tôi có giấy chứng nhận của bác sĩ đây! Nó đây này, mời quan lớn xem cho!

— Rất tốt, tôi tin bà, Ki-xtu-nốp bực bội nói, nhưng tôi nhắc lại, việc này không liên quan gì đến chúng tôi. Lạ thật, mà buồn cười nữa! Lẽ nào chồng bà không biết bà phải đến đâu?

— Bẩm quan lớn, ông nhà tôi có biết cái gì đâu. Cứ một câu: «Không phải việc của mày! Cút đi!», thế là xong… Thế thì việc của ai? Chúng nó đều ngồi trên cổ tôi cả! Trên cổ tôi đây này!

Ki-xtu-nốp lại quay sang bà Sư-u-ki-na, bắt đầu giải thích cho bà sự khác nhau giữa ngành quân y và một nhà băng tư nhân. Bà chăm chú nghe, gật gật đầu tỏ ý đồng tình, rồi nói:

— Vâng, vâng, vâng… Tôi hiểu rồi, ông ạ. Thế thì, bẩm quan lớn, quan lớn cho người phát cho tôi tạm mười lăm rúp cũng được! Tôi bằng lòng không lấy hết một lúc.

— Uầy! Ki-xtu-nốp thở dài, ngả đầu ra sau. Không tài nào giảng cho bà hiểu được! Bà hiểu cho rằng, đến đây mà đòi khoản ấy thì cũng kỳ quặc như đem đơn xin ly hôn mà nộp, chẳng hạn, ở hiệu thuốc, hay ở phòng kiểm định vàng bạc. Người ta trả thiếu tiền cho bà, nhưng chúng tôi thì can dự gì vào đấy?

— Bẩm quan lớn, tôi sẽ cầu Chúa cho quan lớn suốt đời, quan lớn thương lấy tôi, thân côi cút, bà Sư-u-ki-na khóc. Tôi là đàn bà yếu ớt, không ai bênh vực… Khổ sở đến chết đi được… Nào là kiện tụng với người thuê nhà, nào là lo chạy việc cho chồng, nào là tất bật việc nhà, lại còn đang ăn chay để đi xưng tội, thằng con rể thì thất nghiệp… Chỉ được cái tiếng là có ăn có uống, chứ tôi đứng còn không vững… Cả đêm qua tôi không ngủ.

Ki-xtu-nốp thấy tim đập thình thịch. Làm ra bộ mặt đau khổ, áp tay lên ngực, ông lại bắt đầu giải thích cho bà Sư-u-ki-na, nhưng giọng ông đứt quãng…

— Không, xin lỗi bà, tôi không nói chuyện với bà được nữa, ông nói rồi khoát tay. Tôi chóng hết cả mặt rồi. Bà vừa làm phiền chúng tôi, vừa phí thời gian vô ích. Uầy!.. Anh A-lếch-xây Ni-cô-la-ích, ông quay sang một nhân viên, anh làm ơn giải thích cho bà Sư-u-ki-na!

Tiếp hết những người đến thỉnh cầu, Ki-xtu-nốp về phòng làm việc của mình, ký chừng chục giấy tờ, mà A-lếch-xây Ni-cô-la-ích vẫn còn loay hoay với bà Sư-u-ki-na. Ngồi trong phòng làm việc, Ki-xtu-nốp nghe rất lâu hai giọng nói: giọng trầm đều đều, nén lại của A-lếch-xây Ni-cô-la-ích, và giọng mếu máo, rít lên the thé của bà Sư-u-ki-na…

— Tôi là đàn bà yếu ớt, không ai bênh vực, tôi là đàn bà ốm yếu, bà Sư-u-ki-na nói. Nhìn bề ngoài thì có khi tôi khoẻ mạnh, nhưng xét cho kỹ thì trong người tôi chẳng có lấy một đường gân nào lành lặn. Tôi đứng còn không vững, ăn chẳng thấy ngon… Sáng nay uống cà phê mà chẳng thấy thích thú gì.

Còn A-lếch-xây Ni-cô-la-ích thì giải thích cho bà sự khác nhau giữa các ngành, và cái hệ thống chuyển giấy tờ phức tạp. Chẳng mấy chốc anh mệt lử, và ông kế toán vào thay anh.

— Cái mụ đàn bà đáng ghét lạ lùng! Ki-xtu-nốp phẫn nộ, bẻ ngón tay răng rắc, chốc chốc lại đến bên bình nước. Đúng là đồ ngu, đồ đầu đất! Mụ hành tôi khổ rồi, giờ lại còn vắt kiệt họ nữa, cái đồ khốn! Uầy… tim đập quá!

Nửa giờ sau, ông rung chuông. A-lếch-xây Ni-cô-la-ích bước vào.

— Ngoài ấy thế nào rồi? Ki-xtu-nốp uể oải hỏi.

— Không tài nào giảng cho bà ta hiểu được, thưa ông Piốt A-lếch-xan-đrư-ích! Chúng tôi mệt lử cả rồi. Mình nói gà, bà ta nói vịt…

— Tôi… tôi không thể nghe giọng bà ta được nữa… Tôi ốm rồi… tôi không chịu nổi…

— Hay ta gọi người gác cổng, ông Piốt A-lếch-xan-đrư-ích, cho anh ta lôi bà ta ra.

— Không, không! Ki-xtu-nốp hoảng hốt. Bà ta sẽ rống lên, mà toà nhà này có bao nhiêu căn hộ, thiên hạ sẽ nghĩ về chúng ta quỷ biết là gì… Thôi, anh bạn, anh cố mà giải thích cho bà ta bằng cách nào đó vậy.

Một phút sau, lại nghe giọng A-lếch-xây Ni-cô-la-ích ong ong. Mười lăm phút trôi qua, thay cho giọng trầm của anh là giọng tê-no khàn khàn của ông kế toán vo ve.

— Đê… tiện… hết… chỗ… nói! Ki-xtu-nốp phẫn nộ, hai vai giật giật. Ngu như con ngựa già, quỷ bắt mụ đi cho rồi. Hình như cơn gút của tôi lại sắp lên… Lại nhức đầu nữa…

Ở phòng bên, A-lếch-xây Ni-cô-la-ích kiệt sức, cuối cùng gõ ngón tay xuống bàn, rồi gõ lên trán mình.

— Tóm lại, trên vai bà không phải là cái đầu, anh nói, mà là cái này này…

— Thôi, thôi đi… bà già phật ý. Về mà gõ lên đầu vợ anh ấy… Đồ ống cống! Đừng có mà giở tay giở chân.

Và nhìn bà bằng ánh mắt giận dữ, điên tiết, như muốn nuốt chửng lấy bà, A-lếch-xây Ni-cô-la-ích nói bằng một giọng khẽ, nghẹn lại:

— Cút khỏi đây!

— Cái gì? bà Sư-u-ki-na bỗng rít lên. Sao anh dám? Tôi là đàn bà yếu ớt, không ai bênh vực, tôi không để yên đâu! Chồng tôi là hội thẩm viên! Cái đồ ống cống! Tôi mà đến gặp luật sư Đmi-tơ-ri Các-lư-ích, thì anh sẽ chẳng còn chức tước gì đâu! Tôi đã kiện ba người thuê nhà rồi, còn anh, vì những lời láo xược của anh, anh sẽ phải lăn lóc dưới chân tôi! Tôi sẽ lên tận ông tướng của các anh! Bẩm quan lớn! Bẩm quan lớn!

— Cút khỏi đây, đồ ôn dịch! A-lếch-xây Ni-cô-la-ích rít lên.

Ki-xtu-nốp mở cửa, nhìn ra phòng làm việc chung.

— Chuyện gì thế? ông hỏi, giọng mếu máo.

Bà Sư-u-ki-na, mặt đỏ như tôm luộc, đứng giữa phòng, mắt đảo lia lịa, chọc chọc ngón tay vào không khí. Các nhân viên nhà băng đứng hai bên, mặt cũng đỏ bừng, rõ ràng là đã kiệt sức, lúng túng đưa mắt nhìn nhau.

— Bẩm quan lớn! bà Sư-u-ki-na lao tới Ki-xtu-nốp. Đây, chính cái người này… cái người này đây… bà chỉ vào A-lếch-xây Ni-cô-la-ích… gõ ngón tay lên trán mình, rồi gõ xuống bàn… Quan lớn bảo anh ta xem xét việc của tôi, thế mà anh ta lại chế nhạo tôi! Tôi là đàn bà yếu ớt, không ai bênh vực… Chồng tôi là hội thẩm viên, mà chính tôi cũng là con gái một ông thiếu tá!

— Được rồi, thưa bà, Ki-xtu-nốp rên lên, tôi sẽ xem xét… sẽ có biện pháp… Bà về đi… để sau!..

— Thế bao giờ thì tôi được lĩnh, bẩm quan lớn? Hôm nay tôi cần tiền!

Ki-xtu-nốp đưa bàn tay run run vuốt trán, thở dài, rồi lại bắt đầu giải thích:

— Thưa bà, tôi đã nói với bà rồi. Đây là nhà băng, một cơ quan tư nhân, buôn bán… Bà còn muốn gì ở chúng tôi nữa? Và bà hiểu cho rõ là bà đang làm phiền chúng tôi.

Bà Sư-u-ki-na nghe xong, thở dài.

— Vâng, vâng… bà đồng tình. Có điều, bẩm quan lớn, quan lớn làm ơn làm phúc, tôi sẽ cầu Chúa cho quan lớn suốt đời, quan lớn hãy là cha mẹ của tôi, bênh vực tôi. Nếu giấy chứng nhận của bác sĩ chưa đủ, thì tôi có thể nộp thêm giấy xác nhận của đồn cảnh sát… Quan lớn cho người phát tiền cho tôi đi!

Mắt Ki-xtu-nốp hoa lên. Ông thở ra hết chỗ không khí còn trong phổi, rồi kiệt sức ngồi phịch xuống ghế.

— Bà muốn lĩnh bao nhiêu? ông hỏi, giọng yếu ớt.

— Hai mươi bốn rúp ba mươi sáu cô-pếch.

Ki-xtu-nốp rút cái ví trong túi ra, lấy một tờ hai mươi lăm rúp, đưa cho bà Sư-u-ki-na.

— Cầm lấy, và… và đi đi!

Bà Sư-u-ki-na gói tiền vào khăn tay, cất đi, rồi nhăn mặt lại thành một nụ cười ngọt ngào, tế nhị, thậm chí còn điệu đà, hỏi:

— Bẩm quan lớn, thế chồng tôi có được nhận vào làm lại không ạ?

— Tôi về đây… tôi ốm… Ki-xtu-nốp nói, giọng uể oải. Tim tôi đập khủng khiếp quá.

Ông đi rồi, A-lếch-xây Ni-cô-la-ích sai Ni-ki-ta đi mua thuốc nhỏ an thần, và tất cả mọi người, mỗi người uống hai mươi giọt, rồi ngồi vào làm việc. Còn bà Sư-u-ki-na thì sau đó còn ngồi thêm hai tiếng nữa ở phòng ngoài, chuyện trò với người gác cổng, chờ Ki-xtu-nốp trở lại.

Hôm sau, bà lại đến.

— Hết —