Hai anh em nhà vua

Chương 1: Hai anh em nhà vua

Sử sách các vua nhà Xa-xan, những vị vua Ba Tư thời xưa từng mở mang bờ cõi sang tận đất Ấn Độ, ra tới các đảo lớn đảo nhỏ, vượt qua sông Hằng đến tận Trung Hoa, có chép rằng ngày xưa trong dòng họ hùng mạnh ấy có một ông vua giỏi giang nhất đời. Dân chúng yêu ông vì ông khôn ngoan và biết lo xa. Các nước láng giềng thì sợ ông, vì tiếng ông gan dạ và vì đạo quân thiện chiến, kỷ luật nghiêm của ông.

Nhà vua có hai người con trai. Người anh tên là Sa-ri-a, xứng đáng nối ngôi cha, có đủ mọi đức tính của cha. Người em tên là Sa-de-nan, tài đức cũng chẳng kém gì anh.

Sau một thời trị vì vừa dài vừa vẻ vang, nhà vua qua đời, Sa-ri-a lên ngôi. Theo luật nước, Sa-de-nan không được chia phần nào, phải sống như một người thường. Nhưng chàng không hề ganh tị với anh, trái lại chỉ một lòng làm sao cho anh vui. Sa-ri-a vốn đã thương em, nay càng quý em hơn, bèn muốn chia cho em một phần đất nước, và cắt cho em cả vương quốc Đại Tác-ta. Sa-de-nan về nhận đất, đóng đô ở thành Xa-mác-can.

Hai anh em xa nhau đã mười năm. Một hôm Sa-ri-a nhớ em quá, bèn sai quan tể tướng đứng đầu triều đình mang theo đoàn tùy tùng rực rỡ sang mời em sang chơi. Gần tới Xa-mác-can, Sa-de-nan được tin, liền cùng các quan to trong triều ăn mặc thật lộng lẫy ra tận ngoài thành đón. Vua Tác-ta mừng rỡ hỏi ngay tin tức của anh, rồi nghe quan tể tướng trình bày việc được sai đi.

— Thưa quan tể tướng khôn ngoan, Sa-de-nan cảm động nói, anh ta thương ta quá. Anh ta muốn gặp ta, thì ta cũng nóng lòng muốn gặp anh ta chẳng kém. Bao nhiêu năm qua, tình anh không phai, tình em cũng chẳng nhạt. Nước ta đang yên ổn, ta chỉ cần mười ngày sửa soạn là lên đường được. Vậy ông khỏi phải vào thành cho mất công. Ông cứ dừng lại đây mà dựng lều trại, ta sẽ cho mang ra đủ thứ cho ông và người của ông.

Vua vừa về tới cung, quan tể tướng đã thấy người ta khiêng ra bao nhiêu là lương thực, rượu thịt, cùng những món quà quý giá vô cùng.

Trong mười ngày ấy, Sa-de-nan lo liệu những việc gấp, lập một hội đồng trông coi đất nước khi mình vắng mặt, và đặt đứng đầu một vị quan mà mình hết lòng tin cậy. Hết mười ngày, xe ngựa đã sẵn sàng. Chàng từ biệt hoàng hậu, chiều tối ra khỏi thành, đến nghỉ ở chiếc lều lớn dựng cạnh lều của quan tể tướng. Hai người chuyện trò tới nửa đêm. Lúc ấy nhà vua bỗng muốn được ôm hoàng hậu, người chàng rất mực yêu thương, thêm một lần nữa, bèn một mình lặng lẽ quay về cung.

Chàng đi thẳng tới phòng hoàng hậu. Chàng định bụng sẽ làm cho vợ ngạc nhiên mừng rỡ. Nhưng dưới ánh đuốc thắp suốt đêm trong cung, chàng sững người: hoàng hậu đang ngủ say bên một gã hầu hèn mọn nhất trong cung. Nàng không ngờ chồng quay lại, đã đem lòng phản bội chàng ngay khi chàng vừa ra khỏi cửa.

Nhà vua đứng chết lặng một lúc, chưa dám tin vào mắt mình. Rồi chàng nghĩ thầm:

— Ta vừa ra khỏi cung, còn đứng dưới chân thành Xa-mác-can, mà kẻ kia đã dám làm nhục ta thế này ư! Hỡi người đàn bà bội bạc, tội của ngươi không thể tha.

Cơn giận bốc lên, chàng rút gươm bước tới, chỉ một nhát mà hai kẻ có tội đi từ giấc ngủ sang cõi chết. Rồi chàng ném cả hai qua cửa sổ xuống hào nước bao quanh cung điện.

Báo thù xong, chàng ra khỏi thành như lúc vào, trở về lều, không nói với ai một lời về việc vừa làm. Chàng ra lệnh nhổ trại lên đường ngay. Trời chưa sáng, đoàn người đã khởi hành giữa tiếng trống, tiếng kèn rộn rã. Ai cũng vui, chỉ riêng nhà vua là không. Suốt dọc đường, nỗi buồn về sự phản bội của hoàng hậu cứ đè nặng lên chàng, không lúc nào nguôi.

Gần tới kinh đô Ấn Độ, chàng thấy vua Sa-ri-a cùng cả triều đình ra đón. Hai anh em mừng mừng tủi tủi, cùng xuống ngựa ôm nhau, rồi lại lên ngựa vào thành giữa tiếng reo hò của muôn dân. Sa-ri-a đưa em tới một tòa cung điện đã sửa soạn sẵn, thông sang cung của mình qua một khu vườn chung. Đó là nơi dành cho các buổi yến tiệc vui chơi của triều đình, lại vừa được bày biện thêm cho thật lộng lẫy.

Để em tắm rửa thay áo xong, Sa-ri-a sang ngay. Hai anh em ngồi trên trường kỷ, các quan đứng tránh xa vì kính nể, để hai người tha hồ kể cho nhau nghe bao nhiêu chuyện của những năm xa cách. Ăn tối cùng nhau xong, họ lại chuyện trò, mãi đến khuya Sa-ri-a mới về để em nghỉ.

Sa-de-nan nằm xuống, nhưng nỗi buồn lúc nãy tạm lắng vì gặp anh, giờ lại trỗi dậy dữ dội. Chàng không sao ngủ được. Cảnh hoàng hậu phản bội cứ hiện ra rõ mồn một trước mắt. Chàng trằn trọc, rồi ngồi dậy, mặt đầy u sầu.

Nỗi buồn ấy không qua được mắt vua anh. Sa-ri-a tự hỏi:

— Em ta làm sao thế nhỉ? Có phải ta tiếp đãi em không chu đáo chăng? Không, ta đón em như đón đứa em ruột ta thương nhất. Hay là em nhớ nước, nhớ vợ? Nếu vậy thì phải đưa ngay quà ta đã chuẩn bị, để em muốn về lúc nào thì về.

Hôm sau, Sa-ri-a gửi sang cho em một phần quà, toàn những thứ hiếm, quý và lạ nhất của đất Ấn Độ. Ngày nào vua cũng bày trò vui mới để em khuây khỏa, nhưng tiệc tùng càng vui, Sa-de-nan càng thêm buồn.

Một hôm, Sa-ri-a mở một cuộc săn lớn ở vùng nhiều hươu nai, cách kinh đô hai ngày đường. Sa-de-nan xin ở nhà, nói rằng mình không được khỏe. Vua anh không ép, để em ở lại rồi cùng cả triều đình đi săn.

Còn lại một mình, Sa-de-nan đóng cửa phòng, ngồi bên cửa sổ trông ra vườn. Vườn đẹp, chim hót líu lo, nhưng chàng chẳng còn lòng dạ nào mà thưởng thức. Chàng ít nhìn xuống vườn, chỉ ngước mắt lên trời than thân trách phận.

Thế rồi có một cảnh lọt vào mắt chàng. Một cánh cửa bí mật bên cung vua anh bỗng mở ra. Hai mươi người đàn bà bước ra, giữa họ là hoàng hậu, dáng điệu sang trọng khác hẳn mọi người. Tưởng vua Tác-ta cũng đã đi săn, hoàng hậu thản nhiên đi tới ngay dưới cửa sổ phòng chàng. Chàng nép vào một chỗ có thể nhìn rõ mà không ai thấy mình.

Chàng thấy những người theo hầu hoàng hậu bỏ khăn che mặt, cởi áo choàng dài. Và chàng kinh ngạc nhận ra trong đám tưởng toàn đàn bà ấy có tới mười gã nô lệ cải trang, mỗi gã sà tới bên một cô hầu. Hoàng hậu thì vỗ tay gọi: "Ma-xút! Ma-xút!" Lập tức một gã nô lệ khác từ trên cây tụt xuống, hớn hở chạy tới bên nàng.

Những gì diễn ra sau đó không cần kể ra đây. Chỉ biết rằng Sa-de-nan đã thấy đủ để hiểu anh mình cũng chẳng may mắn hơn mình. Bọn họ cười đùa trong vườn đến nửa đêm, tắm chung trong một hồ nước lớn, rồi mặc lại áo, theo cửa bí mật vào cung. Còn gã Ma-xút trèo qua tường vườn mà đi, đúng như lúc hắn đến.

Sa-de-nan ngồi nghĩ ngợi mãi.

— Ta thật dại, chàng tự nhủ, cứ tưởng mình là kẻ bất hạnh nhất trên đời. Hóa ra đây là cái số chung của mọi người chồng, vì đến anh ta, chúa tể bao nhiêu nước, ông vua lớn nhất thiên hạ, cũng không tránh khỏi. Đã vậy thì để nỗi buồn gặm nhấm mình mãi là yếu đuối quá. Thôi, từ nay ta không để chuyện ấy làm khổ mình nữa.

Quả thật, từ lúc ấy chàng hết buồn. Chàng cho dọn bữa tối, ăn ngon miệng hơn hẳn mọi bữa kể từ ngày rời Xa-mác-can, lại còn vui vẻ nghe dàn nhạc đàn hát trong bữa ăn.

Những ngày sau chàng vui vẻ hẳn lên. Nghe tin vua anh về, chàng ra tận nơi đón, tươi cười chào hỏi. Lúc đầu Sa-ri-a không để ý, chỉ trách em sao không đi săn cùng, rồi kể say sưa về bao nhiêu hươu nai bắt được. Nghe xong, Sa-de-nan cũng nói chuyện lại. Giờ lòng đã hết buồn, chàng nói năng duyên dáng, dí dỏm vô cùng.

Sa-ri-a tưởng sẽ gặp lại em vẫn ủ rũ như cũ, nay thấy em vui như thế thì mừng lắm.

— Em ơi, vua nói, anh cảm tạ trời đất đã khiến em vui lên trong lúc anh đi vắng. Nhưng anh có một điều muốn hỏi, em đừng từ chối anh.

— Anh muốn gì em cũng nghe, vua Tác-ta đáp. Anh cứ nói đi.

— Từ ngày em sang đây, Sa-ri-a nói, anh thấy em lúc nào cũng u sầu, anh tìm đủ trò vui mà không làm em khuây được. Anh đoán em buồn vì xa nước, có lẽ vì nhớ hoàng hậu ở Xa-mác-can, nên anh không dám hỏi, sợ làm em phiền. Vậy mà anh đi săn về, chẳng do anh làm gì cả, lại thấy em vui vẻ hẳn ra. Em nói cho anh biết đi: vì sao em buồn, và vì sao giờ em hết buồn?

Vua Tác-ta lặng đi một lúc, như đang tìm lời. Rồi chàng đáp:

— Anh là vua, là chúa của em. Nhưng xin anh tha cho em, đừng bắt em phải kể.

— Không được, Sa-ri-a nói, anh muốn biết, em đừng từ chối.

Không cưỡng nổi anh, Sa-de-nan đành kể lại chuyện hoàng hậu Xa-mác-can phản bội mình.

— Đấy, anh xem, có phải em buồn là vô cớ không? chàng nói.

— Em ơi, Sa-ri-a kêu lên, chuyện mới khủng khiếp làm sao! Anh nghe mà nóng cả ruột. Em trừng trị kẻ phản bội là phải lắm, chẳng ai trách em được. Ở vào chỗ em, có lẽ anh còn không nhẹ tay được như em. Anh không lạ gì em buồn đến thế. Trời ơi, chuyện như vậy, anh tin là chưa từng xảy ra với ai ngoài em. Nhưng thôi, phải cảm tạ trời đã cho em nguôi ngoai. Em kể nốt cho anh nghe: vì sao em nguôi ngoai được?

Lần này Sa-de-nan càng ngại hơn, vì chuyện dính tới chính anh mình. Nhưng anh nài mãi, chàng phải chiều.

— Em sẽ kể, vì anh bắt em phải kể, chàng nói. Em sợ kể xong anh còn khổ hơn em ngày trước. Nhưng anh đừng trách em, chính anh ép em nói ra điều mà em chỉ muốn chôn chặt mãi mãi.

— Em nói thế chỉ làm anh càng nóng ruột, Sa-ri-a ngắt lời. Kể ngay đi, dù là chuyện gì.

Không thể chối được nữa, vua Tác-ta kể hết những gì đã thấy: đám nô lệ cải trang, cuộc vui của hoàng hậu và các cung nữ, không quên cả gã Ma-xút.

— Thấy những điều nhục nhã ấy, chàng nói tiếp, em nghĩ rằng đem sự yên ổn của đời mình gửi cả vào lòng chung thủy của người khác là điều dại dột. Nghĩ đi nghĩ lại, em thấy tốt nhất là tự an ủi mình. Em đã phải cố gắng lắm mới làm được. Nếu anh tin em, anh hãy làm như em.

Lời khuyên thật khôn ngoan, nhưng nhà vua không nghe nổi. Vua nổi trận lôi đình:

— Sao! Hoàng hậu xứ Ấn Độ mà lại làm điều nhục nhã đến thế ư! Không, anh không tin, trừ khi chính mắt anh trông thấy. Chắc mắt em đã nhìn nhầm. Việc hệ trọng thế này, anh phải tự mình biết rõ.

— Anh muốn tận mắt thấy thì cũng chẳng khó, Sa-de-nan đáp. Anh cứ mở một cuộc săn nữa. Khi cả triều đình đã ra khỏi thành, ta dừng lại ở lều trại, đêm đến hai anh em lén về phòng em. Em chắc rằng sáng hôm sau anh sẽ thấy những gì em đã thấy.

Nhà vua nghe kế ấy, ra lệnh mở cuộc săn mới. Ngay hôm đó, lều trại đã dựng ở nơi đã định.

Hôm sau, hai vị vua cùng đoàn tùy tùng ra đi, tới nơi thì ở lại đến tối. Bấy giờ Sa-ri-a gọi quan tể tướng tới, không nói cho ông biết ý định của mình, chỉ dặn ông thay mình coi trại, không cho ai ra khỏi trại vì bất cứ lý do gì. Rồi hai anh em lên ngựa, lặng lẽ đi qua trại, trở vào thành, về cung của Sa-de-nan. Họ nằm nghỉ. Sáng sớm hôm sau, hai người ngồi vào đúng cái cửa sổ hôm trước.

Mặt trời chưa mọc, trời còn mát. Vừa trò chuyện, hai người vừa đưa mắt về phía cánh cửa bí mật. Cuối cùng cửa mở. Nói gọn lại, hoàng hậu xuất hiện cùng các cung nữ và mười gã nô lệ cải trang, nàng gọi Ma-xút, và nhà vua thấy nhiều hơn mức cần để tin chắc nỗi nhục của mình.

— Trời ơi, vua kêu lên, nhục nhã thay! Vợ của một ông vua như ta mà làm được điều ấy! Sau chuyện này, còn ông vua nào dám khoe mình hạnh phúc trọn vẹn? Em ơi, anh em ta bỏ đời này đi thôi, chữ tín đã không còn trên thế gian. Ta bỏ cả ngai vàng lẫn bao nhiêu xa hoa, sang nước lạ sống lặng lẽ, giấu kín nỗi bất hạnh của mình.

Sa-de-nan không tán thành, nhưng thấy anh đang giận dữ, chàng không dám cãi.

— Anh muốn đi đâu em cũng theo, chàng nói. Nhưng anh hứa với em một điều: nếu ta gặp được ai còn bất hạnh hơn ta, thì ta quay về.

— Anh hứa, nhà vua đáp, nhưng anh e rằng chẳng tìm được ai như thế đâu.

— Em thì không nghĩ vậy, vua Tác-ta nói. Có khi ta chẳng phải đi lâu đâu.

— Hết chương 1 —