Phần một: Chiếc nhẫn dưới đáy sông

Chương 1: Phần một: Chiếc nhẫn dưới đáy sông

Ngày xửa ngày xưa, có một nàng công chúa đẹp nhất trên đời. Vì nàng đẹp như thế, lại có mái tóc như vàng ròng óng ả, gợn sóng buông dài gần chấm đất, nên người ta gọi nàng là nàng Tóc Vàng xinh đẹp. Nàng luôn đội một vòng hoa, áo nàng thêu kim cương ngọc trai, và ai trông thấy nàng cũng đem lòng yêu.

Một trong những người láng giềng của nàng là một ông vua trẻ chưa vợ. Ông rất giàu, rất đẹp trai. Nghe người ta kể bao điều về nàng Tóc Vàng, dù chưa từng gặp nàng, ông đã yêu say đắm đến nỗi không ăn không uống được. Thế là ông quyết sai một sứ thần sang cầu hôn. Ông cho đóng một cỗ xe lộng lẫy cho sứ thần, cấp hơn trăm con ngựa, hơn trăm người hầu, dặn phải đưa cho được công chúa về.

Sứ thần đi rồi, cả triều đình chẳng nói chuyện gì khác. Nhà vua tin chắc công chúa sẽ ưng, nên sai người may áo đẹp, đóng đồ đạc lộng lẫy để kịp sẵn sàng khi nàng tới. Trong lúc ấy, sứ thần đã tới cung điện công chúa, trình lời nhắn nhủ. Nhưng chẳng biết hôm ấy nàng tình cờ đang khó ở, hay lời lẽ sứ thần không vừa ý nàng, mà nàng chỉ đáp rằng nàng rất cảm ơn nhà vua, nhưng nàng chưa muốn lấy chồng. Sứ thần buồn bã lên đường về, mang theo hết quà của nhà vua, vì công chúa được dạy dỗ chu đáo, không chịu nhận ngọc trai kim cương khi đã không nhận nhà vua. Nàng chỉ giữ lại hai mươi lăm cái kim găm nước Anh, để nhà vua khỏi phật ý.

Sứ thần về tới kinh thành, nơi nhà vua đang sốt ruột chờ. Ai cũng bực mình vì ông không đưa được công chúa về. Nhà vua khóc như đứa trẻ, không ai dỗ nổi.

Hồi ấy trong triều có một chàng trai trẻ thông minh và đẹp hơn tất cả mọi người. Chàng tên là Duyên Dáng, ai cũng quý chàng, trừ vài kẻ ghen ghét, tức tối vì chàng được vua sủng ái, lại biết hết mọi việc cơ mật trong nước. Một hôm chàng tình cờ ở cùng mấy người đang bàn chuyện sứ thần trở về, bảo rằng ông sang chỗ công chúa cũng chẳng được tích sự gì. Duyên Dáng buột miệng nói:

"Nếu đức vua sai tôi sang chỗ công chúa Tóc Vàng, tôi chắc chắn nàng sẽ theo tôi về."

Lũ kẻ thù của chàng lập tức tới tâu với vua:

"Tâu bệ hạ, bệ hạ khó mà tin được Duyên Dáng đã cả gan nói gì đâu. Nó bảo nếu nó được sai sang chỗ công chúa Tóc Vàng thì nàng chắc chắn đã theo nó về. Hình như nó nghĩ nó đẹp hơn bệ hạ nhiều, tới mức công chúa sẽ phải lòng nó mà vui vẻ đi theo."

Nghe vậy nhà vua giận lắm.

"Ha ha!" vua nói. "Nó cười vào nỗi bất hạnh của ta, lại tưởng nó quyến rũ hơn ta à? Đi, đem nhốt nó vào cái tháp lớn của ta cho nó chết đói."

Thế là lính canh của vua đi bắt Duyên Dáng, lúc ấy chàng đã quên bẵng câu nói hớ, rồi giải chàng vào ngục, đối xử hết sức tàn nhẫn. Người tù đáng thương chỉ có chút rơm làm giường, và nếu không có một dòng nước nhỏ chảy qua tháp thì chàng đã chết khát.

Một hôm, trong cơn tuyệt vọng, chàng tự nhủ:

"Mình đã làm gì phật lòng đức vua? Mình là thần dân trung thành nhất của người, có làm gì chống lại người đâu."

Nhà vua tình cờ đi ngang qua tháp, nhận ra giọng của người cận thần yêu quý ngày trước. Vua dừng lại lắng nghe, mặc cho lũ kẻ thù của Duyên Dáng tìm cách khuyên vua đừng dính dáng gì tới tên phản bội nữa. Nhưng vua bảo:

"Im đi, ta muốn nghe nó nói gì."

Rồi vua mở cửa tháp, gọi Duyên Dáng. Chàng buồn rầu bước ra, hôn tay vua, nói:

"Tâu bệ hạ, thần đã làm gì mà phải chịu đối xử tàn nhẫn thế này?"

"Ngươi đã chế nhạo ta và sứ thần của ta," nhà vua nói. "Ngươi bảo nếu ta sai ngươi đi đón công chúa Tóc Vàng thì ngươi chắc chắn đã đưa được nàng về."

"Tâu bệ hạ, đúng là thế ạ," Duyên Dáng đáp. "Thần sẽ kể về bệ hạ, tả những đức tính tốt của bệ hạ khéo đến mức thần tin chắc công chúa không thể từ chối. Nhưng thần không thấy điều ấy có gì khiến bệ hạ phải giận."

Nghe trình bày như thế, nhà vua cũng chẳng thấy có gì đáng giận nữa. Vua bắt đầu cau mày dữ dội nhìn đám triều thần đã bóp méo lời người cận thần yêu quý của mình.

Thế là vua đưa Duyên Dáng về cung. Sau khi cho chàng ăn một bữa tối thật ngon, vua bảo chàng:

"Khanh biết đấy, ta vẫn yêu nàng Tóc Vàng như xưa, nàng từ chối cũng chẳng làm ta thay lòng. Nhưng ta không biết làm sao cho nàng đổi ý. Ta thật muốn sai khanh đi, xem khanh có thuyết phục được nàng lấy ta không."

Duyên Dáng thưa chàng hoàn toàn sẵn lòng đi, và ngay hôm sau sẽ lên đường.

"Nhưng khanh phải chờ ta chuẩn bị cho khanh một đoàn hộ tống thật oai," nhà vua nói.

Nhưng Duyên Dáng bảo chàng chỉ cần một con ngựa tốt để cưỡi. Nhà vua mừng lắm vì chàng sẵn sàng lên đường nhanh như thế, trao cho chàng thư gửi công chúa, chúc chàng thuận buồm xuôi gió.

Sáng thứ hai tuần ấy, chàng một mình lên đường làm sứ mạng, chẳng nghĩ gì khác ngoài làm sao thuyết phục được công chúa Tóc Vàng lấy nhà vua. Chàng có một cuốn sổ trong túi, hễ nảy ra ý gì hay là chàng xuống ngựa, ngồi dưới gốc cây ghi ngay vào bài diễn văn đang soạn để nói với công chúa, kẻo quên.

Một hôm chàng lên đường từ lúc tinh mơ, đang phi qua một đồng cỏ lớn thì bỗng nảy ra một ý hay tuyệt. Chàng nhảy xuống ngựa, ngồi dưới một gốc liễu mọc bên con sông nhỏ. Ghi xong, chàng nhìn quanh, thích thú thấy mình đang ở một nơi đẹp đến thế. Bỗng chàng thấy một con cá chép vàng to nằm thoi thóp, kiệt sức trên bãi cỏ. Đớp theo mấy con ruồi nhỏ, nó đã nhảy vọt lên bờ cao, nằm đó tới gần chết. Duyên Dáng thương nó. Dù chàng không khỏi nghĩ nó mà làm bữa tối thì ngon lắm, chàng vẫn nhẹ nhàng nhặt nó lên, thả lại xuống nước. Vừa thấy nước mát lạnh dễ chịu, bà Cá Chép mừng rỡ lặn xuống đáy sông, rồi bơi lên sát bờ, mạnh dạn nói:

"Cảm ơn anh, Duyên Dáng, vì lòng tốt anh đã dành cho tôi. Anh đã cứu mạng tôi, một ngày kia tôi sẽ đền ơn anh."

Nói rồi nó lại lặn xuống nước, để Duyên Dáng ngẩn ra vì sự lễ độ của nó.

Một hôm khác, đang đi đường, chàng thấy một con quạ khốn khổ. Con chim tội nghiệp đang bị một con đại bàng đuổi sát, hẳn đã bị ăn thịt nếu Duyên Dáng không nhanh tay lắp tên vào cung bắn chết con đại bàng. Con quạ mừng rỡ đậu lên một cành cây.

"Duyên Dáng," nó nói, "anh thật rộng lòng mới cứu một con quạ khốn khổ. Tôi không phải kẻ vô ơn, một ngày kia tôi sẽ đền ơn anh."

Duyên Dáng thấy con quạ nói thế thật dễ thương, rồi chàng đi tiếp.

Trước lúc mặt trời mọc, chàng thấy mình đang ở trong một khu rừng rậm, tối tới mức không nhìn thấy đường. Ở đây chàng nghe một con cú kêu như đang tuyệt vọng.

"Nghe kìa!" chàng nói. "Hẳn là một con cú đang gặp nạn, mình chắc nó mắc bẫy rồi."

Rồi chàng bắt đầu lùng tìm, và chẳng mấy chốc thấy một tấm lưới lớn mà bọn bẫy chim đã giăng từ đêm trước.

"Tiếc thay, con người chỉ toàn hành hạ, săn đuổi những sinh vật đáng thương chẳng bao giờ làm hại gì mình!" chàng nói.

Rồi chàng rút dao cắt đứt dây lưới. Con cú vụt bay vào bóng tối, nhưng rồi quay lại, vỗ cánh một cái đã về bên Duyên Dáng mà nói:

"Chẳng cần nhiều lời để nói với anh rằng anh đã giúp tôi một việc lớn thế nào. Tôi đã sa lưới, chỉ vài phút nữa là bọn bẫy chim tới. Không có anh thì tôi đã bị giết. Tôi biết ơn anh, một ngày kia tôi sẽ đền ơn anh."

Dọc đường, Duyên Dáng chỉ gặp ba chuyện đáng kể ấy. Chàng gấp rút hết sức để tới cung điện của công chúa Tóc Vàng.

Tới nơi, chàng thấy cái gì cũng đẹp đẽ, lộng lẫy. Kim cương nhiều như sỏi, vàng bạc, áo đẹp, bánh kẹo, đồ xinh xắn ở khắp nơi khiến chàng sửng sốt. Chàng nghĩ bụng:

"Nếu công chúa chịu bỏ hết những thứ này mà theo mình về lấy đức vua, thì đức vua có thể tự cho mình là may mắn lắm!"

Rồi chàng ăn mặc thật chỉn chu, áo gấm sang trọng, lông chim cài mũ đỏ thắm và trắng, khoác lên vai một chiếc khăn quàng thêu lộng lẫy. Trông thật tươi tắn, duyên dáng hết mức, chàng tới cửa cung điện, tay ôm một chú chó nhỏ xinh xắn mua được dọc đường. Lính gác kính cẩn chào chàng, và người ta sai người vào báo với công chúa rằng Duyên Dáng, sứ thần của ông vua láng giềng, đã tới.

"Duyên Dáng à," công chúa nói, "cái tên nghe hứa hẹn lắm. Ta chắc là chàng đẹp trai, ai cũng mê."

"Đúng thế đấy ạ," các thị nữ đồng thanh nói. "Bọn em đang xe sợi lanh trên gác xép thì nhìn qua cửa sổ thấy chàng, rồi cứ ngắm mãi cho tới khi chàng khuất."

"Hay nhỉ," công chúa nói, "thì ra các cô vui chơi thế đấy hả? Đứng ở cửa sổ ngắm người lạ! Nhanh lên, đưa ta chiếc áo xa tanh xanh thêu, chải mái tóc vàng của ta. Ai đó kết cho ta vòng hoa tươi, đưa ta đôi giày cao gót với cái quạt, rồi bảo người ta quét đại sảnh, lau ngai vàng của ta, vì ta muốn ai cũng phải nói ta đúng là nàng Tóc Vàng xinh đẹp."

Các bạn hình dung được các thị nữ chạy ngược chạy xuôi sửa soạn cho công chúa thế nào, vội vàng tới mức cụng đầu vào nhau, cản trở nhau, tới nỗi công chúa tưởng họ chẳng bao giờ xong. Nhưng cuối cùng họ cũng dẫn nàng vào hành lang gương để nàng yên tâm rằng dung nhan mình không thiếu thứ gì. Rồi nàng bước lên ngai vàng làm bằng vàng, gỗ mun và ngà voi, các thị nữ ôm đàn ghi-ta bắt đầu hát khe khẽ.

Bấy giờ Duyên Dáng được dẫn vào. Chàng sững sờ, ngây ngất đến nỗi lúc đầu không nói được lời nào. Nhưng rồi chàng lấy lại can đảm, đọc bài diễn văn của mình, và mạnh dạn kết thúc bằng lời van công chúa đừng để chàng phải thất vọng ra về mà không có nàng.

"Thưa ngài Duyên Dáng," nàng đáp, "mọi lý lẽ ngài đưa ra đều rất hay, và ta cam đoan với ngài, ta vui lòng chiều ngài hơn bất cứ ai. Nhưng ngài phải biết, một tháng trước, khi đi dạo bên sông cùng các thị nữ, ta tháo găng tay, và một chiếc nhẫn ta đang đeo tuột khỏi ngón tay, lăn xuống nước. Ta quý chiếc nhẫn ấy hơn cả vương quốc của mình, nên ngài hình dung được ta bực bội thế nào khi mất nó. Ta đã thề sẽ không bao giờ nghe một lời cầu hôn nào, trừ phi sứ thần trước hết mang trả lại ta chiếc nhẫn. Vậy giờ ngài đã biết người ta chờ ngài làm gì, vì dù ngài có nói suốt mười lăm ngày mười lăm đêm cũng không làm ta đổi ý được."

Duyên Dáng hết sức ngạc nhiên trước câu trả lời ấy, nhưng chàng cúi chào công chúa thật thấp, xin nàng nhận chiếc khăn quàng thêu và chú chó nhỏ chàng mang tới. Nhưng nàng đáp rằng nàng không cần quà gì, và chàng hãy nhớ điều nàng vừa nói.

Về tới chỗ trọ, chàng đi nằm mà chẳng ăn tối. Chú chó nhỏ tên là Lon Ton cũng chẳng ăn gì, mà tới nằm sát bên chàng. Suốt đêm Duyên Dáng thở dài than vãn.

"Làm sao mình tìm được một chiếc nhẫn rơi xuống sông từ một tháng trước?" chàng nói. "Cố cũng vô ích. Hẳn công chúa cố ý bảo mình làm thế, vì biết là không thể làm được."

Rồi chàng lại thở dài.

Lon Ton nghe thấy, bèn nói:

"Chủ thân yêu ơi, đừng tuyệt vọng. Vận may có thể đổi chiều, chủ tốt như thế thì không thể không được hạnh phúc. Trời vừa sáng mình ra sông xem sao."

Nhưng Duyên Dáng chỉ vỗ nhẹ nó hai cái, không nói gì, rồi chẳng mấy chốc ngủ thiếp đi.

Vừa hửng sáng, Lon Ton đã nhảy nhót tưng bừng. Đánh thức được Duyên Dáng rồi, hai thầy trò cùng đi ra, trước tiên vào vườn, rồi xuống tận bờ sông, đi tới đi lui. Duyên Dáng đang buồn bã nghĩ tới chuyện phải tay không trở về, thì nghe có tiếng ai gọi:

"Duyên Dáng! Duyên Dáng!"

Chàng nhìn khắp xung quanh, tưởng mình đang mơ, vì chẳng thấy ai. Chàng đi tiếp, và tiếng ấy lại gọi:

"Duyên Dáng! Duyên Dáng!"

"Ai gọi tôi thế?" chàng hỏi.

Lon Ton bé xíu, nhìn được sát mặt nước, kêu lên:

"Em thấy một con cá chép vàng đang bơi tới."

Quả nhiên đó là con cá chép to. Nó bảo Duyên Dáng:

"Anh đã cứu mạng tôi trên đồng cỏ, cạnh gốc liễu, và tôi đã hứa sẽ đền ơn anh. Anh cầm lấy, đây là chiếc nhẫn của công chúa Tóc Vàng."

Duyên Dáng lấy chiếc nhẫn từ miệng bà Cá Chép, cảm ơn nó nghìn lần, rồi cùng Lon Ton bé nhỏ đi thẳng tới cung điện. Có người vào báo với công chúa rằng chàng xin gặp nàng.

"A, tội nghiệp chàng," nàng nói, "hẳn chàng tới chào từ biệt, vì thấy không thể làm được điều ta đòi."

Thế là Duyên Dáng bước vào, dâng nàng chiếc nhẫn mà nói:

"Thưa công chúa, thần đã làm theo lời nàng. Nàng có vui lòng lấy chủ của thần không?"

Thấy chiếc nhẫn của mình được mang về nguyên vẹn, công chúa sửng sốt đến nỗi tưởng mình đang nằm mơ.

"Thật đấy, Duyên Dáng," nàng nói, "hẳn chàng được một bà tiên nào đó yêu quý, không thì chẳng bao giờ chàng tìm được nó."

"Thưa công chúa," chàng đáp, "chẳng có phép gì giúp thần cả, chỉ có lòng mong muốn được làm theo ý nàng."

— Hết chương 1 —